तं च देशम् अतिक्रम्य महान् ऋषभसंस्थितः । सर्वरत्नमयः श्रीमान् ऋषभो नाम पर्वतः ॥
गोशीर्षकं पद्मकं च हरिश्यामं च चन्दनम् । दिव्यम् उत्पद्यते यत्र तच् चैवाग्निसमप्रभम् ॥
न तु तच् चन्दनं दृष्ट्वा स्प्रष्टव्यं च कदा चन । रोहिता नाम गन्धर्वा घोरा रक्षन्ति तद् वनम् ॥
तत्र गन्धर्वपतयः पञ्चसूर्यसमप्रभाः । शैलूषो ग्रामणीर् भिक्षुः शुभ्रो बभ्रुस् तथैव च ॥
अन्ते पृथिव्या दुर्धर्षास् तत्र स्वर्गजितः स्थिताः । ततः परं न वः सेव्यः पितृलोकः सुदारुणः । राजधानी यमस्यैषा कष्टेन तमसावृता ॥
एतावद् एव युष्माभिर् वीरा वानरपुंगवाः । शक्यं विचेतुं गन्तुं वा नातो गतिमतां गतिः ॥
सर्वम् एतत् समालोक्य यच् चान्यद् अपि दृश्यते । गतिं विदित्वा वैदेह्याः संनिवर्तितम् अर्हथ ॥
taṃ ca deśam atikramya mahān ṛṣabhasaṃsthitaḥ | sarvaratnamayaḥ śrīmān ṛṣabho nāma parvataḥ ||
gośīrṣakaṃ padmakaṃ ca hariśyāmaṃ ca candanam | divyam utpadyate yatra tac caivāgnisamaprabham ||
na tu tac candanaṃ dṛṣṭvā spraṣṭavyaṃ ca kadā cana | rohitā nāma gandharvā ghorā rakṣanti tad vanam ||
tatra gandharvapatayaḥ pañcasūryasamaprabhāḥ | śailūṣo grāmaṇīr bhikṣuḥ śubhro babhrus tathaiva ca ||
ante pṛthivyā durdharṣās tatra svargajitaḥ sthitāḥ | tataḥ paraṃ na vaḥ sevyaḥ pitṛlokaḥ sudāruṇaḥ | rājadhānī yamasyaiṣā kaṣṭena tamasāvṛtā ||
etāvad eva yuṣmābhir vīrā vānarapuṃgavāḥ | śakyaṃ vicetuṃ gantuṃ vā nāto gatimatāṃ gatiḥ ||
sarvam etat samālokya yac cānyad api dṛśyate | gatiṃ viditvā vaidehyāḥ saṃnivartitam arhatha ||
«Перейдя эту область, вы достигнете славной горы Ришабха, состоящей из всех драгоценностей. Там рождается божественный сандал — гоширша, падмака и харишьяма, сияющий как огонь. Но, увидев этот сандал, никогда не касайтесь его: тот лес охраняют страшные гандхарвы по имени Рохиты. Там стоят владыки гандхарвов, сиянием равные пяти солнцам: Шайлуша, Грамани, Бхикшу, Шубхра и Бабхру. На конце земли пребывают эти труднопобедимые победители неба. Дальше вам не следует идти: там очень страшный мир предков, столица Ямы, мучительно покрытая тьмой. О герои, лучшие ванары, только до этого места вы можете идти и обследовать; дальше нет пути для идущих. Осмотрев всё это и всё иное, что увидите, узнав след Вайдехи, вы должны вернуться».
f0601d2df59b · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сугрива обозначает предел южного поиска. Даже героизм имеет границу: там, где начинается область Ямы и тьмы, задача ванаров — не безрассудно идти дальше, а вернуться с добытым знанием.