रामायण
Рождение Рамы и приход Вишвамитры1.17.1-5
68 / 2464
रामायण · 1.17.1-5
देवनागरी

निर्वृत्ते तु क्रतौ तस्मिन् हयमेधे महात्मनः । प्रतिगृह्य सुरा भागान् प्रतिजग्मुर् यथागतम् ॥
समाप्तदीक्षानियमः पत्नीगणसमन्वितः । प्रविवेश पुरीं राजा सभृत्यबलवाहनः ॥
यथार्हं पूजितास् तेन राज्ञा वै पृथिवीश्वराः । मुदिताः प्रययुर् देशान् प्रणम्य मुनिपुंगवम् ॥
गतेषु पृथिवीशेषु राजा दशरथः पुनः । प्रविवेश पुरीं श्रीमान् पुरस्कृत्य द्विजोत्तमान् ॥
शान्तया प्रययौ सार्धम् ऋष्यशृङ्गः सुपूजितः । अन्वीयमानो राज्ञाथ सानुयात्रेण धीमता ॥

लिप्यंतरण (IAST)

nirvṛtte tu kratau tasmin hayamedhe mahātmanaḥ | pratigṛhya surā bhāgān pratijagmur yathāgatam ||
samāptadīkṣāniyamaḥ patnīgaṇasamanvitaḥ | praviveśa purīṃ rājā sabhṛtyabalavāhanaḥ ||
yathārhaṃ pūjitās tena rājñā vai pṛthivīśvarāḥ | muditāḥ prayayur deśān praṇamya munipuṃgavam ||
gateṣu pṛthivīśeṣu rājā daśarathaḥ punaḥ | praviveśa purīṃ śrīmān puraskṛtya dvijottamān ||
śāntayā prayayau sārdham ṛṣyaśṛṅgaḥ supūjitaḥ | anvīyamāno rājñātha sānuyātreṇa dhīmatā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
निर्वृत्ते तुnirvṛtte tuкогда завершилась; после окончания
क्रतौkratauжертва; обряд
तस्मिन्tasminта; эта
हयमेधेhayamedheашвамедха; жертва коня
महात्मनःmahātmanaḥвеликодушного; великой души
प्रतिगृह्यpratigṛhyaприняв; получив
सुराःsurāḥбоги; девы
भागान्bhāgānдоли; жертвенные части
प्रतिजग्मुःpratijagmuḥвозвратились; ушли обратно
यथागतम्yathāgatamкак пришли; тем же путём
समाप्तदीक्षानियमःsamāptadīkṣāniyamaḥзавершивший обеты посвящения; окончивший правила дикши
पत्नीगणसमन्वितःpatnīgaṇasamanvitaḥсопровождаемый жёнами; вместе с кругом супруг
प्रविवेशpraviveśaвошёл; вернулся
पुरीम्purīmв город; в столицу
राजाrājāцарь; Дашаратха
सभृत्यबलवाहनःsabhṛtyabalavāhanaḥсо слугами, войском и повозками; с прислугой, силами и средствами передвижения
यथार्हम्yathārhamпо достоинству; как подобало
पूजिताःpūjitāḥпочтённые; уваженные
तेनtenaим; этим царём
राज्ञा वैrājñā vaiцарём именно; этим царём
पृथिवीश्वराःpṛthivīśvarāḥвладыки земли; цари
मुदिताःmuditāḥрадостные; довольные
प्रययुःprayayuḥотправились; ушли
देशान्deśānв свои страны; по землям
प्रणम्यpraṇamyaпоклонившись; почтив поклоном
मुनिपुंगवम्munipuṃgavamлучшему из мудрецов; быку среди муни
गतेषुgateṣuкогда ушли; после ухода
पृथिवीशेषुpṛthivīśeṣuвладыки земли; цари
राजाrājāцарь; Дашаратха
दशरथःdaśarathaḥДашаратха; царь Дашаратха
पुनःpunaḥснова; затем
प्रविवेशpraviveśaвошёл; вернулся
पुरीम्purīmв город; в столицу
श्रीमान्śrīmānсияющий благополучием; славный
पुरस्कृत्यpuraskṛtyaпоставив впереди; ведя перед собой
द्विजोत्तमान्dvijottamānлучших брахманов; лучших дваждырождённых
शान्तयाśāntayāс Шантой; вместе с Шантой
प्रययौprayayauотправился; пошёл
सार्धम्sārdhamвместе; совместно
ऋष्यशृङ्गःṛṣyaśṛṅgaḥРишьяшринга; мудрец Ришьяшринга
सुपूजितःsupūjitaḥдостойно почтённый; хорошо уваженный
अन्वीयमानःanvīyamānaḥсопровождаемый; провожаемый
राज्ञा अथrājñā athaзатем царём; царём же
सानुयात्रेणsānuyātreṇaсо свитой; с сопровождающими
धीमताdhīmatāмудрым; разумным
अनुवाद

Когда ашвамедха великодушного царя завершилась, боги приняли свои жертвенные доли и возвратились тем же путём, каким пришли. Царь, окончивший обеты посвящения, вместе с супругами, слугами, войском и повозками вошёл в город. Владыки земли, почтённые царём по достоинству, радостно отправились в свои страны, поклонившись лучшему из мудрецов. Когда цари ушли, славный Дашаратха снова вошёл в столицу, ведя перед собой лучших брахманов. Достойно почтённый Ришьяшринга вместе с Шантой отправился в путь, сопровождаемый мудрым царём и его свитой.

संस्करण

5bfd113b0d51 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से