रामायण
Тара умиротворяет Лакшману4.34.1-5
1213 / 2464
रामायण · 4.34.1-5
देवनागरी

तथा ब्रुवाणं सौमित्रिं प्रदीप्तम् इव तेजसा । अब्रवील् लक्ष्मणं तारा ताराधिपनिभानना ॥
नैवं लक्ष्मण वक्तव्यो नायं परुषम् अर्हति । हरीणाम् ईश्वरः श्रोतुं तव वक्त्राद् विशेषतः ॥
नैवाकृतज्ञः सुग्रीवो न शठो नापि दारुणः । नैवानृतकथो वीर न जिह्मश् च कपीश्वरः ॥
उपकारं कृतं वीरो नाप्य् अयं विस्मृतः कपिः । रामेण वीर सुग्रीवो यद् अन्यैर् दुष्करं रणे ॥
रामप्रसादात् कीर्तिं च कपिराज्यं च शाश्वतम् । प्राप्तवान् इह सुग्रीवो रुमां मां च परंतप ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tathā bruvāṇaṃ saumitriṃ pradīptam iva tejasā | abravīl lakṣmaṇaṃ tārā tārādhipanibhānanā ||
naivaṃ lakṣmaṇa vaktavyo nāyaṃ paruṣam arhati | harīṇām īśvaraḥ śrotuṃ tava vaktrād viśeṣataḥ ||
naivākṛtajñaḥ sugrīvo na śaṭho nāpi dāruṇaḥ | naivānṛtakatho vīra na jihmaś ca kapīśvaraḥ ||
upakāraṃ kṛtaṃ vīro nāpy ayaṃ vismṛtaḥ kapiḥ | rāmeṇa vīra sugrīvo yad anyair duṣkaraṃ raṇe ||
rāmaprasādāt kīrtiṃ ca kapirājyaṃ ca śāśvatam | prāptavān iha sugrīvo rumāṃ māṃ ca paraṃtapa ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तथा ब्रुवाणं सौमित्रिंtathā bruvāṇaṃ saumitriṃтак говорящего Саумитри
प्रदीप्तम् इव तेजसाpradīptam iva tejasāсловно пылающего сиянием
अब्रवील् लक्ष्मणं ताराabravīl lakṣmaṇaṃ tārāсказала Лакшмане Тара
ताराधिपनिभाननाtārādhipanibhānanāликом подобная владыке звёзд
नैवं लक्ष्मण वक्तव्योnaivaṃ lakṣmaṇa vaktavyoне так, Лакшмана, должен быть упрекаем
नायं परुषम् अर्हतिnāyaṃ paruṣam arhatiне он резкого заслуживает
हरीणाम् ईश्वरः श्रोतुंharīṇām īśvaraḥ śrotuṃвладыка обезьян слышать
तव वक्त्राद् विशेषतःtava vaktrād viśeṣataḥиз твоих уст особенно
नैवाकृतज्ञः सुग्रीवोnaivākṛtajñaḥ sugrīvoне неблагодарен Сугрива
न शठो नापि दारुणःna śaṭho nāpi dāruṇaḥне лжив и не жесток
नैवानृतकथो वीरnaivānṛtakatho vīraи не неправду говорящий, герой
न जिह्मश् च कपीश्वरःna jihmaś ca kapīśvaraḥи не криводушен владыка обезьян
उपकारं कृतं वीरोupakāraṃ kṛtaṃ vīroпомощь сделанную герой
नाप्य् अयं विस्मृतः कपिःnāpy ayaṃ vismṛtaḥ kapiḥи не забыл этот обезьяна
रामेण वीर सुग्रीवोrāmeṇa vīra sugrīvoРамой, герой, Сугриве
यद् अन्यैर् दुष्करं रणेyad anyair duṣkaraṃ raṇeчто другими трудно сделать в бою
रामप्रसादात् कीर्तिं चrāmaprasādāt kīrtiṃ caпо милости Рамы и славу
कपिराज्यं च शाश्वतम्kapirājyaṃ ca śāśvatamи прочное царство обезьян
प्राप्तवान् इह सुग्रीवोprāptavān iha sugrīvoполучил здесь Сугрива
रुमां मां च परंतपrumāṃ māṃ ca paraṃtapaРуму и меня, о врагов палящий
अनुवाद

Когда Саумитри говорил так, пылая сиянием, Тара, лицом подобная луне, сказала Лакшмане: «Лакшмана, не так следует говорить с ним. Владыка обезьян не заслуживает того, чтобы слышать резкие слова, особенно из твоих уст. Сугрива не неблагодарен, не лжив, не жесток, не говорит неправду, о герой, и не криводушен этот владыка обезьян. Он не забыл помощь, которую Рама оказал ему в бою, совершив то, что другим было бы трудно сделать. По милости Рамы Сугрива получил здесь славу, прочное царство обезьян, Руму и меня, о сокрушитель врагов».

संस्करण

d683ff7d9e1b · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से