रामायण
Каусалья наставляет Ситу перед изгнанием2.34.10-18
454 / 2464
रामायण · 2.34.10-18
देवनागरी

औपवाह्यं रथं युक्त्वा त्वम् आयाहि हयोत्तमैः । प्रापयैनं महाभागम् इतो जनपदात् परम् ॥
एवं मन्ये गुणवतां गुणानां फलम् उच्यते । पित्रा मात्रा च यत् साधुर् वीरो निर्वास्यते वनम् ॥
राज्ञो वचनम् आज्ञाय सुमन्त्रः शीघ्रविक्रमः । योजयित्वाययौ तत्र रथम् अश्वैर् अलंकृतम् ॥
तं रथं राजपुत्राय सूतः कनकभूषितम् । आचचक्षे ऽञ्जलिं कृत्वा युक्तं परमवाजिभिः ॥
राजा सत्वरम् आहूय व्यापृतं वित्तसंचये । उवाच देशकालज्ञो निश्चितं सर्वतः शुचि ॥
वासांसि च महार्हाणि भूषणानि वराणि च । वर्षाण्य् एतानि संख्याय वैदेह्याः क्षिप्रम् आनय ॥
नरेन्द्रेणैवम् उक्तस् तु गत्वा कोशगृहं ततः । प्रायच्छत् सर्वम् आहृत्य सीतायै क्षिप्रम् एव तत् ॥
सा सुजाता सुजातानि वैदेही प्रस्थिता वनम् । भूषयाम् आस गात्राणि तैर् विचित्रैर् विभूषणैः ॥
व्यराजयत वैदेही वेश्म तत् सुविभूषिता । उद्यतो ऽंशुमतः काले खं प्रभेव विवस्वतः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

aupavāhyaṃ rathaṃ yuktvā tvam āyāhi hayottamaiḥ | prāpayainaṃ mahābhāgam ito janapadāt param ||
evaṃ manye guṇavatāṃ guṇānāṃ phalam ucyate | pitrā mātrā ca yat sādhur vīro nirvāsyate vanam ||
rājño vacanam ājñāya sumantraḥ śīghravikramaḥ | yojayitvāyayau tatra ratham aśvair alaṃkṛtam ||
taṃ rathaṃ rājaputrāya sūtaḥ kanakabhūṣitam | ācacakṣe 'ñjaliṃ kṛtvā yuktaṃ paramavājibhiḥ ||
rājā satvaram āhūya vyāpṛtaṃ vittasaṃcaye | uvāca deśakālajño niścitaṃ sarvataḥ śuci ||
vāsāṃsi ca mahārhāṇi bhūṣaṇāni varāṇi ca | varṣāṇy etāni saṃkhyāya vaidehyāḥ kṣipram ānaya ||
narendreṇaivam uktas tu gatvā kośagṛhaṃ tataḥ | prāyacchat sarvam āhṛtya sītāyai kṣipram eva tat ||
sā sujātā sujātāni vaidehī prasthitā vanam | bhūṣayām āsa gātrāṇi tair vicitrair vibhūṣaṇaiḥ ||
vyarājayata vaidehī veśma tat suvibhūṣitā | udyato 'ṃśumataḥ kāle khaṃ prabheva vivasvataḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
औपवाह्यम्aupavāhyamподъездную; пригодную для поездки
रथम्rathamколесницу; повозку
युक्त्वाyuktvāзапрягши; снарядив
त्वम्tvamты; сам
आयाहिāyāhiподъезжай; приходи
हयोत्तमैःhayottamaiḥлучшими конями; превосходными лошадьми
प्रापयprāpayaдоставь; увези
एनम्enamего; Раму
महाभागम्mahābhāgamвеликосчастливого; весьма благородного
इतःitaḥотсюда; из этого места
जनपदात् परम्janapadāt paramза пределы страны; дальше области
एवम् मन्येevam manyeтак я считаю; так, думаю
गुणवताम्guṇavatāmдобродетельных; обладающих качествами
गुणानाम्guṇānāmкачеств; достоинств
फलम्phalamплод; результат
उच्यतेucyateназывается; говорится
पित्राpitrāотцом; со стороны отца
मात्रा चmātrā caи матерью; матерью также
यत्yatчто; когда
साधुःsādhuḥправедник; добрый
वीरःvīraḥгерой; доблестный
निर्वास्यतेnirvāsyateизгоняется; высылается
वनम्vanamв лес; к лесу
राज्ञः वचनम्rājñaḥ vacanamслово царя; приказ царя
आज्ञायājñāyaузнав; приняв
सुमन्त्रःsumantraḥСумантра; возница Сумантра
शीघ्रविक्रमःśīghravikramaḥбыстрый в действии; проворный
योजयित्वाyojayitvāзапрягши; снарядив
आययौāyayauприбыл; вернулся
तत्रtatraтуда; на то место
रथम्rathamколесницу; повозку
अश्वैःaśvaiḥконями; лошадьми
अलंकृतम्alaṃkṛtamукрашенную; убранную
तम् रथम्tam rathamту колесницу; эту повозку
राजपुत्रायrājaputrāyaцаревичу; для царского сына
सूतःsūtaḥвозница; Сумантра
कनकभूषितम्kanakabhūṣitamукрашенную золотом; с золотым убранством
आचचक्षेācacakṣeпоказал; объявил
अञ्जलिम् कृत्वाañjalim kṛtvāсложив ладони; сделав поклон
युक्तम्yuktamзапряжённую; снаряжённую
परमवाजिभिःparamavājibhiḥлучшими конями; превосходными скакунами
राजाrājāцарь; правитель
सत्वरम्satvaramпоспешно; быстро
आहूयāhūyaпозвав; призвав
व्यापृतम्vyāpṛtamзанятого; ведающего
वित्तसंचयेvittasaṃcayeсобранием богатства; казной
उवाचuvācaсказал; произнёс
देशकालज्ञःdeśakālajñaḥзнающий место и время; понимающий обстоятельства
निश्चितम्niścitamрешительно; твёрдо
सर्वतः शुचिsarvataḥ śuciво всём чистому; безупречному во всём
वासांसि चvāsāṃsi caи одежды; одеяния также
महार्हाणिmahārhāṇiочень ценные; дорогие
भूषणानिbhūṣaṇāniукрашения; драгоценности
वराणि चvarāṇi caи лучшие; превосходные также
वर्षाणि एतानिvarṣāṇi etāniэти годы; столько лет
संख्यायsaṃkhyāyaпосчитав; сосчитав
वैदेह्याःvaidehyāḥдля Вайдехи; для Ситы
क्षिप्रम्kṣipramбыстро; немедленно
आनयānayaпринеси; доставь
नरेन्द्रेणnarendreṇaцарём людей; правителем
एवम् उक्तःevam uktaḥтак сказанный; услышав это
गत्वाgatvāпойдя; отправившись
कोशगृहम्kośagṛhamв сокровищницу; в дом казны
ततःtataḥзатем; после этого
प्रायच्छत्prāyacchatпередал; отдал
सर्वम्sarvamвсё; полностью
आहृत्यāhṛtyaпринеся; доставив
सीतायैsītāyaiСите; для Ситы
क्षिप्रम् एवkṣipram evaтотчас же; немедленно
तत्tatэто; то
साона; та
सुजाताsujātāблагороднорождённая; прекрасно рождённая
सुजातानिsujātāniпрекрасно сделанные; изящные
वैदेहीvaidehīВайдехи; Сита
प्रस्थिताprasthitāотправляющаяся; готовая идти
वनम्vanamв лес; к лесу
भूषयाम् आसbhūṣayām āsaукрасила; стала украшать
गात्राणिgātrāṇiчлены тела; тело
तैःtaiḥими; теми
विचित्रैःvicitraiḥразнообразными; пёстрыми
विभूषणैःvibhūṣaṇaiḥукрашениями; драгоценностями
व्यराजयतvyarājayataозарила; сделала сияющим
वैदेहीvaidehīВайдехи; Сита
वेश्म तत्veśma tatтот дом; тот дворец
सुविभूषिताsuvibhūṣitāпрекрасно украшенная; богато убранная
उद्यतःudyataḥвосходящего; поднявшегося
अंशुमतःaṃśumataḥлучистого; солнца
कालेkāleво время; в пору
खम्khamнебо; пространство
प्रभा इवprabhā ivaкак сияние; словно свет
विवस्वतःvivasvataḥВивасвата; солнца
अनुवाद

Дашаратха сказал: «Запряги дорожную колесницу лучшими конями, подъезжай и увези этого великоблагородного Раму отсюда за пределы страны. Вот, думаю, каков плод достоинств добродетельных: праведного героя отец и мать изгоняют в лес». Приняв приказ царя, проворный Сумантра запряг украшенную конями колесницу и прибыл туда. Сложив ладони, возница показал царевичу золотую колесницу, запряжённую превосходными скакунами. Затем царь поспешно позвал безупречного казначея, ведавшего богатствами, и твёрдо сказал ему, зная место и время: «Посчитав эти годы, немедленно принеси для Вайдехи дорогие одежды и лучшие украшения». Услышав это от царя, тот пошёл в сокровищницу, принёс всё и тотчас передал Сите. Благороднорождённая Вайдехи, готовая уйти в лес, украсила тело этими изящными драгоценностями. Прекрасно украшенная Сита озарила тот дворец, словно сияние восходящего солнца озаряет небо.

संस्करण

e41b154421ed · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से