रामायण
Дашаратха просит прощения у Каусальи2.56.1-3
544 / 2464
रामायण · 2.56.1-3
देवनागरी

एवं तु क्रुद्धया राजा राममात्रा सशोकया । श्रावितः परुषं वाक्यं चिन्तयाम् आस दुःखितः ॥
तस्य चिन्तयमानस्य प्रत्यभात् कर्म दुष्कृतम् । यद् अनेन कृतं पूर्वम् अज्ञानाच् छब्दवेधिना ॥
अमनास् तेन शोकेन रामशोकेन च प्रभुः । दह्यमानस् तु शोकाभ्यां कौसल्याम् आह भूपतिः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

evaṃ tu kruddhayā rājā rāmamātrā saśokayā | śrāvitaḥ paruṣaṃ vākyaṃ cintayām āsa duḥkhitaḥ ||
tasya cintayamānasya pratyabhāt karma duṣkṛtam | yad anena kṛtaṃ pūrvam ajñānāc chabdavedhinā ||
amanās tena śokena rāmaśokena ca prabhuḥ | dahyamānas tu śokābhyāṃ kausalyām āha bhūpatiḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवं तुevaṃ tuтак же; после этих слов
क्रुद्धयाkruddhayāразгневанной; сердитой
राजाrājāцарь; государь
राममात्राrāmamātrāматерью Рамы; Каусальей
सशोकयाsaśokayāполной скорби; со скорбью
श्रावितःśrāvitaḥуслышавший; заставленный услышать
परुषंparuṣaṃрезкое; суровое
वाक्यंvākyaṃслово; речь
चिन्तयाम् आसcintayām āsaстал размышлять; задумался
दुःखितःduḥkhitaḥстрадающий; огорчённый
तस्यtasyaу него; ему
चिन्तयमानस्यcintayamānasyaразмышляющего; когда он думал
प्रत्यभात्pratyabhātвспомнилось; явилось в уме
कर्मkarmaдело; поступок
दुष्कृतम्duṣkṛtamдурной; греховный
यत्yatкоторый; то, что
अनेनanenaим; этим царём
कृतंkṛtaṃбыл сделан; совершён
पूर्वम्pūrvamпрежде; раньше
अज्ञानात्ajñānātпо неведению; не зная
शब्दवेधिनाśabdavedhināстреляющим по звуку; как поражающим цель по звуку
अमनाःamanāḥпотерявший душевное равновесие; смущённый умом
तेन शोकेनtena śokenaтой скорбью; из-за того горя
रामशोकेन चrāmaśokena caи скорбью о Раме; и горем из-за Рамы
प्रभुःprabhuḥвладыка; господин
दह्यमानः तुdahyamānaḥ tuсжигаемый же; мучимый
शोकाभ्याम्śokābhyāmдвумя скорбями; обеими печалями
कौसल्याम्kausalyāmКаусалье; царице Каусалье
आहāhaсказал; произнёс
भूपतिःbhūpatiḥцарь; владыка земли
अनुवाद

Услышав резкую речь от разгневанной и скорбящей матери Рамы, страдающий царь задумался. Пока он размышлял, ему вспомнился дурной поступок, который он прежде совершил по неведению, стреляя по звуку. Владыка, потерявший душевное равновесие от той давней скорби и от скорби о Раме, сжигаемый двумя печалями, сказал Каусалье.

संस्करण

49af10e2a9f5 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से