रामायण
Совершение ашвамедхи1.13.7-13
48 / 2464
रामायण · 1.13.7-13
देवनागरी

न तेष्व् अहःसु श्रान्तो वा क्षुधितो वापि दृश्यते । नाविद्वान् ब्राह्मणस् तत्र नाशतानुचरस् तथा ॥
ब्राह्मणा भुञ्जते नित्यं नाथवन्तश् च भुञ्जते । तापसा भुजते चापि श्रमणा भुञ्जते तथा ॥
वृद्धाश् च व्याधिताश् चैव स्त्रियो बालास् तथैव च । अनिशं भुञ्जमानानां न तृप्तिर् उपलभ्यते ॥
दीयतां दीयताम् अन्नं वासांसि विविधानि च । इति संचोदितास् तत्र तथा चक्रुर् अनेकशः ॥
अन्नकूटाश् च बहवो दृश्यन्ते पर्वतोपमाः । दिवसे दिवसे तत्र सिद्धस्य विधिवत् तदा ॥
अन्नं हि विधिवत् स्वादु प्रशंसन्ति द्विजर्षभाः । अहो तृप्ताः स्म भद्रं ते इति शुश्राव राघवः ॥
स्वलंकृताश् च पुरुषा ब्राह्मणान् पर्यवेषयन् । उपासते च तान् अन्ये सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

na teṣv ahaḥsu śrānto vā kṣudhito vāpi dṛśyate | nāvidvān brāhmaṇas tatra nāśatānucaras tathā ||
brāhmaṇā bhuñjate nityaṃ nāthavantaś ca bhuñjate | tāpasā bhujate cāpi śramaṇā bhuñjate tathā ||
vṛddhāś ca vyādhitāś caiva striyo bālās tathaiva ca | aniśaṃ bhuñjamānānāṃ na tṛptir upalabhyate ||
dīyatāṃ dīyatām annaṃ vāsāṃsi vividhāni ca | iti saṃcoditās tatra tathā cakrur anekaśaḥ ||
annakūṭāś ca bahavo dṛśyante parvatopamāḥ | divase divase tatra siddhasya vidhivat tadā ||
annaṃ hi vidhivat svādu praśaṃsanti dvijarṣabhāḥ | aho tṛptāḥ sma bhadraṃ te iti śuśrāva rāghavaḥ ||
svalaṃkṛtāś ca puruṣā brāhmaṇān paryaveṣayan | upāsate ca tān anye sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
naне; ни
तेषुteṣuв те; в этих
अहःसुahaḥsuдни; сутки
श्रान्तः वाśrāntaḥ vāили уставший; или измученный
क्षुधितः वा अपिkṣudhitaḥ vā apiили даже голодный; или проголодавшийся
दृश्यतेdṛśyateвиделся; был виден
न अविद्वान्na avidvānни неучёный; не было незнающего
ब्राह्मणःbrāhmaṇaḥбрахман; среди брахманов
तत्रtatraтам; в том месте
न अशतानुचरःna aśatānucaraḥни без сотни спутников; ни без многочисленной свиты
तथाtathāтакже; и
ब्राह्मणाःbrāhmaṇāḥбрахманы; жрецы
भुञ्जतेbhuñjateедят; принимают пищу
नित्यम्nityamпостоянно; ежедневно
नाथवन्तः चnāthavantaḥ caи имеющие покровителей; и обеспеченные люди
भुञ्जतेbhuñjateедят; принимают пищу
तापसाःtāpasāḥподвижники; аскеты
भुञ्जते च अपिbhuñjate ca apiи также едят; и принимают пищу
श्रमणाःśramaṇāḥстранники-аскеты; отрешённые подвижники
भुञ्जतेbhuñjateедят; принимают пищу
तथाtathāтакже; и
वृद्धाः चvṛddhāḥ caи старики; и пожилые
व्याधिताः च एवvyādhitāḥ ca evaи также больные; и болеющие
स्त्रियःstriyaḥженщины; жёны
बालाःbālāḥдети; мальчики
तथा एव चtathā eva caи также; и точно так же
अनिशम्aniśamнепрерывно; без остановки
भुञ्जमानानाम्bhuñjamānānāmу вкушающих; среди едящих
naне; ни
तृप्तिःtṛptiḥнасыщение; полная сытость
उपलभ्यतेupalabhyateобнаруживалась; замечалась
दीयताम् दीयताम्dīyatām dīyatām«давайте, давайте»; «пусть дают, пусть дают»
अन्नम्annamпищу; еду
वासांसिvāsāṃsiодежды; одеяния
विविधानि चvividhāni caи разнообразные; и разные
इतिitiтак; с такими словами
संचोदिताःsaṃcoditāḥпобуждённые; подгоняемые
तत्रtatraтам; в том месте
तथाtathāтак; так же
चक्रुःcakruḥделали; исполняли
अनेकशःanekaśaḥмногократно; много раз
अन्नकूटाः चannakūṭāḥ caи груды пищи; и кучи еды
बहवःbahavaḥмногие; многочисленные
दृश्यन्तेdṛśyanteвиднелись; были видны
पर्वतोपमाःparvatopamāḥподобные горам; как горы
दिवसे दिवसेdivase divaseдень за днём; каждый день
तत्रtatraтам; в том месте
सिद्धस्यsiddhasyaприготовленной; готовой
विधिवत्vidhivatпо правилу; как положено
तदाtadāтогда; в то время
अन्नम् हिannam hiведь пищу; именно еду
विधिवत्vidhivatпо правилу; как положено
स्वादुsvāduвкусную; сладкую
प्रशंसन्तिpraśaṃsantiхвалят; восхваляют
द्विजर्षभाःdvijarṣabhāḥлучшие брахманы; быки среди дваждырождённых
अहोahoах; о
तृप्ताः स्मtṛptāḥ smaмы насыщены; мы довольны
भद्रम् तेbhadram teблаго тебе; будь благословен
इतिitiтак; с такими словами
शुश्रावśuśrāvaуслышал; слышал
राघवःrāghavaḥРагхава; царь из рода Рагху
स्वलंकृताः चsvalaṃkṛtāḥ caи хорошо украшенные; и нарядные
पुरुषाःpuruṣāḥлюди; служители
ब्राह्मणान्brāhmaṇānбрахманов; дваждырождённых
पर्यवेषयन्paryaveṣayanобслуживали; угощали
उपासते चupāsate caи прислуживали; и стояли рядом
तान्tānим; тем
अन्येanyeдругие; иные
सुमृष्टमणिकुण्डलाःsumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥс хорошо отполированными драгоценностями и серьгами; сияющие драгоценностями и серьгами
अनुवाद

В те дни не было видно ни уставшего, ни голодного. Там не было неучёного брахмана и не было брахмана без многочисленной свиты. Брахманы ежедневно принимали пищу; ели и обеспеченные люди, и подвижники, и странствующие аскеты. Старики, больные, женщины и дети также непрерывно вкушали пищу, и среди едящих не было видно пресыщения. «Давайте, давайте пищу и разнообразные одежды!» — так побуждали служителей, и они многократно исполняли это. День за днём там виднелись многочисленные гороподобные груды приготовленной по правилу пищи. Лучшие брахманы хвалили вкусную еду, поданную как положено, и Рагхава слышал: «Ах, мы сыты и довольны; благо тебе!» Нарядные служители угощали брахманов, а другие, сияющие драгоценностями и серьгами, прислуживали им.

संस्करण

6ac1728249bf · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से