रामायण
Аншуман находит коня и слышит о Ганге1.40.13-18
174 / 2464
रामायण · 1.40.13-18
देवनागरी

स दुःखवशम् आपन्नस् त्व् असमञ्जसुतस् तदा । चुक्रोश परमार्तस् तु वधात् तेषां सुदुःखितः ॥
यज्ञियं च हयं तत्र चरन्तम् अविदूरतः । ददर्श पुरुषव्याघ्रो दुःखशोकसमन्वितः ॥
ददर्श पुरुषव्याघ्रो कर्तुकामो जलक्रियाम् । सलिलार्थी महातेजा न चापश्यज् जलाशयम् ॥
विसार्य निपुणां दृष्टिं ततो ऽपश्यत् खगाधिपम् । पित्ःणां मातुलं राम सुपर्णम् अनिलोपमम् ॥
स चैनम् अब्रवीद् वाक्यं वैनतेयो महाबलः । मा शुचः पुरुषव्याघ्र वधो ऽयं लोकसंमतः ॥
कपिलेनाप्रमेयेन दग्धा हीमे महाबलाः । सलिलं नार्हसि प्राज्ञ दातुम् एषां हि लौकिकम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa duḥkhavaśam āpannas tv asamañjasutas tadā | cukrośa paramārtas tu vadhāt teṣāṃ suduḥkhitaḥ ||
yajñiyaṃ ca hayaṃ tatra carantam avidūrataḥ | dadarśa puruṣavyāghro duḥkhaśokasamanvitaḥ ||
dadarśa puruṣavyāghro kartukāmo jalakriyām | salilārthī mahātejā na cāpaśyaj jalāśayam ||
visārya nipuṇāṃ dṛṣṭiṃ tato 'paśyat khagādhipam | pitḥṇāṃ mātulaṃ rāma suparṇam anilopamam ||
sa cainam abravīd vākyaṃ vainateyo mahābalaḥ | mā śucaḥ puruṣavyāghra vadho 'yaṃ lokasaṃmataḥ ||
kapilenāprameyena dagdhā hīme mahābalāḥ | salilaṃ nārhasi prājña dātum eṣāṃ hi laukikam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सःsaḥон; тот
दुःखवशम्duḥkhavaśamво власть скорби; под власть печали
आपन्नःāpannaḥпопавший; оказавшийся
तुtuже; а
असमञ्जसुतःasamañjasutaḥсын Асаманджи; Аншуман
तदाtadāтогда; в то время
चुक्रोशcukrośaзарыдал; закричал
परमार्तःparamārtaḥкрайне страдающий; очень мучимый
तुtuже; а
वधात्vadhātиз-за гибели; от убийства
तेषाम्teṣāmих; тех
सुदुःखितःsuduḥkhitaḥсильно опечаленный; глубоко скорбящий
यज्ञियम् चyajñiyam caи жертвенного; коня же для жертвы
हयम्hayamконя; скакуна
तत्रtatraтам; в том месте
चरन्तम्carantamпасущегося; ходящего
अविदूरतःavidūrataḥнедалеко; неподалёку
ददर्शdadarśaувидел; заметил
पुरुषव्याघ्रःpuruṣavyāghraḥтигр среди людей; Аншуман
दुःखशोकसमन्वितःduḥkhaśokasamanvitaḥисполненный боли и скорби; соединённый с печалью
ददर्शdadarśaувидел; посмотрел
पुरुषव्याघ्रःpuruṣavyāghraḥтигр среди людей; Аншуман
कर्तुकामःkartukāmaḥжелающий совершить; намеренный сделать
जलक्रियाम्jalakriyāmводный обряд; поминальное возлияние
सलिलार्थीsalilārthīищущий воды; нуждающийся в воде
महातेजाःmahātejāḥвеликосияющий; великой силы
न चna caи не; но не
अपश्यत्apaśyatувидел; нашёл
जलाशयम्jalāśayamводоём; источник воды
विसार्यvisāryaраскинув; направив широко
निपुणाम्nipuṇāmострую; внимательную
दृष्टिम्dṛṣṭimзрение; взгляд
ततःtataḥзатем; после этого
अपश्यत्apaśyatувидел; заметил
खगाधिपम्khagādhipamвладыку птиц; Гаруду
पितॄणाम्pitṝṇāmпредков; отцов
मातुलम्mātulamдядю по матери; родича матери
रामrāmaо Рама; Рама
सुपर्णम्suparṇamСупарну; Гаруду
अनिलोपमम्anilopamamподобного ветру; быстрого как ветер
सः चsaḥ caи он; тот же
एनम्enamему; к нему
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
वाक्यम्vākyamслово; речь
वैनतेयःvainateyaḥВайнатея; сын Винаты
महाबलःmahābalaḥвеликой силы; могучий
मा शुचःmā śucaḥне скорби; не печалься
पुरुषव्याघ्रpuruṣavyāghraо тигр среди людей; о лучший из людей
वधःvadhaḥгибель; смерть
अयम्ayamэта; данная
लोकसंमतःlokasaṃmataḥпризнана миром; одобрена миром
कपिलेनkapilenaКапилой; Господом Капилой
अप्रमेयेनaprameyenaнеизмеримым; непостижимым
दग्धाः हिdagdhāḥ hiведь сожжены; поистине сожжены
इमेimeэти; они
महाबलाःmahābalāḥвеликой силы; могучие
सलिलम्salilamводу; водное возлияние
न अर्हसिna arhasiне следует; ты не должен
प्राज्ञprājñaо мудрый; разумный
दातुम्dātumдавать; подносить
एषाम्eṣāmим; для них
हिhiведь; поистине
लौकिकम्laukikamобычную; мирскую
अनुवाद

Сын Асаманджи, увидев это, оказался во власти скорби. Сильно опечаленный гибелью предков, он горько зарыдал. Тигр среди людей, исполненный боли и скорби, увидел там неподалёку жертвенного коня, который пасся. Великосияющий Аншуман хотел совершить водный поминальный обряд, но, нуждаясь в воде, не нашёл водоёма. Тогда, направив внимательный взгляд, он увидел владыку птиц Супарну, подобного ветру, дядю своих предков по матери, о Рама. Могучий Вайнатея сказал ему: «Не скорби, о тигр среди людей. Эта гибель признана миром. Эти могучие были сожжены неизмеримым Капилой; о мудрый, тебе не следует давать им обычное водное возлияние».

संस्करण

463339249835 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से