दीर्घकालोषितस् तस्मिन् गिरौ गिरिवनप्रियः । विदेह्याः प्रियमाकाङ्क्षन् स्वं च चित्तं विलोभयन् ॥
अथ दाशरथिश् चित्रं चित्रकूटम् अदर्शयत् । भार्याम् अमरसंकाशः शचीम् इव पुरंदरः ॥
न राज्याद् भ्रंशनं भद्रे न सुहृद्भिर् विनाभवः । मनो मे बाधते दृष्ट्वा रमणीयम् इमं गिरिम् ॥
पश्येमम् अचलं भद्रे नानाद्विजगणायुतम् । शिखरैः खम् इवोद्विद्धैर् धातुमद्भिर् विभूषितम् ॥
के चिद् रजतसंकाशाः के चित् क्षतजसंनिभाः । पीतमाञ्जिष्ठवर्णाश् च के चिन् मणिवरप्रभाः ॥
पुष्यार्ककेतुकाभाश् च के चिज् ज्योती रसप्रभाः । विराजन्ते ऽचलेन्द्रस्य देशा धातुविभूषिताः ॥
नानामृगगणद्वीपितरक्ष्वृक्षगणैर् वृतः । अदुष्टैर् भात्य् अयं शैलो बहुपक्षिसमाकुलः ॥
आम्रजम्ब्वसनैर् लोध्रैः प्रियालैः पनसैर् धवैः । अङ्कोलैर् भव्यतिनिशैर् बिल्वतिन्दुकवेणुभिः ॥
काश्मर्यरिष्टवरणैर् मधूकैस् तिलकैस् तथा । बदर्यामलकैर् नीपैर् वेत्रधन्वनबीजकैः ॥
पुष्पवद्भिः फलोपेतैश् छायावद्भिर् मनोरमैः । एवमादिभिर् आकीर्णः श्रियं पुष्यत्य् अयं गिरिः ॥
dīrghakāloṣitas tasmin girau girivanapriyaḥ | videhyāḥ priyamākāṅkṣan svaṃ ca cittaṃ vilobhayan ||
atha dāśarathiś citraṃ citrakūṭam adarśayat | bhāryām amarasaṃkāśaḥ śacīm iva puraṃdaraḥ ||
na rājyād bhraṃśanaṃ bhadre na suhṛdbhir vinābhavaḥ | mano me bādhate dṛṣṭvā ramaṇīyam imaṃ girim ||
paśyemam acalaṃ bhadre nānādvijagaṇāyutam | śikharaiḥ kham ivodviddhair dhātumadbhir vibhūṣitam ||
ke cid rajatasaṃkāśāḥ ke cit kṣatajasaṃnibhāḥ | pītamāñjiṣṭhavarṇāś ca ke cin maṇivaraprabhāḥ ||
puṣyārkaketukābhāś ca ke cij jyotī rasaprabhāḥ | virājante 'calendrasya deśā dhātuvibhūṣitāḥ ||
nānāmṛgagaṇadvīpitarakṣvṛkṣagaṇair vṛtaḥ | aduṣṭair bhāty ayaṃ śailo bahupakṣisamākulaḥ ||
āmrajambvasanair lodhraiḥ priyālaiḥ panasair dhavaiḥ | aṅkolair bhavyatiniśair bilvatindukaveṇubhiḥ ||
kāśmaryariṣṭavaraṇair madhūkais tilakais tathā | badaryāmalakair nīpair vetradhanvanabījakaiḥ ||
puṣpavadbhiḥ phalopetaiś chāyāvadbhir manoramaiḥ | evamādibhir ākīrṇaḥ śriyaṃ puṣyaty ayaṃ giriḥ ||
Долго живя на этой горе, любящий горы и леса Рама желал порадовать Видехийку и очаровать собственное сердце. Тогда сын Дашаратхи, подобный богу, стал показывать жене дивную Читракуту, как Индра показывает город Шачи: «О благая, когда я вижу эту прекрасную гору, меня не мучит ни лишение царства, ни разлука с друзьями. Посмотри на эту гору, полную разных стай птиц, украшенную вершинами, будто пронзающими небо, и богатыми минеральными красками. Одни её места серебристы, другие похожи на кровь, иные жёлтые и багряные, иные сияют как лучшие драгоценности, звёзды, солнце и небесные светила. Участки этой лучшей горы, расцвеченные минералами, сияют повсюду. Она наполнена безвредными стадами зверей, леопардов, гиен и медведей и множеством птиц. Манго, джамбу, асаны, лодхры, приялы, панасы, дхавы, анколы, бхавьи, тиниши, бильвы, тиндуки, бамбуки, кашмарьи, аришты, вараны, мадхуки, тилаки, бадари, амалаки, нипы, тростник, дханваны и биджаки — цветущие, плодоносящие, тенистые и очаровательные — наполняют эту гору и умножают её красоту».
a71231e78c21 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Рама не отрицает утрату царства, но красота Читракуты растворяет её боль. Лес становится не наказанием, а пространством, где сердце может видеть присутствие божественного порядка в горе, деревьях, птицах и красках земли.