पुरा भूत्वा मृदुर् दान्तः सर्वभूतहिते रतः । न क्रोधवशम् आपन्नः प्रकृतिं हातुम् अर्हसि ॥
चन्द्रे लक्ष्णीः प्रभा सूर्ये गतिर् वायौ भुवि क्षमा । एतच् च नियतं सर्वं त्वयि चानुत्तमं यशः ॥
न तु जानामि कस्यायं भग्नः सांग्रामिको रथः । केन वा कस्य वा हेतोः सायुधः सपरिच्छदः ॥
खुरनेमिक्षतश् चायं सिक्तो रुधिरबिन्दुभिः । देशो निवृत्तसंग्रामः सुघोरः पार्थिवात्मज ॥
एकस्य तु विमर्दो ऽयं न द्वयोर् वदतां वर । न हि वृत्तं हि पश्यामि बलस्य महतः पदम् ॥
नैकस्य तु कृते लोकान् विनाशयितुम् अर्हसि । युक्तदण्डा हि मृदवः प्रशान्ता वसुधाधिपाः ॥
सदा त्वं सर्वभूतानां शरण्यः परमा गतिः । को नु दारप्रणाशं ते साधु मन्येत राघव ॥
सरितः सागराः शैला देवगन्धर्वदानवाः । नालं ते विप्रियं कर्तुं दीक्षितस्येव साधवः ॥
purā bhūtvā mṛdur dāntaḥ sarvabhūtahite rataḥ | na krodhavaśam āpannaḥ prakṛtiṃ hātum arhasi ||
candre lakṣṇīḥ prabhā sūrye gatir vāyau bhuvi kṣamā | etac ca niyataṃ sarvaṃ tvayi cānuttamaṃ yaśaḥ ||
na tu jānāmi kasyāyaṃ bhagnaḥ sāṃgrāmiko rathaḥ | kena vā kasya vā hetoḥ sāyudhaḥ saparicchadaḥ ||
khuranemikṣataś cāyaṃ sikto rudhirabindubhiḥ | deśo nivṛttasaṃgrāmaḥ sughoraḥ pārthivātmaja ||
ekasya tu vimardo 'yaṃ na dvayor vadatāṃ vara | na hi vṛttaṃ hi paśyāmi balasya mahataḥ padam ||
naikasya tu kṛte lokān vināśayitum arhasi | yuktadaṇḍā hi mṛdavaḥ praśāntā vasudhādhipāḥ ||
sadā tvaṃ sarvabhūtānāṃ śaraṇyaḥ paramā gatiḥ | ko nu dārapraṇāśaṃ te sādhu manyeta rāghava ||
saritaḥ sāgarāḥ śailā devagandharvadānavāḥ | nālaṃ te vipriyaṃ kartuṃ dīkṣitasyeva sādhavaḥ ||
«Прежде ты был мягким, сдержанным и занятым благом всех существ; не следует тебе, попав во власть гнева, оставлять свою природу. Как знак неотделим от луны, сияние от солнца, движение от ветра и терпение от земли, так в тебе установлена непревзойдённая слава. Но я не знаю, чья это сломанная боевая колесница, с оружием и всеми принадлежностями, кем и по какой причине разбитая. Это место, сын царя, раненное копытами и ободами, окроплённое каплями крови, очень страшно и показывает, что битва уже закончилась. Но это разгром одного, а не двух, лучший из говорящих; я не вижу следа большого войска. Ради одного виновного ты не должен уничтожать миры. Владыки земли мягки, спокойны и назначают наказание соразмерно. Ты всегда прибежище всех существ и их высшая цель. Кто же, Рагхава, счёл бы добром гибель твоей жены? Реки, океаны, горы, боги, гандхарвы и данавы не способны причинить тебе зло, как благие люди не причиняют зла посвящённому».
b438f4a5029f · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Лакшмана возвращает Раму к его собственной природе: сила должна быть точной, а наказание соразмерным. Он не умаляет беду, но отделяет виновного от всего мира.