रामायण
Парашурама бросает вызов Раме1.74.21-28
311 / 2464
रामायण · 1.74.21-28
देवनागरी

इदं च विष्णवं राम धनुः परपुरंजयम् । ऋचीके भार्गवे प्रादाद् विष्णुः स न्यासम् उत्तमम् ॥
ऋचीकस् तु महातेजाः पुत्रस्याप्रतिकर्मणः । पितुर् मम ददौ दिव्यं जमदग्नेर् महात्मनः ॥
न्यस्तशस्त्रे पितरि मे तपोबलसमन्विते । अर्जुनो विदधे मृत्युं प्राकृतां बुद्धिम् आस्थितः ॥
वधम् अप्रतिरूपं तु पितुः श्रुत्वा सुदारुणम् । क्षत्रम् उत्सादयं रोषाज् जातं जातम् अनेकशः ॥
पृथिवीं चाखिलां प्राप्य काश्यपाय महात्मने । यज्ञस्यान्ते तदा राम दक्षिणां पुण्यकर्मणे ॥
दत्त्वा महेन्द्रनिलयस् तपोबलसमन्वितः । श्रुतवान् धनुषो भेदं ततो ऽहं द्रुतम् आगतः ॥
तद् इदं वैष्णवं राम पितृपैतामहं महत् । क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य गृह्णीष्व धनुरुत्तमम् ॥
योजयस्व धनुः श्रेष्ठे शरं परपुरंजयम् । यदि शक्नोषि काकुत्स्थ द्वन्द्वं दास्यामि ते ततः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

idaṃ ca viṣṇavaṃ rāma dhanuḥ parapuraṃjayam | ṛcīke bhārgave prādād viṣṇuḥ sa nyāsam uttamam ||
ṛcīkas tu mahātejāḥ putrasyāpratikarmaṇaḥ | pitur mama dadau divyaṃ jamadagner mahātmanaḥ ||
nyastaśastre pitari me tapobalasamanvite | arjuno vidadhe mṛtyuṃ prākṛtāṃ buddhim āsthitaḥ ||
vadham apratirūpaṃ tu pituḥ śrutvā sudāruṇam | kṣatram utsādayaṃ roṣāj jātaṃ jātam anekaśaḥ ||
pṛthivīṃ cākhilāṃ prāpya kāśyapāya mahātmane | yajñasyānte tadā rāma dakṣiṇāṃ puṇyakarmaṇe ||
dattvā mahendranilayas tapobalasamanvitaḥ | śrutavān dhanuṣo bhedaṃ tato 'haṃ drutam āgataḥ ||
tad idaṃ vaiṣṇavaṃ rāma pitṛpaitāmahaṃ mahat | kṣatradharmaṃ puraskṛtya gṛhṇīṣva dhanuruttamam ||
yojayasva dhanuḥ śreṣṭhe śaraṃ parapuraṃjayam | yadi śaknoṣi kākutstha dvandvaṃ dāsyāmi te tataḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इदम्idamэтот; вот этот
caи; также
विष्णवम्viṣṇavamВишну; принадлежащий Вишну
रामrāmaо Рама; Рама
धनुःdhanuḥлук; оружие
परपुरंजयम्parapuraṃjayamпокоряющий вражеские города; победоносный
ऋचीकेṛcīkeРичике; мудрецу Ричике
भार्गवेbhārgaveБхаргаве; потомку Бхригу
प्रादात्prādātдал; передал
विष्णुःviṣṇuḥВишну; Господь Вишну
सःsaḥтот; он
न्यासम्nyāsamвклад; доверенное хранение
उत्तमम्uttamamвысшее; превосходное
ऋचीकःṛcīkaḥРичика; мудрец Ричика
तुtuже; затем
महातेजाःmahātejāḥвеликосияющий; обладающий великой силой
पुत्रस्यputrasyaсыну; для сына
अप्रतिकर्मणःapratikarmaṇaḥне знающего противодействия; не имеющего равного в делах
पितुःpituḥотцу; моему отцу
ममmamaмоему; у меня
ददौdadauдал; передал
दिव्यम्divyamбожественный; небесный
जमदग्नेःjamadagneḥДжамадагни; мудрецу Джамадагни
महात्मनःmahātmanaḥвеликодушному; великой душе
न्यस्तशस्त्रेnyastaśastreсложившем оружие; отложившем оружие
पितरिpitariотце; когда отец
मेmeмоём; у меня
तपोबलसमन्वितेtapobalasamanviteнаделённом силой тапаса; соединённом с мощью аскезы
अर्जुनःarjunaḥАрджуна; Картавирья Арджуна
विदधेvidadheсовершил; причинил
मृत्युम्mṛtyumсмерть; гибель
प्राकृताम्prākṛtāmнизкую; обыденную
बुद्धिम्buddhimмысль; разум
आस्थितःāsthitaḥприняв; следуя
वधम्vadhamубийство; смерть
अप्रतिरूपम्apratirūpamнеподобающее; недостойное
तुtuже; тогда
पितुःpituḥотца; моего отца
श्रुत्वाśrutvāуслышав; узнав
सुदारुणम्sudāruṇamочень страшное; крайне жестокое
क्षत्रम्kṣatramкшатриев; кшатрийский род
उत्सादयम्utsādayamя искоренял; уничтожал
रोषात्roṣātиз гнева; в ярости
जातम् जातम्jātam jātamрождавшихся снова и снова; каждое новое поколение
अनेकशःanekaśaḥмногократно; много раз
पृथिवीम्pṛthivīmземлю; земной мир
caи; также
अखिलाम्akhilāmвсю; целиком
प्राप्यprāpyaполучив; завоевав
काश्यपायkāśyapāyaКашьяпе; мудрецу Кашьяпе
महात्मनेmahātmaneвеликодушному; великой душе
यज्ञस्यyajñasyaжертвы; жертвоприношения
अन्तेanteв конце; после завершения
तदाtadāтогда; в тот момент
रामrāmaо Рама; Рама
दक्षिणाम्dakṣiṇāmжертвенный дар; дакшину
पुण्यकर्मणेpuṇyakarmaṇeсовершающему благие дела; святому
दत्त्वाdattvāдав; передав
महेन्द्रनिलयःmahendranilayaḥобитающий на Махендре; с жилищем на Махендре
तपोबलसमन्वितःtapobalasamanvitaḥнаделённый силой тапаса; соединённый с мощью аскезы
श्रुतवान्śrutavānуслышал; узнал
धनुषःdhanuṣaḥлука; оружия
भेदम्bhedamломание; разрушение
ततःtataḥтогда; после этого
अहम्ahamя; именно я
द्रुतम्drutamбыстро; поспешно
आगतःāgataḥпришёл; прибыл
तत्tatтот; этот
इदम्idamэтот; вот
वैष्णवम्vaiṣṇavamВишну; принадлежащий Вишну
रामrāmaо Рама; Рама
पितृपैतामहम्pitṛpaitāmahamотцовско-дедовский; полученный от отца и деда
महत्mahatвеликий; огромный
क्षत्रधर्मम्kṣatradharmamкшатрийскую дхарму; долг воина
पुरस्कृत्यpuraskṛtyaпоставив впереди; приняв во внимание
गृह्णीष्वgṛhṇīṣvaвозьми; прими
धनुरुत्तमम्dhanuruttamamлучший лук; превосходное оружие
योजयस्वyojayasvaналожи; соедини
धनुःdhanuḥк луку; оружие
श्रेष्ठेśreṣṭheлучшему; превосходному
शरम्śaramстрелу; снаряд
परपुरंजयम्parapuraṃjayamпокоряющую вражеские города; победоносную
यदिyadiесли; когда
शक्नोषिśaknoṣiможешь; способен
काकुत्स्थkākutsthaо Какутстха; потомок Какутстхи
द्वन्द्वम्dvandvamпоединок; единоборство
दास्यामिdāsyāmiя дам; предоставлю
तेteтебе; для тебя
ततःtataḥтогда; после этого
अनुवाद

«А этот лук Вишну, о Рама, покоряющий вражеские города, сам Вишну передал Бхаргаве Ричике как высшее доверенное хранение. Великосияющий Ричика затем передал этот божественный лук своему сыну, великодушному Джамадагни, моему отцу, не имевшему равного в делах. Когда мой отец, наделённый силой тапаса, сложил оружие, Арджуна, приняв низкий разум, причинил ему смерть. Узнав о страшном и неподобающем убийстве отца, я в гневе многократно искоренял кшатриев, каждое вновь рождавшееся поколение. Завоевав всю землю, я в конце жертвоприношения отдал её как дакшину великодушному Кашьяпе, святому делателю благих дел. Поселившись на Махендре и обладая силой тапаса, я услышал, что лук был сломан, и потому поспешно пришёл. Поэтому, о Рама, прими этот великий лук Вишну, полученный от отца и деда, принимая во внимание кшатрийскую дхарму. Наложи на этот превосходный лук победоносную стрелу; если можешь, о Какутстха, тогда я дам тебе поединок».

संस्करण

695523fd744a · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से