रामायण
Каусалья благословляет Раму2.22.12-17
406 / 2464
रामायण · 2.22.12-17
देवनागरी

इति माल्यैः सुरगणान् गन्धैश् चापि यशस्विनी । स्तुतिभिश् चानुरूपाभिर् आनर्चायतलोचना ॥
यन् मङ्गलं सहस्राक्षे सर्वदेवनमस्कृते । वृत्रनाशे समभवत् तत् ते भवतु मङ्गलम् ॥
यन् मङ्गलं सुपर्णस्य विनताकल्पयत् पुरा । अमृतं प्रार्थयानस्य तत् ते भवतु मङ्गलम् ॥
ओषधीं चापि सिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम् । चकार रक्षां कौसल्या मन्त्रैर् अभिजजाप च ॥
आनम्य मूर्ध्नि चाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनी । अवदत् पुत्र सिद्धार्थो गच्छ राम यथासुखम् ॥
अरोगं सर्वसिद्धार्थम् अयोध्यां पुनर् आगतम् । पश्यामि त्वां सुखं वत्स सुस्थितं राजवेश्मनि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

iti mālyaiḥ suragaṇān gandhaiś cāpi yaśasvinī | stutibhiś cānurūpābhir ānarcāyatalocanā ||
yan maṅgalaṃ sahasrākṣe sarvadevanamaskṛte | vṛtranāśe samabhavat tat te bhavatu maṅgalam ||
yan maṅgalaṃ suparṇasya vinatākalpayat purā | amṛtaṃ prārthayānasya tat te bhavatu maṅgalam ||
oṣadhīṃ cāpi siddhārthāṃ viśalyakaraṇīṃ śubhām | cakāra rakṣāṃ kausalyā mantrair abhijajāpa ca ||
ānamya mūrdhni cāghrāya pariṣvajya yaśasvinī | avadat putra siddhārtho gaccha rāma yathāsukham ||
arogaṃ sarvasiddhārtham ayodhyāṃ punar āgatam | paśyāmi tvāṃ sukhaṃ vatsa susthitaṃ rājaveśmani ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इतिitiтак; таким образом
माल्यैःmālyaiḥгирляндами; венками
सुरगणान्suragaṇānсонмы богов; множества девов
गन्धैः च अपिgandhaiḥ ca apiи благовониями; и ароматами
यशस्विनीyaśasvinīславная; достойная славы
स्तुतिभिः चstutibhiḥ caи хвалебными речами; и гимнами
अनुरूपाभिःanurūpābhiḥподобающими; соответствующими
आनर्चाānarcāпочтила; поклонилась
आयतलोचनाāyatalocanāширокоокая; с большими глазами
यत् मङ्गलम्yat maṅgalamкакое благословение; то благо, которое
सहस्राक्षेsahasrākṣeу тысячеглазого; для Индры
सर्वदेवनमस्कृतेsarvadevanamaskṛteпочитаемого всеми богами; перед кем кланяются все боги
वृत्रनाशेvṛtranāśeпри уничтожении Вритры; в гибели Вритры
समभवत्samabhavatвозникло; проявилось
तत् तेtat teто тебе; это для тебя
भवतु मङ्गलम्bhavatu maṅgalamпусть будет благом; да станет благословением
यत् मङ्गलम्yat maṅgalamкакое благословение; то благо, которое
सुपर्णस्यsuparṇasyaу Супарны; для Гаруды
विनताvinatāВината; мать Вината
अकल्पयत्akalpayatприготовила; устроила
पुराpurāнекогда; в древности
अमृतम् प्रार्थयानस्यamṛtam prārthayānasyaстремившегося к амрите; желавшего бессмертного нектара
तत् तेtat teто тебе; это для тебя
भवतु मङ्गलम्bhavatu maṅgalamпусть будет благом; да станет благословением
ओषधीम् च अपिoṣadhīm ca apiи траву; и лекарственное растение
सिद्धार्थाम्siddhārthāmдостигающую цели; успешную
विशल्यकरणीम्viśalyakaraṇīmизвлекающую стрелы; устраняющую раны
शुभाम्śubhāmблагую; счастливую
चकार रक्षाम्cakāra rakṣāmсделала защиту; совершила оберег
कौसल्याkausalyāКаусалья; царица Каусалья
मन्त्रैःmantraiḥмантрами; священными формулами
अभिजजाप चabhijajāpa caи заговорила; и прочитала заклинания
आनम्यānamyaнаклонившись; склонившись
मूर्ध्नि चmūrdhni caи в голову; и на голову
आघ्रायāghrāyaпоцеловав; обоняв с нежностью
परिष्वज्यpariṣvajyaобняв; заключив в объятия
यशस्विनीyaśasvinīславная; достойная славы
अवदत्avadatсказала; произнесла
पुत्रputraо сын; сын мой
सिद्धार्थःsiddhārthaḥдостигший цели; успешный
गच्छgacchaиди; ступай
रामrāmaо Рама; Рама
यथासुखम्yathāsukhamкак будет удобно; с миром
अरोगम्arogamздоровым; без болезни
सर्वसिद्धार्थम्sarvasiddhārthamдостигшим всех целей; успешным во всём
अयोध्याम्ayodhyāmв Айодхью; к Айодхье
पुनर् आगतम्punar āgatamснова вернувшимся; пришедшим обратно
पश्यामि त्वाम्paśyāmi tvāmя увижу тебя; да увижу тебя
सुखम्sukhamсчастливо; в радости
वत्सvatsaдитя; милый
सुस्थितम्susthitamтвёрдо стоящим; благополучно пребывающим
राजवेश्मनिrājaveśmaniв царском дворце; в доме царя
अनुवाद

Славная широкоокая Каусалья так почтила сонмы богов гирляндами, благовониями и подобающими хвалебными речами. Она сказала: «То благословение, которое было у тысячеглазого Индры, почитаемого всеми богами, при уничтожении Вритры, пусть станет твоим благословением. То благословение, которое некогда Вината приготовила Супарне, стремившемуся к амрите, пусть станет твоим благословением». Затем Каусалья взяла благую защитную траву, достигающую цели и устраняющую раны, совершила оберег и прочитала над ним мантры. Склонившись, вдохнув аромат головы сына и обняв его, славная мать сказала: «Сын мой, Рама, иди с миром, достигший цели. Да увижу я тебя здоровым, успешным во всём, снова вернувшимся в Айодхью, благополучно пребывающим в царском дворце, милый».

संस्करण

06b9de8f4a21 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से