ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्यास् तु सहोषिता । प्रासादं चन्द्रसंकाशम् आरुरोह यदृच्छया ॥
सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकमलोत्पलाम् । अयोध्यां मन्थरा तस्मात् प्रासादाद् अन्ववैक्षत ॥
पताकाभिर् वरार्हाभिर् ध्वजैश् च समलंकृताम् । सिक्तां चन्दनतोयैश् च शिरःस्नातजनैर् वृताम् ॥
अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा । उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती ॥
राममाता धनं किं नु जनेभ्यः संप्रयच्छति । अतिमात्रं प्रहर्षो ऽयं किं जनस्य च शंस मे । कारयिष्यति किं वापि संप्रहृष्टो महीपतिः ॥
विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री परमया मुदा । आचचक्षे ऽथ कुब्जायै भूयसीं राघवे श्रियम् ॥
श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम् । राजा दशरथो रामम् अभिषेचयितानघम् ॥
धात्र्यास् तु वचनं श्रुत्वा कुब्जा क्षिप्रम् अमर्षिता । कैलास शिखराकारात् प्रासादाद् अवरोहत ॥
सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी । शयानाम् एत्य कैकेयीम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
jñātidāsī yato jātā kaikeyyās tu sahoṣitā | prāsādaṃ candrasaṃkāśam āruroha yadṛcchayā ||
siktarājapathāṃ kṛtsnāṃ prakīrṇakamalotpalām | ayodhyāṃ mantharā tasmāt prāsādād anvavaikṣata ||
patākābhir varārhābhir dhvajaiś ca samalaṃkṛtām | siktāṃ candanatoyaiś ca śiraḥsnātajanair vṛtām ||
avidūre sthitāṃ dṛṣṭvā dhātrīṃ papraccha mantharā | uttamenābhisaṃyuktā harṣeṇārthaparā satī ||
rāmamātā dhanaṃ kiṃ nu janebhyaḥ saṃprayacchati | atimātraṃ praharṣo 'yaṃ kiṃ janasya ca śaṃsa me | kārayiṣyati kiṃ vāpi saṃprahṛṣṭo mahīpatiḥ ||
vidīryamāṇā harṣeṇa dhātrī paramayā mudā | ācacakṣe 'tha kubjāyai bhūyasīṃ rāghave śriyam ||
śvaḥ puṣyeṇa jitakrodhaṃ yauvarājyena rāghavam | rājā daśaratho rāmam abhiṣecayitānagham ||
dhātryās tu vacanaṃ śrutvā kubjā kṣipram amarṣitā | kailāsa śikharākārāt prāsādād avarohata ||
sā dahyamānā kopena mantharā pāpadarśinī | śayānām etya kaikeyīm idaṃ vacanam abravīt ||
Мантхара, родственная служанка, происходившая из дома Кайкейи и жившая рядом с ней, случайно поднялась на дворец, сияющий как луна. С той террасы она осматривала всю Айодхью: царские дороги были орошены, город был усыпан лотосами и кувшинками, украшен превосходными стягами и знамёнами, полит сандаловой водой и наполнен людьми после праздничного омовения. Увидев неподалёку кормилицу, Мантхара, охваченная сильным волнением и стремясь понять дело, спросила: «Почему мать Рамы раздаёт людям богатство? Отчего у народа такая чрезмерная радость? Скажи мне. Или что собирается устроить ликующий царь?» Кормилица, переполненная великой радостью, рассказала горбунье о великой славе, ожидающей Рагхаву: «Завтра при Пушье царь Дашаратха помажет безгрешного Раму, победившего гнев, на сан наследника». Услышав слова кормилицы, горбатая Мантхара тотчас возмутилась, спустилась с дворца, подобного вершине Кайласы, и, сгорая гневом, злонамеренная, подошла к лежавшей Кайкейи и сказала ей такие слова.
3828d893132f · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Мантхара видит тот же украшенный город, который для всех остальных означает радость, но её взгляд сразу ищет опасность и выгоду. С этого момента праздничная Айодхья получает тёмное отражение в завистливом сознании.