रामायण
Горожане и брахманы следуют за Рамой2.40.6-12
480 / 2464
रामायण · 2.40.6-12
देवनागरी

या प्रीतिर् बहुमानश् च मय्य् अयोध्यानिवासिनाम् । मत्प्रियार्थं विशेषेण भरते सा निवेश्यताम् ॥
स हि कल्याण चारित्रः कैकेय्यानन्दवर्धनः । करिष्यति यथावद् वः प्रियाणि च हितानि च ॥
ज्ञानवृद्धो वयोबालो मृदुर् वीर्यगुणान्वितः । अनुरूपः स वो भर्ता भविष्यति भयापहः ॥
स हि राजगुणैर् युक्तो युवराजः समीक्षितः । अपि चापि मया शिष्टैः कार्यं वो भर्तृशासनम् ॥
न च तप्येद् यथा चासौ वनवासं गते मयि । महाराजस् तथा कार्यो मम प्रियचिकीर्षया ॥
यथा यथा दाशरथिर् धर्मम् एवास्थितो ऽभवत् । तथा तथा प्रकृतयो रामं पतिम् अकामयन् ॥
बाष्पेण पिहितं दीनं रामः सौमित्रिणा सह । चकर्षेव गुणैर् बद्ध्वा जनं पुनर् इवासनम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yā prītir bahumānaś ca mayy ayodhyānivāsinām | matpriyārthaṃ viśeṣeṇa bharate sā niveśyatām ||
sa hi kalyāṇa cāritraḥ kaikeyyānandavardhanaḥ | kariṣyati yathāvad vaḥ priyāṇi ca hitāni ca ||
jñānavṛddho vayobālo mṛdur vīryaguṇānvitaḥ | anurūpaḥ sa vo bhartā bhaviṣyati bhayāpahaḥ ||
sa hi rājaguṇair yukto yuvarājaḥ samīkṣitaḥ | api cāpi mayā śiṣṭaiḥ kāryaṃ vo bhartṛśāsanam ||
na ca tapyed yathā cāsau vanavāsaṃ gate mayi | mahārājas tathā kāryo mama priyacikīrṣayā ||
yathā yathā dāśarathir dharmam evāsthito 'bhavat | tathā tathā prakṛtayo rāmaṃ patim akāmayan ||
bāṣpeṇa pihitaṃ dīnaṃ rāmaḥ saumitriṇā saha | cakarṣeva guṇair baddhvā janaṃ punar ivāsanam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
याкоторая; та
प्रीतिःprītiḥлюбовь; привязанность
बहुमानः चbahumānaḥ caи почтение; уважение также
मयिmayiко мне; во мне
अयोध्यानिवासिनाम्ayodhyānivāsināmжителей Айодхьи; обитателей Айодхьи
मत्प्रियार्थम्matpriyārthamради любви ко мне; для моего блага
विशेषेणviśeṣeṇaособенно; в полной мере
भरतेbharateв Бхарате; к Бхарате
साона; та
निवेश्यताम्niveśyatāmпусть будет помещена; пусть будет направлена
सः हिsaḥ hiведь он; он же
कल्याण चारित्रःkalyāṇa cāritraḥблагого поведения; с добрым нравом
कैकेय्यानन्दवर्धनःkaikeyyānandavardhanaḥувеличивающий радость Кайкейи; радость Кайкейи
करिष्यतिkariṣyatiсделает; будет совершать
यथावत्yathāvatкак следует; должным образом
वःvaḥдля вас; вам
प्रियाणि चpriyāṇi caи приятное; любимое также
हितानि चhitāni caи полезное; благое также
ज्ञानवृद्धःjñānavṛddhaḥстарший знанием; зрелый мудростью
वयोबालःvayobālaḥюный возрастом; молодой годами
मृदुःmṛduḥмягкий; кроткий
वीर्यगुणान्वितःvīryaguṇānvitaḥнаделённый доблестью и качествами; обладающий силой и достоинствами
अनुरूपःanurūpaḥподходящий; соответствующий
सःsaḥон; тот
वःvaḥвам; для вас
भर्ताbhartāгосподином; правителем
भविष्यतिbhaviṣyatiбудет; станет
भयापहःbhayāpahaḥустраняющий страх; избавляющий от опасности
सः हिsaḥ hiведь он; он же
राजगुणैः युक्तःrājaguṇaiḥ yuktaḥнаделённый царскими качествами; обладающий достоинствами царя
युवराजःyuvarājaḥнаследник; ювраджа
समीक्षितःsamīkṣitaḥрассмотрен; признан
अपि च अपिapi ca apiи более того; также же
मयाmayāмной; с моей стороны
शिष्टैःśiṣṭaiḥблагородными; учёными людьми
कार्यम्kāryamдолжно быть выполнено; надлежит делать
वःvaḥвам; с вашей стороны
भर्तृशासनम्bhartṛśāsanamприказ господина; повеление правителя
न चna caи не; также не
तप्येत्tapyetпусть страдает; пусть мучится
यथाyathāчтобы; так, чтобы
च असौca asauи он; этот
वनवासम्vanavāsamв лесное изгнание; на жизнь в лесу
गते मयिgate mayiкогда я ушёл; при моём уходе
महाराजःmahārājaḥвеликий царь; Дашаратха
तथाtathāтак; таким образом
कार्यःkāryaḥдолжен быть устроен; нужно поступать
मम प्रियचिकीर्षयाmama priyacikīrṣayāжелая сделать приятное мне; ради моей радости
यथा यथाyathā yathāчем больше; как только
दाशरथिःdāśarathiḥсын Дашаратхи; Рама
धर्मम् एवdharmam evaименно дхарму; только долг
आस्थितःāsthitaḥпринял; утвердился в
अभवत्abhavatбыл; становился
तथा तथाtathā tathāтем больше; так же
प्रकृतयःprakṛtayaḥподданные; жители
रामम्rāmamРаму; царевича Раму
पतिम्patimгосподином; правителем
अकामयन्akāmayanжелали; хотели
बाष्पेणbāṣpeṇaслезами; плачем
पिहितम्pihitamзакрытый; затуманенный
दीनम्dīnamжалкий; скорбный
रामःrāmaḥРама; царевич Рама
सौमित्रिणा सहsaumitriṇā sahaвместе с Саумитри; с Лакшманой
चकर्ष इवcakarṣa ivaсловно тянул; как бы влёк
गुणैःguṇaiḥкачествами; достоинствами
बद्ध्वाbaddhvāсвязав; обвязав
जनम्janamнарод; людей
पुनः इवpunaḥ ivaсловно снова; как назад
आसनम्āsanamк сиденью; на место
अनुवाद

Рама сказал: «Та любовь и почтение, которые жители Айодхьи имеют ко мне, пусть ради любви ко мне особенно будут направлены к Бхарате. Он благого поведения, радость Кайкейи; он должным образом будет делать для вас и приятное, и полезное. Хотя он юн годами, он зрел знанием, мягок и наделён доблестью и достоинствами. Он будет для вас подходящим правителем, устраняющим страх. Он обладает царскими качествами и признан наследником; кроме того, я и благородные люди знаем, что вам следует исполнять повеление правителя. Ради моей радости поступайте так, чтобы великий царь не страдал, когда я ушёл в лесное изгнание». Но чем больше сын Дашаратхи утверждался именно в дхарме, тем сильнее подданные желали Раму своим господином. Рама вместе с Саумитри словно влёк скорбный народ назад, связывая его своими достоинствами как верёвками.

संस्करण

b4c143f2ae63 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से