अरुजन् पर्वताग्राणि हुताशनसखो ऽनिलः । बलवान् अप्रमेयश् च वायुर् आकाशगोचरः ॥
तस्याहं शीघ्रवेगस्य शीघ्रगस्य महात्मनः । मारुतस्यौरसः पुत्रः प्लवने नास्ति मे समः ॥
उत्सहेयं हि विस्तीर्णम् आलिखन्तम् इवाम्बरम् । मेरुं गिरिम् असंगेन परिगन्तुं सहस्रशः ॥
बाहुवेगप्रणुन्नेन सागरेणाहम् उत्सहे । समाप्लावयितुं लोकं सपर्वतनदीह्रदम् ॥
ममोरुजङ्घावेगेन भविष्यति समुत्थितः । संमूर्छितमहाग्राहः समुद्रो वरुणालयः ॥
पन्नगाशनम् आकाशे पतन्तं पक्षिसेवितम् । वैनतेयम् अहं शक्तः परिगन्तुं सहस्रशः ॥
उदयात् प्रस्थितं वापि ज्वलन्तं रश्मिमालिनम् । अनस्तमितम् आदित्यम् अभिगन्तुं समुत्सहे ॥
ततो भूमिम् असंस्पृश्य पुनर् आगन्तुम् उत्सहे । प्रवेगेनैव महता भीमेन प्लवगर्षभाः ॥
उत्सहेयम् अतिक्रान्तुं सर्वान् आकाशगोचरान् । सागरं क्षोभयिष्यामि दारयिष्यामि मेदिनीम् ॥
पर्वतान् कम्पयिष्यामि प्लवमानः प्लवंगमाः । हरिष्ये चोरुवेगेन प्लवमानो महार्णवम् ॥
लतानां वीरुधां पुष्पं पादपानां च सर्वशः । अनुयास्यति माम् अद्य प्लवमानं विहायसा । भविष्यति हि मे पन्थाः स्वातेः पन्था इवाम्बरे ॥
चरन्तं घोरम् आकाशम् उत्पतिष्यन्तम् एव च । द्रक्ष्यन्ति निपतन्तं च सर्वभूतानि वानराः ॥
महामेरुप्रतीकाशं मां द्रक्ष्यध्वं प्लवंगमाः । दिवम् आवृत्य गच्छन्तं ग्रसमानम् इवाम्बरम् ॥
विधमिष्यामि जीमूतान् कम्पयिष्यामि पर्वतान् । सागरं क्षोभयिष्यामि प्लवमानः समाहितः ॥
वैनतेयस्य वा शक्तिर् मम वा मारुतस्य वा । ऋते सुपर्णराजानं मारुतं वा महाबलम् । न हि भूतं प्रपश्यामि यो मां प्लुतम् अनुव्रजेत् ॥
निमेषान्तरमात्रेण निरालम्भनम् अम्बरम् । सहसा निपतिष्यामि घनाद् विद्युद् इवोत्थिता ॥
भविष्यति हि मे रूपं प्लवमानस्य सागरम् । विष्णोः प्रक्रममाणस्य तदा त्रीन् विक्रमान् इव ॥
बुद्ध्या चाहं प्रपश्यामि मनश् चेष्टा च मे तथा । अहं द्रक्ष्यामि वैदेहीं प्रमोदध्वं प्लवंगमाः ॥
मारुतस्य समो वेगे गरुडस्य समो जवे । अयुतं योजनानां तु गमिष्यामीति मे मतिः ॥
वासवस्य सवज्रस्य ब्रह्मणो वा स्वयम्भुवः । विक्रम्य सहसा हस्ताद् अमृतं तद् इहानये । लङ्कां वापि समुत्क्षिप्य गच्छेयम् इति मे मतिः ॥
arujan parvatāgrāṇi hutāśanasakho 'nilaḥ | balavān aprameyaś ca vāyur ākāśagocaraḥ ||
tasyāhaṃ śīghravegasya śīghragasya mahātmanaḥ | mārutasyaurasaḥ putraḥ plavane nāsti me samaḥ ||
utsaheyaṃ hi vistīrṇam ālikhantam ivāmbaram | meruṃ girim asaṃgena parigantuṃ sahasraśaḥ ||
bāhuvegapraṇunnena sāgareṇāham utsahe | samāplāvayituṃ lokaṃ saparvatanadīhradam ||
mamorujaṅghāvegena bhaviṣyati samutthitaḥ | saṃmūrchitamahāgrāhaḥ samudro varuṇālayaḥ ||
pannagāśanam ākāśe patantaṃ pakṣisevitam | vainateyam ahaṃ śaktaḥ parigantuṃ sahasraśaḥ ||
udayāt prasthitaṃ vāpi jvalantaṃ raśmimālinam | anastamitam ādityam abhigantuṃ samutsahe ||
tato bhūmim asaṃspṛśya punar āgantum utsahe | pravegenaiva mahatā bhīmena plavagarṣabhāḥ ||
utsaheyam atikrāntuṃ sarvān ākāśagocarān | sāgaraṃ kṣobhayiṣyāmi dārayiṣyāmi medinīm ||
parvatān kampayiṣyāmi plavamānaḥ plavaṃgamāḥ | hariṣye coruvegena plavamāno mahārṇavam ||
latānāṃ vīrudhāṃ puṣpaṃ pādapānāṃ ca sarvaśaḥ | anuyāsyati mām adya plavamānaṃ vihāyasā | bhaviṣyati hi me panthāḥ svāteḥ panthā ivāmbare ||
carantaṃ ghoram ākāśam utpatiṣyantam eva ca | drakṣyanti nipatantaṃ ca sarvabhūtāni vānarāḥ ||
mahāmerupratīkāśaṃ māṃ drakṣyadhvaṃ plavaṃgamāḥ | divam āvṛtya gacchantaṃ grasamānam ivāmbaram ||
vidhamiṣyāmi jīmūtān kampayiṣyāmi parvatān | sāgaraṃ kṣobhayiṣyāmi plavamānaḥ samāhitaḥ ||
vainateyasya vā śaktir mama vā mārutasya vā | ṛte suparṇarājānaṃ mārutaṃ vā mahābalam | na hi bhūtaṃ prapaśyāmi yo māṃ plutam anuvrajet ||
nimeṣāntaramātreṇa nirālambhanam ambaram | sahasā nipatiṣyāmi ghanād vidyud ivotthitā ||
bhaviṣyati hi me rūpaṃ plavamānasya sāgaram | viṣṇoḥ prakramamāṇasya tadā trīn vikramān iva ||
buddhyā cāhaṃ prapaśyāmi manaś ceṣṭā ca me tathā | ahaṃ drakṣyāmi vaidehīṃ pramodadhvaṃ plavaṃgamāḥ ||
mārutasya samo vege garuḍasya samo jave | ayutaṃ yojanānāṃ tu gamiṣyāmīti me matiḥ ||
vāsavasya savajrasya brahmaṇo vā svayambhuvaḥ | vikramya sahasā hastād amṛtaṃ tad ihānaye | laṅkāṃ vāpi samutkṣipya gaccheyam iti me matiḥ ||
Хануман сказал: «Ваю, друг огня, сильный, неизмеримый и движущийся в небе, ломает вершины гор. Я — родной сын этого великодушного Марута, стремительного и быстрого; в прыжке нет мне равного. Я способен без препятствий тысячу раз обойти обширную гору Меру, словно чертящую небо. Я способен взволновать океан скоростью своих рук и затопить мир вместе с горами, реками и озёрами. От скорости моих бёдер и голеней поднимется океан, обитель Варуны, с оглушёнными великими чудовищами. Я способен тысячу раз обогнать в небе Вайнатею, пожирателя змей, летящего среди птиц. Я способен догнать пылающее, лучами увенчанное солнце, вышедшее от восхода и ещё не зашедшее, а затем, не коснувшись земли, снова вернуться со страшной великой стремительностью, о быки среди прыгунов. Я способен превзойти всех, кто движется в небе; я взволную океан и рассеку землю. Прыгая через великий океан, о прыгуны, я поколеблю горы и увлеку их великой скоростью. Цветы лиан, растений и деревьев со всех сторон сегодня последуют за мной, когда я полечу по небу; мой путь будет в небе как путь Свати. О ванары, все существа увидят меня движущимся по страшному небу, взлетающим и ниспадающим. О прыгуны, вы увидите меня, подобного великому Меру, идущего, покрывая небо, словно пожирающего пространство. Прыгая сосредоточенно, я развею облака, поколеблю горы и взволную океан. Кроме царя крылатых или великосильного Марута, я не вижу существа, которое могло бы последовать за мной в прыжке. За одно мигание я низвергнусь через безопорное небо, как молния, вышедшая из тучи. Мой облик, когда я буду прыгать через океан, будет подобен Вишну, совершавшему три шага. Я вижу это разумом, и таково движение моего ума: я увижу Вайдехи. Радуйтесь, о прыгуны! В скорости я равен Маруту, в быстроте — Гаруде; моя мысль такова: я пройду десять тысяч йоджан. Я мог бы внезапно вырвать из руки Васавы с ваджрой или саморождённого Брахмы нектар и принести его сюда; или же, подняв саму Ланку, я пошёл бы с ней — такова моя мысль».
99e30e381f8f · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Речь Ханумана не является самовосхвалением ради славы. Он открывает силу только после призыва старших и сразу направляет её к цели: увидеть Вайдехи и спасти служение Раме от отчаяния.