सुमन्त्रम् अभियान्तं तं शतशो ऽथ सहस्रशः । क्व राम इति पृच्छन्तः सूतम् अभ्यद्रवन् नराः ॥
तेषां शशंस गङ्गायाम् अहम् आपृच्छ्य राघवम् । अनुज्ञातो निवृत्तो ऽस्मि धार्मिकेण महात्मना ॥
ते तीर्णा इति विज्ञाय बाष्पपूर्णमुखा जनाः । अहो धिग् इति निःश्वस्य हा रामेति च चुक्रुशुः ॥
शुश्राव च वचस् तेषां वृन्दं वृन्दं च तिष्ठताम् । हताः स्म खलु ये नेह पश्याम इति राघवम् ॥
दानयज्ञविवाहेषु समाजेषु महत्सु च । न द्रक्ष्यामः पुनर् जातु धार्मिकं रामम् अन्तरा ॥
किं समर्थं जनस्यास्य किं प्रियं किं सुखावहम् । इति रामेण नगरं पितृवत् परिपालितम् ॥
वातायनगतानां च स्त्रीणाम् अन्वन्तरापणम् । रामशोकाभितप्तानां शुश्राव परिदेवनम् ॥
sumantram abhiyāntaṃ taṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ | kva rāma iti pṛcchantaḥ sūtam abhyadravan narāḥ ||
teṣāṃ śaśaṃsa gaṅgāyām aham āpṛcchya rāghavam | anujñāto nivṛtto 'smi dhārmikeṇa mahātmanā ||
te tīrṇā iti vijñāya bāṣpapūrṇamukhā janāḥ | aho dhig iti niḥśvasya hā rāmeti ca cukruśuḥ ||
śuśrāva ca vacas teṣāṃ vṛndaṃ vṛndaṃ ca tiṣṭhatām | hatāḥ sma khalu ye neha paśyāma iti rāghavam ||
dānayajñavivāheṣu samājeṣu mahatsu ca | na drakṣyāmaḥ punar jātu dhārmikaṃ rāmam antarā ||
kiṃ samarthaṃ janasyāsya kiṃ priyaṃ kiṃ sukhāvaham | iti rāmeṇa nagaraṃ pitṛvat paripālitam ||
vātāyanagatānāṃ ca strīṇām anvantarāpaṇam | rāmaśokābhitaptānāṃ śuśrāva paridevanam ||
Когда Сумантра въезжал, люди сотнями и тысячами побежали к вознице, спрашивая: «Где Рама?» Он сообщил им: «У Ганги я попрощался с Рагхавой; получив разрешение от праведного великодушного Рамы, я вернулся». Узнав, что они переправились, люди со слезами на лицах тяжело вздохнули и закричали: «Увы, горе! Ах, Рама!» Сумантра слышал слова тех, кто стоял толпами: «Мы поистине погибли, раз уже не видим здесь Рагхаву. На раздачах даров, жертвоприношениях, свадьбах и больших собраниях мы больше никогда не увидим праведного Раму. Что полезно этому народу? Что дорого? Что приносит счастье?» Так говорили о городе, которым Рама заботливо управлял, словно отец. И Сумантра слышал плач женщин, стоявших у окон и во внутренних рядах домов, измученных скорбью по Раме.
d62ff8c1a7f0 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Горе народа не абстрактно: люди вспоминают Раму как живого хранителя повседневной справедливости. Его отсутствие ощущается в праздниках, обрядах, собраниях и в самом вопросе о том, что теперь может принести благо.