साम दानं क्षमा धर्मः सत्यं धृतिपराक्रमौ । पार्थिवानां गुणा राजन् दण्डश् चाप्य् अपकारिषु ॥
वयं वनचरा राम मृगा मूलफलाशनाः । एषा प्रकृतिर् अस्माकं पुरुषस् त्वं नरेश्वरः ॥
भूमिर् हिरण्यं रूप्यं च निग्रहे कारणानि च । तत्र कस् ते वने लोभो मदीयेषु फलेषु वा ॥
नयश् च विनयश् चोभौ निग्रहानुग्रहाव् अपि । राजवृत्तिर् असंकीर्णा न नृपाः कामवृत्तयः ॥
त्वं तु कामप्रधानश् च कोपनश् चानवस्थितः । राजवृत्तैश् च संकीर्णः शरासनपरायणः ॥
न ते ऽस्त्य् अपचितिर् धर्मे नार्थे बुद्धिर् अवस्थिता । इन्द्रियैः कामवृत्तः सन् कृष्यसे मनुजेश्वर ॥
हत्वा बाणेन काकुत्स्थ माम् इहानपराधिनम् । किं वक्ष्यसि सतां मध्ये कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥
sāma dānaṃ kṣamā dharmaḥ satyaṃ dhṛtiparākramau | pārthivānāṃ guṇā rājan daṇḍaś cāpy apakāriṣu ||
vayaṃ vanacarā rāma mṛgā mūlaphalāśanāḥ | eṣā prakṛtir asmākaṃ puruṣas tvaṃ nareśvaraḥ ||
bhūmir hiraṇyaṃ rūpyaṃ ca nigrahe kāraṇāni ca | tatra kas te vane lobho madīyeṣu phaleṣu vā ||
nayaś ca vinayaś cobhau nigrahānugrahāv api | rājavṛttir asaṃkīrṇā na nṛpāḥ kāmavṛttayaḥ ||
tvaṃ tu kāmapradhānaś ca kopanaś cānavasthitaḥ | rājavṛttaiś ca saṃkīrṇaḥ śarāsanaparāyaṇaḥ ||
na te 'sty apacitir dharme nārthe buddhir avasthitā | indriyaiḥ kāmavṛttaḥ san kṛṣyase manujeśvara ||
hatvā bāṇena kākutstha mām ihānaparādhinam | kiṃ vakṣyasi satāṃ madhye karma kṛtvā jugupsitam ||
«Мирное увещание, дар, терпение, дхарма, истина, стойкость, доблесть и наказание вредящих — таковы качества царей, о царь. Мы же, Рама, лесные жители, звери, питающиеся корнями и плодами; такова наша природа, а ты человек, владыка людей. Земля, золото и серебро бывают причинами для наказания. Но какая у тебя здесь, в лесу, алчность к моим плодам? Политика, смирение, наказание и милость — всё это должно быть чистым царским поведением; цари не действуют по прихоти. Ты же поставил на первое место желание, гневлив и неустойчив, смешал царские обязанности и предан одному луку. У тебя нет почтения к дхарме, и разум твой не утверждён в пользе; следуя желаниям чувств, ты влечёшься ими, владыка людей. Какутстха, убив меня здесь стрелой, хотя я невиновен, что ты скажешь среди добрых, совершив постыдный поступок?»
4adea4f595e9 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вали перечисляет царские добродетели и обвиняет Раму в их нарушении. Его речь важна тем, что праведная власть должна быть объяснима: наказание не может выглядеть как личная прихоть.