तं समीक्ष्य त्व् अवहितं पितुर् निर्देशपालने । कौसल्या बाष्पसंरुद्धा वचो धर्मिष्ठम् अब्रवीत् ॥
अदृष्टदुःखो धर्मात्मा सर्वभूतप्रियंवदः । मयि जातो दशरथात् कथम् उञ्छेन वर्तयेत् ॥
यस्य भृत्याश् च दासाश् च मृष्टान्य् अन्नानि भुञ्जते । कथं स भोक्ष्यते नाथो वने मूलफलान्य् अयम् ॥
क एतच् छ्रद्दधेच् छ्रुत्वा कस्य वा न भवेद् भयम् । गुणवान् दयितो राज्ञो राघवो यद् विवास्यते ॥
त्वया विहीनाम् इह मां शोकाग्निर् अतुलो महान् । प्रधक्ष्यति यथा कक्षं चित्रभानुर् हिमात्यये ॥
कथं हि धेनुः स्वं वत्सं गच्छन्तं नानुगच्छति । अहं त्वानुगमिष्यामि यत्र पुत्र गमिष्यसि ॥
taṃ samīkṣya tv avahitaṃ pitur nirdeśapālane | kausalyā bāṣpasaṃruddhā vaco dharmiṣṭham abravīt ||
adṛṣṭaduḥkho dharmātmā sarvabhūtapriyaṃvadaḥ | mayi jāto daśarathāt katham uñchena vartayet ||
yasya bhṛtyāś ca dāsāś ca mṛṣṭāny annāni bhuñjate | kathaṃ sa bhokṣyate nātho vane mūlaphalāny ayam ||
ka etac chraddadhec chrutvā kasya vā na bhaved bhayam | guṇavān dayito rājño rāghavo yad vivāsyate ||
tvayā vihīnām iha māṃ śokāgnir atulo mahān | pradhakṣyati yathā kakṣaṃ citrabhānur himātyaye ||
kathaṃ hi dhenuḥ svaṃ vatsaṃ gacchantaṃ nānugacchati | ahaṃ tvānugamiṣyāmi yatra putra gamiṣyasi ||
Увидев, что Рама сосредоточен на исполнении приказа отца, Каусалья, с голосом, перехваченным слезами, сказала праведные слова: «Как мой сын, рождённый от Дашаратхи, праведный душой, не знавший горя и говорящий приятное всем существам, будет жить собиранием зёрен? У него слуги и зависимые люди едят изысканные кушанья; как же он, их господин, будет есть в лесу коренья и плоды? Кто поверит этому, услышав, и у кого не возникнет страх: добродетельного Рагхаву, любимого царём, изгоняют! Лишённую тебя, меня здесь сожжёт великий несравненный огонь горя, как пламя после зимы сжигает сухую траву. Разве корова не следует за своим уходящим телёнком? Куда ты пойдёшь, сын, туда пойду и я».
c3b090224dd4 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Каусалья видит не абстрактное изгнание, а невозможность: Рама, рожденный для защиты и почитания, должен жить как нищий лесной странник. Её желание идти за ним естественно для материнской любви.