स तं रत्नमयीं श्रीमान् दिव्यां पुष्पितकाननाम् । रम्यां रत्नसमाकीर्णां ददर्श महतीं गुहाम् ॥
हर्म्यप्रासादसंबाधां नानापण्योपशोभिताम् । सर्वकामफलैर् वृक्षैः पुष्पितैर् उपशोभिताम् ॥
देवगन्धर्वपुत्रैश् च वानरैः कामरूपिभिः । दिव्य माल्याम्बरधारैः शोभितां प्रियदर्शनैः ॥
चन्दनागरुपद्मानां गन्धैः सुरभिगन्धिनाम् । मैरेयाणां मधूनां च संमोदितमहापथाम् ॥
विन्ध्यमेरुगिरिप्रस्थैः प्रासादैर् नैकभूमिभिः । ददर्श गिरिनद्यश् च विमलास् तत्र राघवः ॥
अङ्गदस्य गृहं रम्यं मैन्दस्य द्विविदस्य च । गवयस्य गवाक्षस्य गजस्य शरभस्य च ॥
विद्युन्मालेश् च संपातेः सूर्याक्षस्य हनूमतः । वीरबाहोः सुबाहोश् च नलस्य च महात्मनः ॥
कुमुदस्य सुषेणस्य तारजाम्बवतोस् तथा । दधिवक्त्रस्य नीलस्य सुपाटलसुनेत्रयोः ॥
एतेषां कपिमुख्यानां राजमार्गे महात्मनाम् । ददर्श गृहमुख्यानि महासाराणि लक्ष्मणः ॥
पाण्डुराभ्रप्रकाशानि दिव्यमाल्ययुतानि च । प्रभूतधनधान्यानि स्त्रीरत्नैः शोभितानि च ॥
sa taṃ ratnamayīṃ śrīmān divyāṃ puṣpitakānanām | ramyāṃ ratnasamākīrṇāṃ dadarśa mahatīṃ guhām ||
harmyaprāsādasaṃbādhāṃ nānāpaṇyopaśobhitām | sarvakāmaphalair vṛkṣaiḥ puṣpitair upaśobhitām ||
devagandharvaputraiś ca vānaraiḥ kāmarūpibhiḥ | divya mālyāmbaradhāraiḥ śobhitāṃ priyadarśanaiḥ ||
candanāgarupadmānāṃ gandhaiḥ surabhigandhinām | maireyāṇāṃ madhūnāṃ ca saṃmoditamahāpathām ||
vindhyamerugiriprasthaiḥ prāsādair naikabhūmibhiḥ | dadarśa girinadyaś ca vimalās tatra rāghavaḥ ||
aṅgadasya gṛhaṃ ramyaṃ maindasya dvividasya ca | gavayasya gavākṣasya gajasya śarabhasya ca ||
vidyunmāleś ca saṃpāteḥ sūryākṣasya hanūmataḥ | vīrabāhoḥ subāhoś ca nalasya ca mahātmanaḥ ||
kumudasya suṣeṇasya tārajāmbavatos tathā | dadhivaktrasya nīlasya supāṭalasunetrayoḥ ||
eteṣāṃ kapimukhyānāṃ rājamārge mahātmanām | dadarśa gṛhamukhyāni mahāsārāṇi lakṣmaṇaḥ ||
pāṇḍurābhraprakāśāni divyamālyayutāni ca | prabhūtadhanadhānyāni strīratnaiḥ śobhitāni ca ||
Славный Лакшмана увидел большую пещеру: она была божественной, прекрасной, сделанной из драгоценностей, усеянной самоцветами и украшенной цветущими рощами. Она была заполнена особняками и дворцами, сияла разными товарами и цветущими деревьями, дающими плоды всех желаний. Её украшали приятные на вид обезьяны, сыновья богов и гандхарвов, способные принимать желанные облики и носящие божественные гирлянды и одежды. Большие дороги радовали ароматами благоуханного сандала, агару, лотосов, майреи и медовых напитков. Рагхава увидел там многоэтажные дворцы, подобные просторам Виндхьи и Меру, а также чистые горные реки. На царской дороге Лакшмана увидел прочные и великолепные дома главных великодушных обезьян: Ангады, Майнды, Двивиды, Гавайи, Гавакши, Гаджи, Шарабхи, Видьюнмали, Сампати, Сурьякши, Ханумана, Вирабаху, Субаху, великодушного Налы, Кумуды, Сушены, Тары, Джамбавана, Дадхивактры, Нилы, Супаталы и Сунетры. Эти дома сияли как белые облака, были украшены божественными гирляндами, полны богатства и зерна и блистали драгоценными женщинами.
04d13578e601 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Описание богатства Кишкиндхи усиливает нравственный контраст. Сугрива получил не просто убежище, а царство, роскошь и безопасность; тем тяжелее выглядит его задержка в деле Рамы.