खड्गनिष्पेषनिष्पिष्टैर् गहना दुश्चरा च मे । हस्त्यश्वनरहस्तोरुशिरोभिर् भविता मही ॥
खड्गधारा हता मे ऽद्य दीप्यमाना इवाद्रयः । पतिष्यन्ति द्विपा भूमौ मेघा इव सविद्युतः ॥
बद्धगोधाङ्गुलित्राणे प्रगृहीतशरासने । कथं पुरुषमानी स्यात् पुरुषाणां मयि स्थिते ॥
बहुभिश् चैकम् अत्यस्यन्न् एकेन च बहूञ् जनान् । विनियोक्ष्याम्य् अहं बाणान् नृवाजिगजमर्मसु ॥
अद्य मे ऽस्त्रप्रभावस्य प्रभावः प्रभविष्यति । राज्ञश् चाप्रभुतां कर्तुं प्रभुत्वं च तव प्रभो ॥
अद्य चन्दनसारस्य केयूरामोक्षणस्य च । वसूनां च विमोक्षस्य सुहृदां पालनस्य च ॥
अनुरूपाव् इमौ बाहू राम कर्म करिष्यतः । अभिषेचनविघ्नस्य कर्तॄणां ते निवारणे ॥
ब्रवीहि को ऽद्यैव मया वियुज्यतां; तवासुहृत् प्राणयशः सुहृज्जनैः । यथा तवेयं वसुधा वशे भवेत्; तथैव मां शाधि तवास्मि किंकरः ॥
विमृज्य बाष्पं परिसान्त्व्य चासकृत्; स लक्ष्मणं राघववंशवर्धनः । उवाच पित्र्ये वचने व्यवस्थितं; निबोध माम् एष हि सौम्य सत्पथः ॥
khaḍganiṣpeṣaniṣpiṣṭair gahanā duścarā ca me | hastyaśvanarahastoruśirobhir bhavitā mahī ||
khaḍgadhārā hatā me 'dya dīpyamānā ivādrayaḥ | patiṣyanti dvipā bhūmau meghā iva savidyutaḥ ||
baddhagodhāṅgulitrāṇe pragṛhītaśarāsane | kathaṃ puruṣamānī syāt puruṣāṇāṃ mayi sthite ||
bahubhiś caikam atyasyann ekena ca bahūñ janān | viniyokṣyāmy ahaṃ bāṇān nṛvājigajamarmasu ||
adya me 'straprabhāvasya prabhāvaḥ prabhaviṣyati | rājñaś cāprabhutāṃ kartuṃ prabhutvaṃ ca tava prabho ||
adya candanasārasya keyūrāmokṣaṇasya ca | vasūnāṃ ca vimokṣasya suhṛdāṃ pālanasya ca ||
anurūpāv imau bāhū rāma karma kariṣyataḥ | abhiṣecanavighnasya kartṝṇāṃ te nivāraṇe ||
bravīhi ko 'dyaiva mayā viyujyatāṃ; tavāsuhṛt prāṇayaśaḥ suhṛjjanaiḥ | yathā taveyaṃ vasudhā vaśe bhavet; tathaiva māṃ śādhi tavāsmi kiṃkaraḥ ||
vimṛjya bāṣpaṃ parisāntvya cāsakṛt; sa lakṣmaṇaṃ rāghavavaṃśavardhanaḥ | uvāca pitrye vacane vyavasthitaṃ; nibodha mām eṣa hi saumya satpathaḥ ||
«Земля станет для меня труднопроходимой, покрытой руками, бёдрами и головами слонов, коней и людей, раздробленных ударами меча. Сражённые моим мечом, слоны сегодня падут на землю, словно сверкающие горы, как тучи с молниями. Когда я стою с луком в руке и кожаным напальчником, кто среди людей сможет считать себя мужчиной? Я буду направлять стрелы в жизненные места людей, коней и слонов: многими стрелами поражая одного и одной стрелой поражая многих. Сегодня проявится мощь моего оружия: оно сделает царя бессильным, а тебе, господин, даст власть. Эти руки, о Рама, сегодня совершат дело, достойное сандаловой эссенции, снятия браслетов, раздачи богатств и защиты друзей: они устранят тех, кто создаёт препятствие твоему помазанию. Скажи, какого твоего недруга сегодня же лишить жизни, славы и друзей? Прикажи мне так, чтобы эта земля стала подвластна тебе. Я твой слуга». Тогда прославляющий род Рагху Рама, вытерев слёзы и многократно успокоив Лакшману, сказал ему, твёрдо стоя в слове отца: «Выслушай меня, добрый: это истинный путь».
0a68bf497461 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Лакшмана доходит до полной готовности к войне ради Рамы. Но финальный жест Рамы — стереть слёзы и утешить брата — показывает, что ответ будет не встречной яростью, а возвращением к пути отцовского слова.