रामायण
Каусалья наставляет Ситу перед изгнанием2.34.19-22
455 / 2464
रामायण · 2.34.19-22
देवनागरी

तां भुजाभ्यां परिष्वज्य श्वश्रूर् वचनम् अब्रवीत् । अनाचरन्तीं कृपणं मूध्न्य् उपाघ्राय मैथिलीम् ॥
असत्यः सर्वलोके ऽस्मिन् सततं सत्कृताः प्रियैः । भर्तारं नानुमन्यन्ते विनिपातगतं स्त्रियः ॥
स त्वया नावमन्तव्यः पुत्रः प्रव्राजितो मम । तव दैवतम् अस्त्व् एष निर्धनः सधनो ऽपि वा ॥
विज्ञाय वचनं सीता तस्या धर्मार्थसंहितम् । कृताञ्जलिर् उवाचेदं श्वश्रूम् अभिमुखे स्थिता ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tāṃ bhujābhyāṃ pariṣvajya śvaśrūr vacanam abravīt | anācarantīṃ kṛpaṇaṃ mūdhny upāghrāya maithilīm ||
asatyaḥ sarvaloke 'smin satataṃ satkṛtāḥ priyaiḥ | bhartāraṃ nānumanyante vinipātagataṃ striyaḥ ||
sa tvayā nāvamantavyaḥ putraḥ pravrājito mama | tava daivatam astv eṣa nirdhanaḥ sadhano 'pi vā ||
vijñāya vacanaṃ sītā tasyā dharmārthasaṃhitam | kṛtāñjalir uvācedaṃ śvaśrūm abhimukhe sthitā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ताम्tāmеё; ту
भुजाभ्याम्bhujābhyāmдвумя руками; обеими руками
परिष्वज्यpariṣvajyaобняв; заключив в объятия
श्वश्रूःśvaśrūḥсвекровь; мать мужа
वचनम् अब्रवीत्vacanam abravītслова сказала; произнесла речь
अनाचरन्तीम्anācarantīmне поступающую; не ведущую себя
कृपणम्kṛpaṇamжалко; низко
मूध्नि उपाघ्रायmūdhni upāghrāyaпоцеловав в голову; обоняв голову
मैथिलीम्maithilīmМайтхили; Ситу
असत्यःasatyaḥневерные; лишённые истины
सर्वलोके अस्मिन्sarvaloke asminво всём этом мире; среди всех людей
सततम्satatamпостоянно; всегда
सत्कृताःsatkṛtāḥпочитаемые; уважаемые
प्रियैःpriyaiḥлюбимыми; дорогими людьми
भर्तारम्bhartāramмужа; супруга
न अनुमन्यन्तेna anumanyanteне признают; не уважают
विनिपातगतम्vinipātagatamпопавшего в беду; оказавшегося в падении
स्त्रियःstriyaḥженщины; жёны
सःsaḥон; тот
त्वयाtvayāтобой; с твоей стороны
न अवमन्तव्यःna avamantavyaḥне должен быть презираем; не должен быть умалён
पुत्रःputraḥсын; мой сын
प्रव्राजितःpravrājitaḥизгнанный; отправленный в лес
ममmamaмой; у меня
तवtavaтвоим; для тебя
दैवतम् अस्तुdaivatam astuпусть будет божеством; да будет святыней
एषःeṣaḥон; этот
निर्धनःnirdhanaḥбез богатства; бедный
सधनः अपि वाsadhanaḥ api vāили даже с богатством; будь он богатым
विज्ञायvijñāyaпоняв; приняв
वचनम्vacanamслово; речь
सीताsītāСита; царевна Сита
तस्याःtasyāḥеё; той
धर्मार्थसंहितम्dharmārthasaṃhitamсоединённое с дхармой и смыслом; полное долга и пользы
कृताञ्जलिःkṛtāñjaliḥсо сложенными ладонями; сложив руки
उवाच इदम्uvāca idamсказала это; произнесла так
श्वश्रूम्śvaśrūmсвекрови; к матери мужа
अभिमुखे स्थिताabhimukhe sthitāстоя лицом к ней; обратившись к ней
अनुवाद

Свекровь обняла Майтхили обеими руками, поцеловала её в голову, видя, что та не ведёт себя низко, и сказала: «Во всём этом мире бывают неверные женщины: когда они постоянно почитаемы любимыми людьми, они всё же не уважают мужа, попавшего в беду. Но мой изгнанный сын не должен быть презираем тобой. Будь он без богатства или богатым, он да будет твоим божеством». Поняв эту речь, соединённую с дхармой и практическим смыслом, Сита сложила ладони, стала лицом к свекрови и ответила.

संस्करण

8f021f14038b · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से