रामायण
Рама ищет Ситу в пустом ашраме3.58.11-19
987 / 2464
रामायण · 3.58.11-19
देवनागरी

वृक्षाद् वृक्षं प्रधावन् स गिरींश् चापि नदीन् नदीम् । बभूव विलपन् रामः शोकपङ्कार्णवप्लुतः ॥
अस्ति कच्चित् त्वया दृष्टा सा कदम्बप्रिया प्रिया । कदम्ब यदि जानीषे शंस सीतां शुभाननाम् ॥
स्निग्धपल्लवसंकाशां पीतकौशेयवासिनीम् । शंसस्व यदि वा दृष्टा बिल्व बिल्वोपमस्तनी ॥
अथ वार्जुन शंस त्वं प्रियां ताम् अर्जुनप्रियाम् । जनकस्य सुता भीरुर् यदि जीवति वा न वा ॥
ककुभः ककुभोरुं तां व्यक्तं जानाति मैथिलीम् । लतापल्लवपुष्पाढ्यो भाति ह्य् एष वनस्पतिः ॥
भ्रमरैर् उपगीतश् च यथा द्रुमवरो ह्य् अयम् । एष व्यक्तं विजानाति तिलकस् तिलकप्रियाम् ॥
अशोकशोकापनुद शोकोपहतचेतसं । त्वन्नामानं कुरु क्षिप्रं प्रियासंदर्शनेन माम् ॥
यदि ताल त्वया दृष्टा पक्वतालफलस्तनी । कथयस्व वरारोहां कारुष्यं यदि ते मयि ॥
यदि दृष्टा त्वया सीता जम्बुजाम्बूनदप्रभा । प्रियां यदि विजानीषे निःशङ्कं कथयस्व मे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vṛkṣād vṛkṣaṃ pradhāvan sa girīṃś cāpi nadīn nadīm | babhūva vilapan rāmaḥ śokapaṅkārṇavaplutaḥ ||
asti kaccit tvayā dṛṣṭā sā kadambapriyā priyā | kadamba yadi jānīṣe śaṃsa sītāṃ śubhānanām ||
snigdhapallavasaṃkāśāṃ pītakauśeyavāsinīm | śaṃsasva yadi vā dṛṣṭā bilva bilvopamastanī ||
atha vārjuna śaṃsa tvaṃ priyāṃ tām arjunapriyām | janakasya sutā bhīrur yadi jīvati vā na vā ||
kakubhaḥ kakubhoruṃ tāṃ vyaktaṃ jānāti maithilīm | latāpallavapuṣpāḍhyo bhāti hy eṣa vanaspatiḥ ||
bhramarair upagītaś ca yathā drumavaro hy ayam | eṣa vyaktaṃ vijānāti tilakas tilakapriyām ||
aśokaśokāpanuda śokopahatacetasaṃ | tvannāmānaṃ kuru kṣipraṃ priyāsaṃdarśanena mām ||
yadi tāla tvayā dṛṣṭā pakvatālaphalastanī | kathayasva varārohāṃ kāruṣyaṃ yadi te mayi ||
yadi dṛṣṭā tvayā sītā jambujāmbūnadaprabhā | priyāṃ yadi vijānīṣe niḥśaṅkaṃ kathayasva me ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वृक्षाद् वृक्षं प्रधावन् सvṛkṣād vṛkṣaṃ pradhāvan saот дерева к дереву бегущий он
गिरींश् चापि नदीन् नदीम्girīṃś cāpi nadīn nadīmи к горам, и к рекам, к реке
बभूव विलपन् रामःbabhūva vilapan rāmaḥстал плачущий Рама
शोकपङ्कार्णवप्लुतःśokapaṅkārṇavaplutaḥв океан грязи скорби погружённый
अस्ति कच्चित् त्वया दृष्टाasti kaccit tvayā dṛṣṭāесть ли тобой увиденная
सा कदम्बप्रिया प्रियाsā kadambapriyā priyāта кадамбу любящая любимая
कदम्ब यदि जानीषेkadamba yadi jānīṣeо кадамба, если знаешь
शंस सीतां शुभाननाम्śaṃsa sītāṃ śubhānanāmскажи о Сите прекрасноликой
स्निग्धपल्लवसंकाशांsnigdhapallavasaṃkāśāṃнежным побегам подобную
पीतकौशेयवासिनीम्pītakauśeyavāsinīmв жёлтый шёлк одетую
शंसस्व यदि वा दृष्टाśaṃsasva yadi vā dṛṣṭāскажи, если же видена
बिल्व बिल्वोपमस्तनीbilva bilvopamastanīо билва, с грудями подобными бильве
अथ वार्जुन शंस त्वंatha vārjuna śaṃsa tvaṃили же, Арджуна, скажи ты
प्रियां ताम् अर्जुनप्रियाम्priyāṃ tām arjunapriyāmлюбимую ту, Арджуну любящую
जनकस्य सुता भीरुर्janakasya sutā bhīrurДжанаки дочь робкая
यदि जीवति वा न वाyadi jīvati vā na vāжива ли или нет
ककुभः ककुभोरुं तांkakubhaḥ kakubhoruṃ tāṃкакубха ту с прекрасными бёдрами
व्यक्तं जानाति मैथिलीम्vyaktaṃ jānāti maithilīmясно знает Майтили
लतापल्लवपुष्पाढ्योlatāpallavapuṣpāḍhyoлианами, побегами, цветами богатый
भाति ह्य् एष वनस्पतिःbhāti hy eṣa vanaspatiḥсияет ведь этот лесной владыка
भ्रमरैर् उपगीतश् चbhramarair upagītaś caпчёлами воспетый и
यथा द्रुमवरो ह्य् अयम्yathā drumavaro hy ayamкак лучший дерево ведь это
एष व्यक्तं विजानातिeṣa vyaktaṃ vijānātiэтот явно знает
तिलकस् तिलकप्रियाम्tilakas tilakapriyāmтилака, тилаку любящую
अशोकशोकापनुदaśokaśokāpanudaо ашока, скорбь устраняющий
शोकोपहतचेतसंśokopahatacetasaṃскорбью поражённого сознанием
त्वन्नामानं कुरु क्षिप्रंtvannāmānaṃ kuru kṣipraṃсвоё имя сделай быстро
प्रियासंदर्शनेन माम्priyāsaṃdarśanena māmвидением любимой для меня
यदि ताल त्वया दृष्टाyadi tāla tvayā dṛṣṭāесли, тала, тобой видена
पक्वतालफलस्तनीpakvatālaphalastanīс грудями как спелые плоды талы
कथयस्व वरारोहांkathayasva varārohāṃрасскажи о прекраснобёдрой
कारुष्यं यदि ते मयिkāruṣyaṃ yadi te mayiесли сострадание у тебя ко мне
यदि दृष्टा त्वया सीताyadi dṛṣṭā tvayā sītāесли видена тобой Сита
जम्बुजाम्बूनदप्रभाjambujāmbūnadaprabhāкак джамбу и золото джамбунада сияющая
प्रियां यदि विजानीषेpriyāṃ yadi vijānīṣeлюбимую если знаешь
निःशङ्कं कथयस्व मेniḥśaṅkaṃ kathayasva meбез страха расскажи мне
अनुवाद

Рама, погружённый в океан грязи скорби, бегал от дерева к дереву, к горам, к рекам, и плакал: «О кадамба, не видел ли ты мою любимую, любящую кадамбу? Если знаешь, скажи о прекрасноликой Сите. О билва, скажи, если видел её — одетую в жёлтый шёлк, подобную нежным побегам, с грудью, подобной плодам бильвы. Или ты, Арджуна, скажи о той моей любимой, любящей Арджуну: жива ли робкая дочь Джанаки или нет? Этот какубха, богатый лианами, побегами и цветами, явно знает Майтили с прекрасными бёдрами, ведь он сияет. Этот лучший из деревьев, воспетый пчёлами, этот тилака явно знает ту, что любит тилаку. О ашока, устраняющий скорбь, сделай быстро своё имя истинным: я поражён скорбью — дай мне увидеть любимую. О тала, если ты видел её, прекраснобёдрую, с грудью, подобной спелым плодам талы, расскажи, если у тебя есть сострадание ко мне. Если ты видел Ситу, сияющую как плод джамбу и золото джамбунада, если знаешь мою любимую, без страха расскажи мне».

संस्करण

9bd93e89939b · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से