पम्पातीररुहाश् चेमे संसक्ता मधुगन्धिनः । मालतीमल्लिकाषण्डाः करवीराश् च पुष्पिताः ॥
केतक्यः सिन्दुवाराश् च वासन्त्यश् च सुपुष्पिताः । माधव्यो गन्धपूर्णाश् च कुन्दगुल्माश् च सर्वशः ॥
चिरिबिल्वा मधूकाश् च वञ्जुला बकुलास् तथा । चम्पकास् तिलकाश् चैव नागवृक्षाश् च पुष्पिताः ॥
नीपाश् च वरणाश् चैव खर्जूराश् च सुपुष्पिताः । अङ्कोलाश् च कुरण्टाश् च चूर्णकाः पारिभद्रकाः ॥
चूताः पाटलयश् चैव कोविदाराश् च पुष्पिताः । मुचुकुन्दार्जुनाश् चैव दृश्यन्ते गिरिसानुषु ॥
केतकोद्दालकाश् चैव शिरीषाः शिंशपा धवाः । शाल्मल्यः किंशुकाश् चैव रक्ताः कुरबकास् तथा । तिनिशा नक्त मालाश् च चन्दनाः स्यन्दनास् तथा ॥
विविधा विविधैः पुष्पैस् तैर् एव नगसानुषु । विकीर्णैः पीतरक्ताभाः सौमित्रे प्रस्तराः कृताः ॥
हिमान्ते पश्य सौमित्रे वृक्षाणां पुष्पसंभवम् । पुष्पमासे हि तरवः संघर्षाद् इव पुष्पिताः ॥
पश्य शीतजलां चेमां सौमित्रे पुष्करायुताम् । चक्रवाकानुचरितां कारण्डवनिषेविताम् । प्लवैः क्रौञ्चैश् च संपूर्णां वराहमृगसेविताम् ॥
अधिकं शोभते पम्पाविकूजद्भिर् विहंगमैः ॥
pampātīraruhāś ceme saṃsaktā madhugandhinaḥ | mālatīmallikāṣaṇḍāḥ karavīrāś ca puṣpitāḥ ||
ketakyaḥ sinduvārāś ca vāsantyaś ca supuṣpitāḥ | mādhavyo gandhapūrṇāś ca kundagulmāś ca sarvaśaḥ ||
ciribilvā madhūkāś ca vañjulā bakulās tathā | campakās tilakāś caiva nāgavṛkṣāś ca puṣpitāḥ ||
nīpāś ca varaṇāś caiva kharjūrāś ca supuṣpitāḥ | aṅkolāś ca kuraṇṭāś ca cūrṇakāḥ pāribhadrakāḥ ||
cūtāḥ pāṭalayaś caiva kovidārāś ca puṣpitāḥ | mucukundārjunāś caiva dṛśyante girisānuṣu ||
ketakoddālakāś caiva śirīṣāḥ śiṃśapā dhavāḥ | śālmalyaḥ kiṃśukāś caiva raktāḥ kurabakās tathā | tiniśā nakta mālāś ca candanāḥ syandanās tathā ||
vividhā vividhaiḥ puṣpais tair eva nagasānuṣu | vikīrṇaiḥ pītaraktābhāḥ saumitre prastarāḥ kṛtāḥ ||
himānte paśya saumitre vṛkṣāṇāṃ puṣpasaṃbhavam | puṣpamāse hi taravaḥ saṃgharṣād iva puṣpitāḥ ||
paśya śītajalāṃ cemāṃ saumitre puṣkarāyutām | cakravākānucaritāṃ kāraṇḍavaniṣevitām | plavaiḥ krauñcaiś ca saṃpūrṇāṃ varāhamṛgasevitām ||
adhikaṃ śobhate pampāvikūjadbhir vihaṃgamaiḥ ||
«На берегах Пампы растут переплетённые, медово-благоуханные заросли малати и маллики, цветущие каравиры, кетаки, синдхувары, хорошо цветущие васанти, полные аромата мадхави и повсюду кусты кунды. На горных склонах видны чирибилвы, мадхуки, ванджулы, бакулы, чампаки, тилаки, цветущие нага-деревья, нипы, вараны, хорошо цветущие финиковые пальмы, анколы, куранты, чурнаки, парибхадраки, манго, паталы, цветущие ковидары, мучукунды и арджуны. Также здесь кетаки и уддалаки, шириши, шимшапы, дхавы, шалмали, кимшуки, красные курабаки, тиниши, ночные жасмины, сандалы и сьянданы. Разные цветы, рассыпанные по горным склонам, сделали каменные площадки жёлто-красными, Саумитри. Посмотри, Саумитри: в конце зимы деревья породили столько цветов; в цветочный месяц они словно расцвели от взаимного трения. Посмотри и на эту Пампу с холодной водой, полную лотосов, посещаемую чакраваками, обитаемую карандавами, наполненную плавами и журавлями, посещаемую кабанами и зверями. Особенно сияет Пампа от криков птиц».
cf0040bc779d · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Длинное перечисление деревьев не просто декоративно: Рама видит полноту весны во всех её видах. Но эта полнота подчёркивает неполноту его собственной жизни без Ситы.