रामायण
Васиштха убеждает Дашаратху сдержать обещание1.20.10-14
84 / 2464
रामायण · 1.20.10-14
देवनागरी

एष विग्रहवान् धर्म एष वीर्यवतां वरः । एष बुद्ध्याधिको लोके तपसश् च परायणम् ॥
एषो ऽस्त्रान् विविधान् वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे । नैनम् अन्यः पुमान् वेत्ति न च वेत्स्यन्ति के चन ॥
न देवा नर्षयः के चिन् नासुरा न च राक्षसाः । गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिंनरमहोरगाः ॥
सर्वास्त्राणि कृशाश्वस्य पुत्राः परमधार्मिकाः । कौशिकाय पुरा दत्ता यदा राज्यं प्रशासति ॥
ते ऽपि पुत्राः कृशाश्वस्य प्रजापतिसुतासुताः । नकरूपा महावीर्या दीप्तिमन्तो जयावहाः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

eṣa vigrahavān dharma eṣa vīryavatāṃ varaḥ | eṣa buddhyādhiko loke tapasaś ca parāyaṇam ||
eṣo 'strān vividhān vetti trailokye sacarācare | nainam anyaḥ pumān vetti na ca vetsyanti ke cana ||
na devā narṣayaḥ ke cin nāsurā na ca rākṣasāḥ | gandharvayakṣapravarāḥ sakiṃnaramahoragāḥ ||
sarvāstrāṇi kṛśāśvasya putrāḥ paramadhārmikāḥ | kauśikāya purā dattā yadā rājyaṃ praśāsati ||
te 'pi putrāḥ kṛśāśvasya prajāpatisutāsutāḥ | nakarūpā mahāvīryā dīptimanto jayāvahāḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एषःeṣaḥон; этот
विग्रहवान्vigrahavānимеющий тело; воплощённый
धर्मःdharmaḥдхарма; праведность
एषःeṣaḥон; этот
वीर्यवताम्vīryavatāmсреди сильных; из доблестных
वरःvaraḥлучший; избранный
एषःeṣaḥон; этот
बुद्ध्याbuddhyāразумом; мудростью
अधिकःadhikaḥпревосходящий; выше других
लोकेlokeв мире; среди людей
तपसः चtapasaḥ caи тапаса; и аскезы
परायणम्parāyaṇamвысшее прибежище; предельная опора
एषःeṣaḥон; этот
अस्त्रान्astrānоружия; астры
विविधान्vividhānразнообразные; многие виды
वेत्तिvettiзнает; ведает
त्रैलोक्येtrailokyeв трёх мирах; в троемирии
सचराचरेsacarācareс движущимся и неподвижным; со всем подвижным и недвижимым
न एनम्na enamего не; этого не
अन्यःanyaḥдругой; иной
पुमान्pumānмуж; человек
वेत्तिvettiзнает; ведает
न चna caи не; также не
वेत्स्यन्तिvetsyantiбудут знать; познают
के चनke canaкто-либо; какие-либо
naне; ни
देवाःdevāḥбоги; девы
न ऋषयःna ṛṣayaḥни риши; ни мудрецы
के चित्ke citкакие-либо; кто-либо
न असुराःna asurāḥни асуры; ни демоны
न चna caи не; также не
राक्षसाःrākṣasāḥракшасы; демоны
गन्धर्वयक्षप्रवराःgandharvayakṣapravarāḥлучшие гандхарвы и якши; первые среди гандхарвов и якшей
सकिंनरमहोरगाःsakiṃnaramahoragāḥвместе с киннарами и великими змеями; с киннарами и махорагами
सर्वास्त्राणिsarvāstrāṇiвсе астры; все божественные оружия
कृशाश्वस्यkṛśāśvasyaКришашвы; мудреца Кришашвы
पुत्राःputrāḥсыновья; потомки
परमधार्मिकाःparamadhārmikāḥв высшей степени праведные; очень дхармичные
कौशिकायkauśikāyaКаушике; Вишвамитре
पुराpurāпрежде; раньше
दत्ताःdattāḥданы; переданы
यदाyadāкогда; в то время как
राज्यम्rājyamцарством; государством
प्रशासतिpraśāsatiон правил; управлял
ते अपिte apiи те; они также
पुत्राःputrāḥсыновья; потомки
कृशाश्वस्यkṛśāśvasyaКришашвы; мудреца Кришашвы
प्रजापतिसुतासुताःprajāpatisutāsutāḥпотомки дочери Праджапати; сыновья дочери творца
नकरूपाःnakarūpāḥмногообразной формы; принимающие разные облики
महावीर्याःmahāvīryāḥвеликой доблести; могучие
दीप्तिमन्तःdīptimantaḥсияющие; лучезарные
जयावहाःjayāvahāḥприносящие победу; дарующие победу
अनुवाद

«Этот Вишвамитра — воплощённая дхарма; он лучший среди доблестных. Он превосходит мир разумом и является высшей опорой тапаса. Он знает разнообразные астры во всех трёх мирах со всем движущимся и неподвижным. Никто другой не знает того, что знает он, и никто не будет знать: ни боги, ни какие-либо риши, ни асуры, ни ракшасы, ни лучшие гандхарвы и якши вместе с киннарами и великими змеями. Все астры, сыновья в высшей степени праведного Кришашвы, прежде были переданы Каушике, когда он правил царством. Эти сыновья Кришашвы, потомки дочери Праджапати, многообразной формы, великой доблести, сияющие и приносящие победу».

संस्करण

745b4f4edb77 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से