तां नयेन च संपन्नो धर्मेण निवयेन च । उवाच राजा कैकेयीं समीक्ष्य व्यथितेन्द्रियः ॥
कैकेयि मा ममाङ्गानि स्प्राक्षीस् त्वं दुष्टचारिणी । न हि त्वां द्रष्टुम् इच्छामि न भार्या न च बान्धवी ॥
ये च त्वाम् उपजीवन्ति नाहं तेषां न ते मम । केवलार्थपरां हि त्वां त्यक्तधर्मां त्यजाम्य् अहम् ॥
अगृह्णां यच् च ते पाणिम् अग्निं पर्यणयं च यत् । अनुजानामि तत् सर्वम् अस्मिंल् लोके परत्र च ॥
भरतश् चेत् प्रतीतः स्याद् राज्यं प्राप्येदम् अव्ययम् । यन् मे स दद्यात् पित्रर्थं मा मा तद् दत्तम् आगमत् ॥
tāṃ nayena ca saṃpanno dharmeṇa nivayena ca | uvāca rājā kaikeyīṃ samīkṣya vyathitendriyaḥ ||
kaikeyi mā mamāṅgāni sprākṣīs tvaṃ duṣṭacāriṇī | na hi tvāṃ draṣṭum icchāmi na bhāryā na ca bāndhavī ||
ye ca tvām upajīvanti nāhaṃ teṣāṃ na te mama | kevalārthaparāṃ hi tvāṃ tyaktadharmāṃ tyajāmy aham ||
agṛhṇāṃ yac ca te pāṇim agniṃ paryaṇayaṃ ca yat | anujānāmi tat sarvam asmiṃl loke paratra ca ||
bharataś cet pratītaḥ syād rājyaṃ prāpyedam avyayam | yan me sa dadyāt pitrarthaṃ mā mā tad dattam āgamat ||
Царь, всё ещё наделённый разумностью, дхармой и сдержанностью, взглянул на Кайкейи с потрясёнными чувствами и сказал: «Кайкейи, не касайся моего тела, злонравная. Я не хочу видеть тебя. Ты мне не жена и не родственница. Те, кто живёт за счёт тебя, не мои, и я не их. Я отвергаю тебя, устремлённую только к выгоде и оставившую дхарму. То, что я взял твою руку и обошёл с тобой священный огонь, всё это я отпускаю и в этом мире, и в ином. Если Бхарата, получив это прочное царство, будет доволен и даст мне что-то ради отца, пусть этот дар не приходит ко мне».
d170c97677f6 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Дашаратха разрывает с Кайкейи не в слепой ярости, а в нравственной ясности. Для него связь, построенная на отказе от дхармы, больше не имеет силы ни как брак, ни как родство, ни как будущий дар от Бхараты.