तां पुरीं पुरुषव्याघ्रः सप्तरात्रोषिटः पथि । अयोध्याम् अग्रतो दृष्ट्वा रथे सारथिम् अब्रवीत् ॥
एषा नातिप्रतीता मे पुण्योद्याना यशस्विनी । अयोध्या दृश्यते दूरात् सारथे पाण्डुमृत्तिका ॥
यज्वभिर् गुणसंपन्नैर् ब्राह्मणैर् वेदपारगैः । भूयिष्ठम् ऋष्हैर् आकीर्णा राजर्षिवरपालिता ॥
अयोध्यायां पुराशब्दः श्रूयते तुमुलो महान् । समन्तान् नरनारीणां तम् अद्य न शृणोम्य् अहम् ॥
उद्यानानि हि सायाह्ने क्रीडित्वोपरतैर् नरैः । समन्ताद् विप्रधावद्भिः प्रकाशन्ते ममान्यदा ॥
तान्य् अद्यानुरुदन्तीव परित्यक्तानि कामिभिः । अरण्यभूतेव पुरी सारथे प्रतिभाति मे ॥
न ह्य् अत्र यानैर् दृश्यन्ते न गजैर् न च वाजिभिः । निर्यान्तो वाभियान्तो वा नरमुख्या यथापुरम् ॥
अनिष्टानि च पापानि पश्यामि विविधानि च । निमित्तान्य् अमनोज्ञानि तेन सीदति ते मनः ॥
tāṃ purīṃ puruṣavyāghraḥ saptarātroṣiṭaḥ pathi | ayodhyām agrato dṛṣṭvā rathe sārathim abravīt ||
eṣā nātipratītā me puṇyodyānā yaśasvinī | ayodhyā dṛśyate dūrāt sārathe pāṇḍumṛttikā ||
yajvabhir guṇasaṃpannair brāhmaṇair vedapāragaiḥ | bhūyiṣṭham ṛṣhair ākīrṇā rājarṣivarapālitā ||
ayodhyāyāṃ purāśabdaḥ śrūyate tumulo mahān | samantān naranārīṇāṃ tam adya na śṛṇomy aham ||
udyānāni hi sāyāhne krīḍitvoparatair naraiḥ | samantād vipradhāvadbhiḥ prakāśante mamānyadā ||
tāny adyānurudantīva parityaktāni kāmibhiḥ | araṇyabhūteva purī sārathe pratibhāti me ||
na hy atra yānair dṛśyante na gajair na ca vājibhiḥ | niryānto vābhiyānto vā naramukhyā yathāpuram ||
aniṣṭāni ca pāpāni paśyāmi vividhāni ca | nimittāny amanojñāni tena sīdati te manaḥ ||
Проведя семь ночей в пути, тигр среди людей увидел впереди Айодхью и сказал вознице с колесницы: «О возница, эта славная Айодхья с благими садами, издали белеющая пылью, не кажется мне радостной. Она прежде была наполнена жертвователями, добродетельными брахманами, знатоками Вед и риши, охраняемая лучшими царями-мудрецами. Раньше в Айодхье со всех сторон слышался великий гул мужчин и женщин, а сегодня я его не слышу. Обычно вечером сады сияли от людей, которые после игр расходились во все стороны; теперь эти сады, покинутые любителями радости, словно плачут. О возница, город кажется мне пустым лесом. Здесь не видно знатных людей, которые, как прежде, выезжали или въезжали на повозках, слонах и конях. Я вижу разные дурные, зловещие и неприятные знаки, и от этого моё сердце унывает».
4ffcf227ba10 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Бхарата узнаёт беду по отсутствию обычной жизни: нет шума, нет движения, сады пусты. Его взгляд внимателен к dharma-lakṣaṇa города: когда радость и порядок исчезают, сама Айодхья становится предвестником трагедии.