इमे द्वे धनुषी श्रेष्ठे दिव्ये लोकाभिविश्रुते । दृढे बलवती मुख्ये सुकृते विश्वकर्मणा ॥
अतिसृष्टं सुरैर् एकं त्र्यम्बकाय युयुत्सवे । त्रिपुरघ्नं नरश्रेष्ठ भग्नं काकुत्स्ह यत् त्वया ॥
इदं द्वितीयं दुर्धर्षं विष्णोर् दत्तं सुरोत्तमैः । समानसारं काकुत्स्थ रौद्रेण धनुषा त्व् इदम् ॥
तदा तु देवताः सर्वाः पृच्छन्ति स्म पितामहम् । शितिकण्ठस्य विष्णोश् च बलाबलनिरीक्षया ॥
अभिप्रायं तु विज्ञाय देवतानां पितामहः । विरोधं जनयाम् आस तयोः सत्यवतां वरः ॥
विरोधे च महद् युद्धम् अभवद् रोमहर्षणम् । शितिकण्ठस्य विष्णोश् च परस्परजयैषिणोः ॥
तदा तज् जृम्भितं शैवं धनुर् भीमपराक्रमम् । हुंकारेण महादेवः स्तम्भितो ऽथ त्रिलोचनः ॥
देवैस् तदा समागम्य सर्षिसंघैः सचारणैः । याचितौ प्रशमं तत्र जग्मतुस् तौ सुरोत्तमौ ॥
जृम्भितं तद् धनुर् दृष्ट्वा शैवं विष्णुपराक्रमैः । अधिकं मेनिरे विष्णुं देवाः सर्षिगणास् तदा ॥
धनू रुद्रस् तु संक्रुद्धो विदेहेषु महायशाः । देवरातस्य राजर्षेर् ददौ हस्ते ससायकम् ॥
ime dve dhanuṣī śreṣṭhe divye lokābhiviśrute | dṛḍhe balavatī mukhye sukṛte viśvakarmaṇā ||
atisṛṣṭaṃ surair ekaṃ tryambakāya yuyutsave | tripuraghnaṃ naraśreṣṭha bhagnaṃ kākutsha yat tvayā ||
idaṃ dvitīyaṃ durdharṣaṃ viṣṇor dattaṃ surottamaiḥ | samānasāraṃ kākutstha raudreṇa dhanuṣā tv idam ||
tadā tu devatāḥ sarvāḥ pṛcchanti sma pitāmaham | śitikaṇṭhasya viṣṇoś ca balābalanirīkṣayā ||
abhiprāyaṃ tu vijñāya devatānāṃ pitāmahaḥ | virodhaṃ janayām āsa tayoḥ satyavatāṃ varaḥ ||
virodhe ca mahad yuddham abhavad romaharṣaṇam | śitikaṇṭhasya viṣṇoś ca parasparajayaiṣiṇoḥ ||
tadā taj jṛmbhitaṃ śaivaṃ dhanur bhīmaparākramam | huṃkāreṇa mahādevaḥ stambhito 'tha trilocanaḥ ||
devais tadā samāgamya sarṣisaṃghaiḥ sacāraṇaiḥ | yācitau praśamaṃ tatra jagmatus tau surottamau ||
jṛmbhitaṃ tad dhanur dṛṣṭvā śaivaṃ viṣṇuparākramaiḥ | adhikaṃ menire viṣṇuṃ devāḥ sarṣigaṇās tadā ||
dhanū rudras tu saṃkruddho videheṣu mahāyaśāḥ | devarātasya rājarṣer dadau haste sasāyakam ||
Парашурама продолжил: «Эти два превосходных божественных лука, прославленных в мирах, крепких, мощных, главных и прекрасно изготовленных Вишвакарманом, известны всем. Один был передан богами Трёхокому, желавшему сражаться, разрушителю Трипуры; о лучший из людей, о Какутстха, именно его ты сломал. А этот второй, неодолимый, был дан лучшими богами Вишну; о Какутстха, он равен по силе луку Рудры. Некогда все божества спросили Прародителя, желая увидеть соотношение силы Синегорлого и Вишну. Поняв намерение богов, Прародитель, лучший среди правдивых, вызвал между ними противостояние. В этом противостоянии между Синегорлым и Вишну, стремившимися победить друг друга, возникла великая битва, от которой волосы вставали дыбом. Тогда страшномощный лук Шивы был ослаблен, а Трёхокий Махадева был остановлен звуком “хум”. Потом боги вместе с сонмами риши и чаранами собрались и умолили двух лучших богов прийти к миру. Увидев, что лук Шивы ослаблен мощью Вишну, боги вместе с риши признали Вишну превосходящим. Тогда славный Рудра, разгневанный, передал этот лук со стрелой в руки царственного риши Девараты у Видехов».
488ace339e59 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
История двух луков выводит испытание Рамы за пределы человеческого уровня. Парашурама рассказывает, что лук Шивы уже однажды уступил мощи Вишну; теперь перед Рамой оказывается второй лук, связанный с самим Вишну.