रामायण
Рама находит Джатаю3.63.1-8
1006 / 2464
रामायण · 3.63.1-8
देवनागरी

पूर्वजो ऽप्य् उक्तमात्रस् तु लक्ष्मणेन सुभाषितम् । सारग्राही महासारं प्रतिजग्राह राघवः ॥
संनिगृह्य महाबाहुः प्रवृद्धं कोपम् आत्मनः । अवष्टभ्य धनुश् चित्रं रामो लक्ष्मणम् अब्रवीत् ॥
किं करिष्यावहे वत्स क्व वा गच्छाव लक्ष्मण । केनोपायेन पश्येयं सीताम् इति विचिन्तय ॥
तं तथा परितापार्तं लक्ष्मणो रामम् अब्रवीत् । इदम् एव जनस्थानं त्वम् अन्वेषितुम् अर्हसि ॥
राक्षसैर् बहुभिः कीर्णं नानाद्रुमलतायुतम् । सन्तीह गिरिदुर्गाणि निर्दराः कन्दराणि च ॥
गुहाश् च विविधा घोरा नानामृगगणाकुलाः । आवासाः किंनराणां च गन्धर्वभवनानि च ॥
तानि युक्तो मया सार्धं त्वम् अन्वेषितुम् अर्हसि । त्वद्विधो बुद्धिसंपन्ना माहात्मानो नरर्षभ ॥
आपत्सु न प्रकम्पन्ते वायुवेगैर् इवाचलाः । इत्य् उक्तस् तद् वनं सर्वं विचचार सलक्ष्मणः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

pūrvajo 'py uktamātras tu lakṣmaṇena subhāṣitam | sāragrāhī mahāsāraṃ pratijagrāha rāghavaḥ ||
saṃnigṛhya mahābāhuḥ pravṛddhaṃ kopam ātmanaḥ | avaṣṭabhya dhanuś citraṃ rāmo lakṣmaṇam abravīt ||
kiṃ kariṣyāvahe vatsa kva vā gacchāva lakṣmaṇa | kenopāyena paśyeyaṃ sītām iti vicintaya ||
taṃ tathā paritāpārtaṃ lakṣmaṇo rāmam abravīt | idam eva janasthānaṃ tvam anveṣitum arhasi ||
rākṣasair bahubhiḥ kīrṇaṃ nānādrumalatāyutam | santīha giridurgāṇi nirdarāḥ kandarāṇi ca ||
guhāś ca vividhā ghorā nānāmṛgagaṇākulāḥ | āvāsāḥ kiṃnarāṇāṃ ca gandharvabhavanāni ca ||
tāni yukto mayā sārdhaṃ tvam anveṣitum arhasi | tvadvidho buddhisaṃpannā māhātmāno nararṣabha ||
āpatsu na prakampante vāyuvegair ivācalāḥ | ity uktas tad vanaṃ sarvaṃ vicacāra salakṣmaṇaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पूर्वजो ऽप्य् उक्तमात्रस् तुpūrvajo 'py uktamātras tuстарший брат же, лишь сказанное
लक्ष्मणेन सुभाषितम्lakṣmaṇena subhāṣitamЛакшманой хорошо сказанное
सारग्राही महासारंsāragrāhī mahāsāraṃсущность берущий, великую сущность
प्रतिजग्राह राघवःpratijagrāha rāghavaḥпринял Рагхава
संनिगृह्य महाबाहुःsaṃnigṛhya mahābāhuḥсдержав, великорукий
प्रवृद्धं कोपम् आत्मनःpravṛddhaṃ kopam ātmanaḥвозросший гнев свой
अवष्टभ्य धनुश् चित्रंavaṣṭabhya dhanuś citraṃоперевшись на лук пёстрый
रामो लक्ष्मणम् अब्रवीत्rāmo lakṣmaṇam abravītРама Лакшмане сказал
किं करिष्यावहे वत्सkiṃ kariṣyāvahe vatsaчто сделаем, дитя
क्व वा गच्छाव लक्ष्मणkva vā gacchāva lakṣmaṇaкуда или пойдём, Лакшмана
केनोपायेन पश्येयंkenopāyena paśyeyaṃкаким способом увижу
सीताम् इति विचिन्तयsītām iti vicintayaСиту, так подумай
तं तथा परितापार्तंtaṃ tathā paritāpārtaṃему так мукой страдающему
लक्ष्मणो रामम् अब्रवीत्lakṣmaṇo rāmam abravītЛакшмана Раме сказал
इदम् एव जनस्थानंidam eva janasthānaṃэто самое Джанастхана
त्वम् अन्वेषितुम् अर्हसिtvam anveṣitum arhasiты должен искать
राक्षसैर् बहुभिः कीर्णंrākṣasair bahubhiḥ kīrṇaṃракшасами многими наполненное
नानाद्रुमलतायुतम्nānādrumalatāyutamразными деревьями и лианами снабжённое
सन्तीह गिरिदुर्गाणिsantīha giridurgāṇiесть здесь горные крепости
निर्दराः कन्दराणि चnirdarāḥ kandarāṇi caрасщелины и пещеры
गुहाश् च विविधा घोराguhāś ca vividhā ghorāи пещеры разные страшные
नानामृगगणाकुलाःnānāmṛgagaṇākulāḥразными стадами зверей наполненные
आवासाः किंनराणां चāvāsāḥ kiṃnarāṇāṃ caжилища киннаров и
गन्धर्वभवनानि चgandharvabhavanāni caдома гандхарвов и
तानि युक्तो मया सार्धंtāni yukto mayā sārdhaṃих собранно со мной вместе
त्वम् अन्वेषितुम् अर्हसिtvam anveṣitum arhasiты должен обыскать
त्वद्विधो बुद्धिसंपन्नाtvadvidho buddhisaṃpannāподобные тебе, разумом наделённые
माहात्मानो नरर्षभmāhātmāno nararṣabhaвеликодушные, бык среди людей
आपत्सु न प्रकम्पन्तेāpatsu na prakampanteв бедах не дрожат
वायुवेगैर् इवाचलाःvāyuvegair ivācalāḥветра порывами как горы
इत्य् उक्तस् तद् वनं सर्वंity uktas tad vanaṃ sarvaṃтак сказанный, тот лес весь
विचचार सलक्ष्मणःvicacāra salakṣmaṇaḥобошёл с Лакшманой
अनुवाद

Рагхава, умеющий брать суть, принял хорошо сказанные и полные смысла слова Лакшманы. Сдержав свой возросший гнев, великорукий Рама опёрся на украшенный лук и сказал Лакшмане: «Что нам делать, дитя? Куда нам идти, Лакшмана? Подумай, каким способом я увижу Ситу». Лакшмана сказал Раме, страдающему от такой муки: «Именно эту Джанастхану тебе следует обыскать. Она наполнена множеством ракшасов, богата разными деревьями и лианами. Здесь есть горные крепости, расщелины и пещеры, разные страшные гроты, полные стадами зверей, жилища киннаров и обители гандхарвов. Всё это тебе следует внимательно обыскать вместе со мной. Подобные тебе, наделённые разумом, великодушные люди, бык среди людей, не дрожат в бедах, как горы не дрожат от порывов ветра». Услышав это, Рама вместе с Лакшманой обошёл весь тот лес.

संस्करण

b498bb430daf · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से