रामायण
Лакшмана описывает зиму и вспоминает Бхарату3.15.34-39
833 / 2464
रामायण · 3.15.34-39
देवनागरी

इत्य् एवं लक्ष्मणे वाक्यं स्नेहाद् ब्रुवति धर्मिके । परिवादं जनन्यास् तम् असहन् राघवो ऽब्रवीत् ॥
न ते ऽम्बा मध्यमा तात गर्हितव्या कथं चन । ताम् एवेक्ष्वाकुनाथस्य भरतस्य कथां कुरु ॥
निश्चितापि हि मे बुद्धिर् वनवासे दृढव्रता । भरतस्नेहसंतप्ता बालिशी क्रियते पुनः ॥
इत्य् एवं विलपंस् तत्र प्राप्य गोदावरीं नदीम् । चक्रे ऽभिषेकं काकुत्स्थः सानुजः सह सीतया ॥
तर्पयित्वाथ सलिलैस् ते पितॄन् दैवतानि च । स्तुवन्ति स्मोदितं सूर्यं देवताश् च समाहिताः ॥
कृताभिषेकः स रराज रामः; सीताद्वितीयः सह लक्ष्मणेन । कृताभिषेकस् त्व् अगराजपुत्र्या; रुद्रः सनन्दिर् भगवान् इवेशः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ity evaṃ lakṣmaṇe vākyaṃ snehād bruvati dharmike | parivādaṃ jananyās tam asahan rāghavo 'bravīt ||
na te 'mbā madhyamā tāta garhitavyā kathaṃ cana | tām evekṣvākunāthasya bharatasya kathāṃ kuru ||
niścitāpi hi me buddhir vanavāse dṛḍhavratā | bharatasnehasaṃtaptā bāliśī kriyate punaḥ ||
ity evaṃ vilapaṃs tatra prāpya godāvarīṃ nadīm | cakre 'bhiṣekaṃ kākutsthaḥ sānujaḥ saha sītayā ||
tarpayitvātha salilais te pitṝn daivatāni ca | stuvanti smoditaṃ sūryaṃ devatāś ca samāhitāḥ ||
kṛtābhiṣekaḥ sa rarāja rāmaḥ; sītādvitīyaḥ saha lakṣmaṇena | kṛtābhiṣekas tv agarājaputryā; rudraḥ sanandir bhagavān iveśaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इत्य् एवं लक्ष्मणे वाक्यंity evaṃ lakṣmaṇe vākyaṃкогда Лакшмана так речь
स्नेहाद् ब्रुवति धर्मिकेsnehād bruvati dharmikeиз любви говорил, праведный
परिवादं जनन्यास् तम्parivādaṃ jananyās tamтот упрёк матери
असहन् राघवो ऽब्रवीत्asahan rāghavo 'bravītне терпя, Рагхава сказал
न ते ऽम्बा मध्यमा तातna te 'mbā madhyamā tātaне твоя средняя мать, дитя
गर्हितव्या कथं चनgarhitavyā kathaṃ canaдолжна быть порицаема каким-либо образом
ताम् एवेक्ष्वाकुनाथस्यtām evekṣvākunāthasyaлучше эту владыки Икшваку
भरतस्य कथां कुरुbharatasya kathāṃ kuruисторию Бхараты говори
निश्चितापि हि मे बुद्धिर्niścitāpi hi me buddhirхотя мой разум решён
वनवासे दृढव्रताvanavāse dṛḍhavratāтвёрдый в обете лесной жизни
भरतस्नेहसंतप्ताbharatasnehasaṃtaptāсогретый любовью к Бхарате
बालिशी क्रियते पुनःbāliśī kriyate punaḥснова становится детским
इत्य् एवं विलपंस् तत्रity evaṃ vilapaṃs tatraтак сетуя там
प्राप्य गोदावरीं नदीम्prāpya godāvarīṃ nadīmдостигнув реки Годавари
चक्रे ऽभिषेकं काकुत्स्थःcakre 'bhiṣekaṃ kākutsthaḥКакутстха совершил омовение
सानुजः सह सीतयाsānujaḥ saha sītayāс младшим братом и Ситой
तर्पयित्वाथ सलिलैस्tarpayitvātha salilaisзатем насытив водами
ते पितॄन् दैवतानि चte pitṝn daivatāni caони предков и божества
स्तुवन्ति स्मोदितं सूर्यंstuvanti smoditaṃ sūryaṃвосхваляли взошедшее солнце
देवताश् च समाहिताःdevatāś ca samāhitāḥи божества, сосредоточенные
कृताभिषेकः स रराजkṛtābhiṣekaḥ sa rarājaсовершив омовение, он сиял
रामः सीताद्वितीयःrāmaḥ sītādvitīyaḥРама с Ситой как второй
सह लक्ष्मणेनsaha lakṣmaṇenaвместе с Лакшманой
कृताभिषेकस् त्व् अगराजपुत्र्याkṛtābhiṣekas tv agarājaputryāсовершивший омовение с дочерью царя гор
रुद्रः सनन्दिर् भगवान्rudraḥ sanandir bhagavānпочтенный Рудра с Нандином
इवेशःiveśaḥсловно владыка Иша
अनुवाद

Когда праведный Лакшмана из любви говорил такие слова, Рагхава не вынес упрёка матери и сказал: «Дитя, твою среднюю мать нельзя порицать никаким образом. Лучше говори о Бхарате, владыке рода Икшваку. Хотя мой разум твёрдо решён на лесную жизнь и непоколебим в обете, от любви к Бхарате он снова становится по-детски слабым». Так говоря и сетуя, Какутстха вместе с младшим братом и Ситой достиг Годавари и совершил омовение. Затем они водой удовлетворили предков и божеств и сосредоточенно прославили взошедшее солнце и богов. Совершив омовение, Рама сиял вместе с Ситой и Лакшманой, словно благой владыка Рудра после омовения, рядом с дочерью царя гор и Нандином.

संस्करण

94883142242f · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से