सुदुःखं शायितः पूर्वं प्राप्येदं सुखम् उत्तमम् । प्राप्तकालं न जानीते विश्वामित्रो यथा मुनिः ॥
घृताच्यां किल संसक्तो दशवर्षाणि लक्ष्मण । अहो ऽमन्यत धर्मात्मा विश्वामित्रो महामुनिः ॥
स हि प्राप्तं न जानीते कालं कालविदां वरः । विश्वामित्रो महातेजाः किं पुनर् यः पृथग्जनः ॥
देहधर्मं गतस्यास्य परिश्रान्तस्य लक्ष्मण । अवितृप्तस्य कामेषु रामः क्षन्तुम् इहार्हति ॥
न च रोषवशं तात गन्तुम् अर्हसि लक्ष्मण । निश्चयार्थम् अविज्ञाय सहसा प्राकृतो यथा ॥
सत्त्वयुक्ता हि पुरुषास् त्वद्विधाः पुरुषर्षभ । अविमृश्य न रोषस्य सहसा यान्ति वश्यताम् ॥
प्रसादये त्वां धर्मज्ञ सुग्रीवार्थे समाहिता । महान् रोषसमुत्पन्नः संरम्भस् त्यज्यताम् अयम् ॥
रुमां मां कपिराज्यं च धनधान्यवसूनि च । रामप्रियार्थं सुग्रीवस् त्यजेद् इति मतिर् मम ॥
suduḥkhaṃ śāyitaḥ pūrvaṃ prāpyedaṃ sukham uttamam | prāptakālaṃ na jānīte viśvāmitro yathā muniḥ ||
ghṛtācyāṃ kila saṃsakto daśavarṣāṇi lakṣmaṇa | aho 'manyata dharmātmā viśvāmitro mahāmuniḥ ||
sa hi prāptaṃ na jānīte kālaṃ kālavidāṃ varaḥ | viśvāmitro mahātejāḥ kiṃ punar yaḥ pṛthagjanaḥ ||
dehadharmaṃ gatasyāsya pariśrāntasya lakṣmaṇa | avitṛptasya kāmeṣu rāmaḥ kṣantum ihārhati ||
na ca roṣavaśaṃ tāta gantum arhasi lakṣmaṇa | niścayārtham avijñāya sahasā prākṛto yathā ||
sattvayuktā hi puruṣās tvadvidhāḥ puruṣarṣabha | avimṛśya na roṣasya sahasā yānti vaśyatām ||
prasādaye tvāṃ dharmajña sugrīvārthe samāhitā | mahān roṣasamutpannaḥ saṃrambhas tyajyatām ayam ||
rumāṃ māṃ kapirājyaṃ ca dhanadhānyavasūni ca | rāmapriyārthaṃ sugrīvas tyajed iti matir mama ||
«Прежде он лежал в великом страдании, а теперь, получив это высшее счастье, не замечает наступившего времени, как некогда мудрец Вишвамитра. О Лакшмана, говорят, великий мудрец Вишвамитра, праведнодушный и привязанный к Гхритачи, счёл десять лет одним днём. Если даже великосияющий Вишвамитра, лучший из знающих время, не замечал пришедшего срока, что говорить о простом человеке? О Лакшмана, Рама здесь должен простить Сугриву: он утомлён, подвержен закону тела и ещё не насытился желаниями. Дорогой Лакшмана, не следует внезапно идти во власть гнева, как обычный человек, не узнав сущности решения. Люди, наделённые силой духа, подобные тебе, о бык среди людей, не подчиняются гневу внезапно, не обдумав. Я прошу тебя, знаток дхармы: ради Сугривы оставь этот великий порыв, возникший из гнева. Моё мнение таково: ради того, что дорого Раме, Сугрива оставил бы Руму, меня, царство обезьян, богатства, зерно и имущество».
2f8f784cd313 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Тара признаёт слабость Сугривы, но переводит разговор от обвинения к восстановлению союза. Её аргумент держится на дхарме меры: прежде чем карать, нужно понять обстоятельство и дать место исправлению.