रामायण
Бхарата даёт обет жить как Рама2.82.23-27
674 / 2464
रामायण · 2.82.23-27
देवनागरी

अद्य प्रभृति भूमौ तु शयिष्ये ऽहं तृणेषु वा । फलमूलाशनो नित्यं जटाचीराणि धारयन् ॥
तस्यार्थम् उत्तरं कालं निवत्स्यामि सुखं वने । तं प्रतिश्रवम् आमुच्य नास्य मिथ्या भविष्यति ॥
वसन्तं भ्रातुर् अर्थाय शत्रुघ्नो मानुवत्स्यति । लक्ष्मणेन सह त्व् आर्यो अयोध्यां पालयिष्यति ॥
अभिषेक्ष्यन्ति काकुत्स्थम् अयोध्यायां द्विजातयः । अपि मे देवताः कुर्युर् इमं सत्यं मनोरथम् ॥
प्रसाद्यमानः शिरसा मया स्वयं; बहुप्रकारं यदि न प्रपत्स्यते । ततो ऽनुवत्स्यामि चिराय राघवं; वने वसन् नार्हति माम् उपेक्षितुम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

adya prabhṛti bhūmau tu śayiṣye 'haṃ tṛṇeṣu vā | phalamūlāśano nityaṃ jaṭācīrāṇi dhārayan ||
tasyārtham uttaraṃ kālaṃ nivatsyāmi sukhaṃ vane | taṃ pratiśravam āmucya nāsya mithyā bhaviṣyati ||
vasantaṃ bhrātur arthāya śatrughno mānuvatsyati | lakṣmaṇena saha tv āryo ayodhyāṃ pālayiṣyati ||
abhiṣekṣyanti kākutstham ayodhyāyāṃ dvijātayaḥ | api me devatāḥ kuryur imaṃ satyaṃ manoratham ||
prasādyamānaḥ śirasā mayā svayaṃ; bahuprakāraṃ yadi na prapatsyate | tato 'nuvatsyāmi cirāya rāghavaṃ; vane vasan nārhati mām upekṣitum ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अद्य प्रभृतिadya prabhṛtiначиная с сегодня; с этого дня
भूमौbhūmauна земле; на земле
तुtuже; а
शयिष्येśayiṣyeя буду спать; лягу
अहम्ahamя; я сам
तृणेषु वाtṛṇeṣu vāили на траве; на травах же
फल-मूल-अशनःphala-mūla-aśanaḥпитающийся плодами и кореньями; едящий плоды и корни
नित्यंnityaṃпостоянно; всегда
जटा-चीराणिjaṭā-cīrāṇiджаты и лубяные одежды; спутанные волосы и кору
धारयन्dhārayanнося; удерживая
तस्य अर्थम्tasya arthamради него; для его дела
उत्तरंuttaraṃдальнейшее; оставшееся
कालंkālaṃвремя; срок
निवत्स्यामिnivatsyāmiбуду жить; проживу
सुखंsukhaṃс радостью; легко
वनेvaneв лесу; в чаще
तंtaṃтот; этот
प्रतिश्रवम्pratiśravamобет; обещание
आमुच्यāmucyaприняв на себя; надев как обязанность
naне; нет
अस्यasyaего; для него
मिथ्याmithyāложным; напрасным
भविष्यतिbhaviṣyatiбудет; станет
वसन्तंvasantaṃживущего; пребывающего
भ्रातुः अर्थायbhrātuḥ arthāyaради брата; для дела брата
शत्रुघ्नःśatrughnaḥШатругхна; царевич Шатругхна
माмне; за мной
अनुवत्स्यतिanuvatsyatiпоследует жить; будет жить вслед
लक्ष्मणेन सहlakṣmaṇena sahaвместе с Лакшманой; с Лакшманой
तुtuже; а
आर्यःāryaḥблагородный; старший господин
अयोध्यांayodhyāṃАйодхью; город Айодхью
पालयिष्यतिpālayiṣyatiбудет защищать; будет править
अभिषेक्ष्यन्तिabhiṣekṣyantiпомажут; совершат помазание
काकुत्स्थम्kākutsthamКакутстху; потомка Какутстхи
अयोध्यायांayodhyāyāṃв Айодхье; в городе Айодхье
द्विजातयःdvijātayaḥдваждырождённые; брахманы
अपिapiпусть; если бы
मेmeмне; для меня
देवताःdevatāḥбожества; боги
कुर्युःkuryuḥсделали; исполнили
इमंimaṃэто; этот
सत्यंsatyaṃистинным; правдивым
मनोरथम्manorathamжелание сердца; заветное желание
प्रसाद्यमानःprasādyamānaḥумилостивляемый; когда его будут просить
शिरसाśirasāголовой; склонив голову
मयाmayāмной; от меня
स्वयंsvayaṃсамим; лично
बहु-प्रकारंbahu-prakāraṃмногими способами; по-разному
यदिyadiесли; если же
naне; нет
प्रपत्स्यतेprapatsyateсогласится; примет
ततःtataḥтогда; после этого
अनुवत्स्यामिanuvatsyāmiя последую жить; буду жить вслед
चिरायcirāyaнадолго; на долгое время
राघवंrāghavaṃза Рагхавой; за Рамой
वनेvaneв лесу; в чаще
वसन्vasanживя; обитая
न अर्हतिna arhatiне должен; не сможет справедливо
माम्māmменя; со мной
उपेक्षितुम्upekṣitumпренебречь; оставить без внимания
अनुवाद

С этого дня я буду спать на земле или на траве, питаться плодами и кореньями, постоянно носить джаты и лубяные одежды. Ради него я с радостью проживу оставшееся время в лесу, приняв на себя его обет, чтобы его обещание не стало ложным. Шатругхна последует за мной, живущим ради брата, а благородный Рама вместе с Лакшманой будет защищать Айодхью. Пусть дваждырождённые помажут Какутстху на царство в Айодхье; пусть божества исполнят это моё истинное желание. Если же Рагхава, сколько бы я сам ни склонял голову и ни умолял его разными способами, не согласится, тогда я надолго последую за ним и буду жить в лесу: он не должен будет пренебречь мной».

संस्करण

5e94034758aa · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से