एवम् उक्ता तु कैकेयी क्रोधेन ज्वलितानना । दीर्घम् उष्णं विनिःश्वस्य मन्थराम् इदम् अब्रवीत् ॥
अद्य रामम् इतः क्षिप्रं वनं प्रस्थापयाम्य् अहम् । यौवराज्येन भरतं क्षिप्रम् एवाभिषेचये ॥
इदं त्व् इदानीं संपश्य केनोपायेन मन्थरे । भरतः प्राप्नुयाद् राज्यं न तु रामः कथं चन ॥
एवम् उक्ता तया देव्या मन्थरा पापदर्शिनी । रामार्थम् उपहिंसन्ती कैकेयीम् इदम् अब्रवीत् ॥
हन्तेदानीं प्रवक्ष्यामि कैकेयि श्रूयतां च मे । यथा ते भरतो राज्यं पुत्रः प्राप्स्यति केवलम् ॥
श्रुत्वैवं वचनं तस्या मन्थरायास् तु कैकयी । किं चिद् उत्थाय शयनात् स्वास्तीर्णाद् इदम् अब्रवीत् ॥
कथय त्वं ममोपायं केनोपायेन मन्थरे । भरतः प्राप्नुयाद् राज्यं न तु रामः कथं चन ॥
एवम् उक्ता तया देव्या मन्थरा पापदर्शिनी । रामार्थम् उपहिंसन्ती कुब्जा वचनम् अब्रवीत् ॥
evam uktā tu kaikeyī krodhena jvalitānanā | dīrgham uṣṇaṃ viniḥśvasya mantharām idam abravīt ||
adya rāmam itaḥ kṣipraṃ vanaṃ prasthāpayāmy aham | yauvarājyena bharataṃ kṣipram evābhiṣecaye ||
idaṃ tv idānīṃ saṃpaśya kenopāyena manthare | bharataḥ prāpnuyād rājyaṃ na tu rāmaḥ kathaṃ cana ||
evam uktā tayā devyā mantharā pāpadarśinī | rāmārtham upahiṃsantī kaikeyīm idam abravīt ||
hantedānīṃ pravakṣyāmi kaikeyi śrūyatāṃ ca me | yathā te bharato rājyaṃ putraḥ prāpsyati kevalam ||
śrutvaivaṃ vacanaṃ tasyā mantharāyās tu kaikayī | kiṃ cid utthāya śayanāt svāstīrṇād idam abravīt ||
kathaya tvaṃ mamopāyaṃ kenopāyena manthare | bharataḥ prāpnuyād rājyaṃ na tu rāmaḥ kathaṃ cana ||
evam uktā tayā devyā mantharā pāpadarśinī | rāmārtham upahiṃsantī kubjā vacanam abravīt ||
Так сказанная, Кайкейи с лицом, пылающим от гнева, тяжело и горячо вздохнула и сказала Мантхаре: «Сегодня я быстро отправлю Раму отсюда в лес, а Бхарату немедленно помажу на сан наследника. Но теперь обдумай, Мантхара, каким средством Бхарата получит царство, а Рама не получит его ни при каких условиях». Услышав это от царицы, злонамеренная Мантхара, подрывая дело Рамы, сказала Кайкейи: «Итак, теперь я расскажу, Кайкейи. Слушай меня: как твой сын Бхарата один получит царство». Услышав такие слова Мантхары, Кайкейи немного приподнялась с хорошо застеленного ложа и сказала: «Расскажи мне средство, Мантхара: каким способом Бхарата получит царство, а Рама не получит его никак?» Тогда злонамеренная горбунья Мантхара, подрывая дело Рамы, ответила царице.
41ac60f145b5 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Кайкейи здесь внутренне переходит границу: она уже не просто слушает страх, а сама формулирует цель — лес для Рамы и помазание Бхараты. Мантхара получает именно то, чего добивалась: не сомнение, а волю к действию.