रामायण
Вишвамитра начинает рассказ о Ганге1.34.1-5
142 / 2464
रामायण · 1.34.1-5
देवनागरी

उपास्य रात्रिशेषं तु शोणाकूले महर्षिभिः । निशायां सुप्रभातायां विश्वामित्रो ऽभ्यभाषत ॥
सुप्रभाता निशा राम पूर्वा संध्या प्रवर्तते । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते गमनायाभिरोचय ॥
तच् छ्रुत्वा वचनं तस्य कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम् । गमनं रोचयाम् आस वाक्यं चेदम् उवाच ह ॥
अयं शोणः शुभजलो गाधः पुलिनमण्डितः । कतरेण पथा ब्रह्मन् संतरिष्यामहे वयम् ॥
एवम् उक्तस् तु रामेण विश्वामित्रो ऽब्रवीद् इदम् । एष पन्था मयोद्दिष्टो येन यान्ति महर्षयः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

upāsya rātriśeṣaṃ tu śoṇākūle maharṣibhiḥ | niśāyāṃ suprabhātāyāṃ viśvāmitro 'bhyabhāṣata ||
suprabhātā niśā rāma pūrvā saṃdhyā pravartate | uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te gamanāyābhirocaya ||
tac chrutvā vacanaṃ tasya kṛtvā paurvāhṇikīṃ kriyām | gamanaṃ rocayām āsa vākyaṃ cedam uvāca ha ||
ayaṃ śoṇaḥ śubhajalo gādhaḥ pulinamaṇḍitaḥ | katareṇa pathā brahman saṃtariṣyāmahe vayam ||
evam uktas tu rāmeṇa viśvāmitro 'bravīd idam | eṣa panthā mayoddiṣṭo yena yānti maharṣayaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
उपास्यupāsyaпроведя; пробыв
रात्रिशेषम् तुrātriśeṣam tuостаток ночи же; оставшуюся ночь
शोणाकूलेśoṇākūleна берегу Шоны; у реки Шона
महर्षिभिःmaharṣibhiḥс великими риши; с мудрецами
निशायाम्niśāyāmкогда ночь; в ночи
सुप्रभातायाम्suprabhātāyāmхорошо рассвела; стала светлой
विश्वामित्रःviśvāmitraḥВишвамитра; мудрец Вишвамитра
अभ्यभाषतabhyabhāṣataзаговорил; обратился
सुप्रभाताsuprabhātāсветлая; хорошо рассвевшая
निशाniśāночь; ночное время
रामrāmaо Рама; Рама
पूर्वाpūrvāутренняя; ранняя
संध्याsaṃdhyāсандхья; переходная пора
प्रवर्ततेpravartateначинается; наступает
उत्तिष्ठ उत्तिष्ठuttiṣṭha uttiṣṭhaвставай, вставай; поднимайся
भद्रम् तेbhadram teблаго тебе; пусть будет тебе благо
गमनायgamanāyaдля пути; к отправлению
अभिरोचयabhirocayaсогласись; расположись
तत्tatто; это
श्रुत्वाśrutvāуслышав; выслушав
वचनम्vacanamслово; речь
तस्यtasyaего; того
कृत्वाkṛtvāсделав; совершив
पौर्वाह्णिकीम्paurvāhṇikīmутреннюю; предполуденную
क्रियाम्kriyāmобязанность; церемонию
गमनम्gamanamпуть; отправление
रोचयाम् आसrocayām āsaодобрил; принял
वाक्यम् च इदम्vākyam ca idamи это слово; такую речь
उवाच हuvāca haсказал; произнёс
अयम्ayamэта; вот эта
शोणःśoṇaḥШона; река Шона
शुभजलःśubhajalaḥс чистой водой; с прекрасными водами
गाधःgādhaḥмелкая; удобная для перехода
पुलिनमण्डितःpulinamaṇḍitaḥукрашенная песчаными отмелями; с песчаными берегами
कतरेणkatareṇaкаким; по которому
पथाpathāпутём; дорогой
ब्रह्मन्brahmanо брахман; о святой
संतरिष्यामहेsaṃtariṣyāmaheмы перейдём; переправимся
वयम्vayamмы; все мы
एवम्evamтак; таким образом
उक्तः तुuktaḥ tuкогда же было сказано; получив эти слова
रामेणrāmeṇaРамой; от Рамы
विश्वामित्रःviśvāmitraḥВишвамитра; мудрец Вишвамитра
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
इदम्idamэто; такое
एषःeṣaḥэтот; вот этот
पन्थाःpanthāḥпуть; дорога
मयाmayāмной; мною
उद्दिष्टःuddiṣṭaḥуказанный; намеченный
येनyenaкоторым; по которому
यान्तिyāntiидут; ходят
महर्षयःmaharṣayaḥвеликие риши; мудрецы
अनुवाद

Проведя остаток ночи на берегу Шоны вместе с великими риши, Вишвамитра заговорил, когда ночь хорошо рассвела: «О Рама, ночь стала светлой, наступает утренняя сандхья. Вставай, вставай, благо тебе; расположись к пути». Услышав его слова, Рама совершил утренние обязанности, согласился отправиться и сказал: «О брахман, эта Шона с чистой водой, мелкая и украшенная песчаными отмелями. Каким путём мы переправимся?» Когда Рама сказал это, Вишвамитра ответил: «Вот путь, указанный мной; по нему ходят великие риши».

संस्करण

cef5ab6b58c2 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से