रामायण
Рама входит в лес Дандака3.1.1-9
778 / 2464
रामायण · 3.1.1-9
देवनागरी

प्रविश्य तु महारण्यं दण्डकारण्यम् आत्मवान् । ददर्श रामो दुर्धर्षस् तापसाश्रममण्डलम् ॥
कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम् । यथा प्रदीप्तं दुर्धर्शं गगने सूर्यमण्डलम् ॥
शरण्यं सर्वभूतानां सुसमृष्टाजिरं सदा । पूजितं चोपनृत्तं च नित्यम् अप्सरसां गणैः ॥
विशालैर् अग्निशरणैः स्रुग्भाण्डैर् अजिनैः कुशैः । समिद्भिस् तोयकलशैः फलमूलैश् च शोभितम् ॥
आरण्यैश् च महावृक्षैः पुण्यैः स्वादुफलैर् वृतम् । बलिहोमार्चितं पुण्यं ब्रह्मघोषनिनादितम् ॥
पुष्पैर् वन्यैः परिक्षिप्तं पद्मिन्या च सपद्मया । फलमूलाशनैर् दान्तैश् चीरकृष्णाजिनाम्बरैः ॥
सूर्यवैश्वानराभैश् च पुराणैर् मुनिभिर् वृतम् । पुण्यैश् अ नियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः ॥
तद् ब्रह्मभवनप्रख्यं ब्रह्मघोषनिनादितम् । ब्रह्मविद्भिर् महाभागैर् ब्राह्मणैर् उपशोभितम् ॥
तद् दृष्ट्वा राघवः श्रीमांस् तापसाश्रममण्डलम् । अभ्यगच्छन् महातेजा विज्यं कृत्वा महद् धनुः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

praviśya tu mahāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyam ātmavān | dadarśa rāmo durdharṣas tāpasāśramamaṇḍalam ||
kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam | yathā pradīptaṃ durdharśaṃ gagane sūryamaṇḍalam ||
śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ susamṛṣṭājiraṃ sadā | pūjitaṃ copanṛttaṃ ca nityam apsarasāṃ gaṇaiḥ ||
viśālair agniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍair ajinaiḥ kuśaiḥ | samidbhis toyakalaśaiḥ phalamūlaiś ca śobhitam ||
āraṇyaiś ca mahāvṛkṣaiḥ puṇyaiḥ svāduphalair vṛtam | balihomārcitaṃ puṇyaṃ brahmaghoṣanināditam ||
puṣpair vanyaiḥ parikṣiptaṃ padminyā ca sapadmayā | phalamūlāśanair dāntaiś cīrakṛṣṇājināmbaraiḥ ||
sūryavaiśvānarābhaiś ca purāṇair munibhir vṛtam | puṇyaiś a niyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ ||
tad brahmabhavanaprakhyaṃ brahmaghoṣanināditam | brahmavidbhir mahābhāgair brāhmaṇair upaśobhitam ||
tad dṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmāṃs tāpasāśramamaṇḍalam | abhyagacchan mahātejā vijyaṃ kṛtvā mahad dhanuḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रविश्य तुpraviśya tuвойдя же; после входа
महा-अरण्यंmahā-araṇyaṃв великий лес; в большую чащу
दण्डक-अरण्यम्daṇḍaka-araṇyamлес Дандака; Дандакский лес
आत्मवान्ātmavānвладеющий собой; собранный
ददर्शdadarśaувидел; узрел
रामःrāmaḥРама; царевич Рама
दुर्धर्षःdurdharṣaḥнеодолимый; неприступный
तापस-आश्रम-मण्डलम्tāpasa-āśrama-maṇḍalamкруг ашрамов подвижников; обительскую область аскетов
कुश-चीर-परिक्षिप्तंkuśa-cīra-parikṣiptaṃокружённую кушей и корой; обложенную травой куша и корой
ब्राह्म्याbrāhmyāбрахманической; священной
लक्ष्म्याlakṣmyāкрасотой; славой
समावृतम्samāvṛtamпокрытую; окружённую
यथाyathāкак; подобно
प्रदीप्तंpradīptaṃпылающий; сверкающий
दुर्दर्शंdurdarśaṃтрудный для взгляда; ослепительный
गगनेgaganeв небе; на небосводе
सूर्य-मण्डलम्sūrya-maṇḍalamсолнечный круг; диск солнца
शरण्यंśaraṇyaṃубежище; дающее защиту
सर्व-भूतानांsarva-bhūtānāṃвсех существ; для всех живых
सु-समृष्ट-अजिरंsu-samṛṣṭa-ajiraṃс хорошо очищенным двором; с тщательно подметённой площадкой
सदाsadāвсегда; постоянно
पूजितं चpūjitaṃ caи почитаемое; прославленное также
उपनृत्तं चupanṛttaṃ caи обтанцованное; окружённое танцем также
नित्यम्nityamпостоянно; всегда
अप्सरसांapsarasāṃапсар; небесных танцовщиц
गणैःgaṇaiḥсонмами; группами
विशालैःviśālaiḥобширными; большими
अग्नि-शरणैःagni-śaraṇaiḥогненными святилищами; местами для огней
स्रुक्-भाण्डैःsruk-bhāṇḍaiḥжертвенными ложками и сосудами; черпаками и утварью
अजिनैःajinaiḥшкурами антилоп; оленьими шкурами
कुशैःkuśaiḥтравой куша; священной травой
समिद्भिःsamidbhiḥдровами для жертвы; священными поленьями
तोय-कलशैःtoya-kalaśaiḥкувшинами с водой; водными сосудами
फल-मूलैः चphala-mūlaiḥ caи плодами с кореньями; кореньями и плодами также
शोभितम्śobhitamукрашенное; сияющее
आरण्यैः चāraṇyaiḥ caи лесными; лесными также
महा-वृक्षैःmahā-vṛkṣaiḥвеликими деревьями; огромными деревьями
पुण्यैःpuṇyaiḥсвятыми; благими
स्वादु-फलैःsvādu-phalaiḥсо сладкими плодами; с вкусными фруктами
वृतम्vṛtamокружённое; покрытое
बलि-होम-अर्चितंbali-homa-arcitaṃпочтённое подношениями и хомами; освящённое дарами и огненными обрядами
पुण्यंpuṇyaṃсвятое; благочестивое
ब्रह्म-घोष-निनादितम्brahma-ghoṣa-nināditamзвучащее ведийским гласом; гремящее звуком Брахмана
पुष्पैःpuṣpaiḥцветами; цветками
वन्यैःvanyaiḥлесными; из леса
परिक्षिप्तंparikṣiptaṃокружённое; усыпанное
पद्मिन्या चpadminyā caи прудом с лотосами; лотосовым озером также
स-पद्मयाsa-padmayāс лотосами; полным лотосов
फल-मूल-अशनैःphala-mūla-aśanaiḥпитающимися плодами и кореньями; едящими коренья и плоды
दान्तैःdāntaiḥобузданными; сдержанными
चीर-कृष्ण-अजिन-अम्बरैःcīra-kṛṣṇa-ajina-ambaraiḥодетыми в кору и чёрные шкуры антилоп; носящими кору и тёмные оленьи шкуры
सूर्य-वैश्वानर-आभैः चsūrya-vaiśvānara-ābhaiḥ caи сияющими как солнце и огонь; подобными солнцу и Вайшванаре
पुराणैःpurāṇaiḥдревними; старыми
मुनिभिःmunibhiḥмуни; мудрецами
वृतम्vṛtamокружённое; наполненное
पुण्यैःpuṇyaiḥсвятыми; благочестивыми
नियत-आहारैःniyata-āhāraiḥсдержанными в пище; с установленным питанием
शोभितंśobhitaṃукрашенное; сияющее
परम-ऋषिभिःparama-ṛṣibhiḥвысшими риши; великими мудрецами
तत्tatто; это
ब्रह्म-भवन-प्रख्यंbrahma-bhavana-prakhyaṃподобное обители Брахмы; славное как дом Брахмы
ब्रह्म-घोष-निनादितम्brahma-ghoṣa-nināditamзвучащее ведийским гласом; гремящее звуком Брахмана
ब्रह्म-विद्भिःbrahma-vidbhiḥзнатоками Брахмана; ведающими священное
महा-भागैःmahā-bhāgaiḥвеликодостойными; благословенными
ब्राह्मणैःbrāhmaṇaiḥбрахманами; священнослужителями
उपशोभितम्upaśobhitamособо украшенное; прекрасно сияющее
तत्tatто; это
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; созерцая
राघवःrāghavaḥРагхава; Рама
श्रीमान्śrīmānславный; сияющий
तापस-आश्रम-मण्डलम्tāpasa-āśrama-maṇḍalamкруг ашрамов подвижников; область обителей аскетов
अभ्यगच्छत्abhyagacchatприблизился; подошёл
महा-तेजाःmahā-tejāḥвеликосияющий; обладающий великой силой
विज्यंvijyaṃс ослабленной тетивой; без натянутой тетивы
कृत्वाkṛtvāсделав; приведя
महत्mahatвеликий; большой
धनुःdhanuḥлук; оружие
अनुवाद

Войдя в великий Дандакский лес, собранный и неодолимый Рама увидел область ашрамов подвижников. Она была окружена травой куша и корой, покрыта священной красотой и походила на пылающий, ослепительный солнечный диск в небе. Это место было убежищем для всех существ, всегда с тщательно очищенными дворами, почитаемое и окружённое танцами сонмов апсар. Оно сияло обширными святилищами огня, жертвенными ложками и сосудами, шкурами антилоп, травой куша, дровами, кувшинами воды, кореньями и плодами. Святое, освящённое подношениями и хомами, звучащее ведийским гласом, оно было окружено великими лесными деревьями со сладкими плодами, усыпано лесными цветами и украшено лотосовым прудом. Его наполняли обузданные мудрецы, питающиеся кореньями и плодами, одетые в кору и чёрные шкуры антилоп, древние муни, сияющие как солнце и жертвенный огонь, великие риши, сдержанные в пище. Эта обитель, подобная дому Брахмы, звучала священным гласом и сияла великодостойными брахманами, знатоками Брахмана. Увидев этот круг ашрамов подвижников, славный и великосияющий Рагхава приблизился, ослабив тетиву своего великого лука.

संस्करण

9ed26174e555 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से