एवं पृष्ठस् तु कैकेय्या प्रियं पार्थिवनन्दनः । आचष्ट भरतः सर्वं मात्रे राजीवलोचनः ॥
अद्य मे सप्तमी रात्रिश् च्युतस्यार्यकवेश्मनः । अम्बायाः कुशली तातो युधाजिन् मातुलश् च मे ॥
यन् मे धनं च रत्नं च ददौ राजा परंतपः । परिश्रान्तं पथ्य् अभवत् ततो ऽहं पूर्वम् आगतः ॥
राजवाक्यहरैर् दूतैस् त्वर्यमाणो ऽहम् आगतः । यद् अहं प्रष्टुम् इच्छामि तद् अम्बा वक्तुम् अर्हसि ॥
शून्यो ऽयं शयनीयस् ते पर्यङ्को हेमभूषितः । न चायम् इक्ष्वाकुजनः प्रहृष्टः प्रतिभाति मे ॥
राजा भवति भूयिष्ठ्गम् इहाम्बाया निवेशने । तम् अहं नाद्य पश्यामि द्रष्टुम् इच्छन्न् इहागतः ॥
पितुर् ग्रहीष्ये चरणौ तं ममाख्याहि पृच्छतः । आहोस्विद् अम्ब ज्येष्ठायाः कौसल्याया निवेशने ॥
evaṃ pṛṣṭhas tu kaikeyyā priyaṃ pārthivanandanaḥ | ācaṣṭa bharataḥ sarvaṃ mātre rājīvalocanaḥ ||
adya me saptamī rātriś cyutasyāryakaveśmanaḥ | ambāyāḥ kuśalī tāto yudhājin mātulaś ca me ||
yan me dhanaṃ ca ratnaṃ ca dadau rājā paraṃtapaḥ | pariśrāntaṃ pathy abhavat tato 'haṃ pūrvam āgataḥ ||
rājavākyaharair dūtais tvaryamāṇo 'ham āgataḥ | yad ahaṃ praṣṭum icchāmi tad ambā vaktum arhasi ||
śūnyo 'yaṃ śayanīyas te paryaṅko hemabhūṣitaḥ | na cāyam ikṣvākujanaḥ prahṛṣṭaḥ pratibhāti me ||
rājā bhavati bhūyiṣṭhgam ihāmbāyā niveśane | tam ahaṃ nādya paśyāmi draṣṭum icchann ihāgataḥ ||
pitur grahīṣye caraṇau taṃ mamākhyāhi pṛcchataḥ | āhosvid amba jyeṣṭhāyāḥ kausalyāyā niveśane ||
Спрошенный Кайкейи, лотосоокий Бхарата, радость царя, рассказал матери всё приятное: «Сегодня седьмая ночь с тех пор, как я покинул дом деда. Мой дед благополучен, и мой дядя Юдхаджит тоже. Богатство и драгоценности, которые дал мне царь, утомили обоз в пути, поэтому я прибыл раньше. Я приехал, понуждаемый посланцами, несшими царское слово. Но теперь, мать, скажи мне то, что я хочу узнать. Твоё златоубранное ложе пусто, и народ Икшваку не кажется мне радостным. Царь чаще всего бывал здесь, в твоих покоях, но сегодня я не вижу его, хотя пришёл сюда, чтобы увидеть. Я коснусь стоп отца; скажи мне, где он. Или, мать, он в покоях старшей царицы Каушальи?»
b739926cd58f · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Бхарата говорит спокойно и почтительно, но его наблюдение точно: пустое ложе и нерадостный народ уже свидетельствуют о беде. Дхарма начинается с внимания к реальности, а не с удобных предположений.