रामायण
Сита предвидит гибель Ланки5.24.40-49
1442 / 2464
रामायण · 5.24.40-49
देवनागरी

अथ वा न हि तस्यार्थे धर्मकामस्य धीमतः । मया रामस्य राजर्षेर् भार्यया परमात्मनः ॥
दृश्यमाने भवेत् प्रीतः सौहृदं नास्त्य् अपश्यतः । नाशयन्ति कृतघ्रास् तु न रामो नाशयिष्यति ॥
किं नु मे न गुणाः के चित् किं वा भाग्य क्षयो हि मे । याहं सीता वरार्हेण हीना रामेण भामिनी ॥
श्रेयो मे जीवितान् मर्तुं विहीना या महात्मना । रामाद् अक्लिष्टचारित्राच् छूराच् छत्रुनिबर्हणात् ॥
अथ वा न्यस्तशस्त्रौ तौ वने मूलफलाशनौ । भ्रातरौ हि नर श्रेष्ठौ चरन्तौ वनगोचरौ ॥
अथ वा राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना । छद्मना घातितौ शूरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥
साहम् एवंगते काले मर्तुम् इच्छामि सर्वथा । न च मे विहितो मृत्युर् अस्मिन् दुःखे ऽपि वर्तति ॥
धन्याः खलु महात्मानो मुनयः सत्यसंमताः । जितात्मानो महाभागा येषां न स्तः प्रियाप्रिये ॥
प्रियान् न संभवेद् दुःखम् अप्रियाद् अधिकं भयम् । ताभ्यां हि ये वियुज्यन्ते नमस् तेषां महात्मनाम् ॥
साहं त्यक्ता प्रियेणेह रामेण विदितात्मना । प्राणांस् त्यक्ष्यामि पापस्य रावणस्य गता वशम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

atha vā na hi tasyārthe dharmakāmasya dhīmataḥ | mayā rāmasya rājarṣer bhāryayā paramātmanaḥ ||
dṛśyamāne bhavet prītaḥ sauhṛdaṃ nāsty apaśyataḥ | nāśayanti kṛtaghrās tu na rāmo nāśayiṣyati ||
kiṃ nu me na guṇāḥ ke cit kiṃ vā bhāgya kṣayo hi me | yāhaṃ sītā varārheṇa hīnā rāmeṇa bhāminī ||
śreyo me jīvitān martuṃ vihīnā yā mahātmanā | rāmād akliṣṭacāritrāc chūrāc chatrunibarhaṇāt ||
atha vā nyastaśastrau tau vane mūlaphalāśanau | bhrātarau hi nara śreṣṭhau carantau vanagocarau ||
atha vā rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā | chadmanā ghātitau śūrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau ||
sāham evaṃgate kāle martum icchāmi sarvathā | na ca me vihito mṛtyur asmin duḥkhe 'pi vartati ||
dhanyāḥ khalu mahātmāno munayaḥ satyasaṃmatāḥ | jitātmāno mahābhāgā yeṣāṃ na staḥ priyāpriye ||
priyān na saṃbhaved duḥkham apriyād adhikaṃ bhayam | tābhyāṃ hi ye viyujyante namas teṣāṃ mahātmanām ||
sāhaṃ tyaktā priyeṇeha rāmeṇa viditātmanā | prāṇāṃs tyakṣyāmi pāpasya rāvaṇasya gatā vaśam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथ वा न हिatha vā na hiили же нет ведь
तस्य अर्थेtasya artheдля его пользы
धर्मकामस्य धीमतःdharmakāmasya dhīmataḥдхармы желающего, мудрого
मया रामस्य राजर्षेःmayā rāmasya rājarṣeḥмной для Рамы, царственного риши
भार्यया परमात्मनःbhāryayā paramātmanaḥженой великодушного
दृश्यमाने भवेत् प्रीतःdṛśyamāne bhavet prītaḥвидимой была бы любовь
सौहृदम् न अस्ति अपश्यतःsauhṛdam na asti apaśyataḥдружеской близости нет у невидящего
नाशयन्ति कृतघ्राः तुnāśayanti kṛtaghrāḥ tuуничтожают неблагодарные же
न रामः नाशयिष्यतिna rāmaḥ nāśayiṣyatiне Рама уничтожит
किम् नु मेkim nu meразве у меня
न गुणाः के चित्na guṇāḥ ke citнет каких-то качеств
किम् वा भाग्य क्षयःkim vā bhāgya kṣayaḥили же судьбы истощение
हि मेhi meведь моё
या अहम् सीता वरार्हेणyā aham sītā varārheṇaчто я Сита, достойным лучшего
हीना रामेण भामिनीhīnā rāmeṇa bhāminīлишённая Рамы, красавица
श्रेयः मे जीवितात् मर्तुम्śreyaḥ me jīvitāt martumлучше мне чем жить умереть
विहीना या महात्मनाvihīnā yā mahātmanāкоторая лишена великодушного
रामात् अक्लिष्टचारित्रात्rāmāt akliṣṭacāritrātРамы безупречного поведения
शूरात् शत्रुनिबर्हणात्śūrāt śatrunibarhaṇātгероя, врагов сокрушающего
अथ वा न्यस्तशस्त्रौ तौatha vā nyastaśastrau tauили же оружие отложившие те двое
वने मूलफलाशनौvane mūlaphalāśanauв лесу корнями и плодами питающиеся
भ्रातरौ हि नरश्रेष्ठौbhrātarau hi naraśreṣṭhauбратья ведь лучшие из людей
चरन्तौ वनगोचरौcarantau vanagocarauбродящие, лесом движущиеся
अथ वा राक्षसेन्द्रेणatha vā rākṣasendreṇaили же владыкой ракшасов
रावणेन दुरात्मनाrāvaṇena durātmanāРаваной дурной душой
छद्मना घातितौ शूरौchadmanā ghātitau śūrauобманом убиты герои
भ्रातरौ रामलक्ष्मणौbhrātarau rāmalakṣmaṇauбратья Рама и Лакшмана
सा अहम् एवम् गते कालेsā aham evam gate kāleта я, когда время так прошло
मर्तुम् इच्छामि सर्वथाmartum icchāmi sarvathāумереть желаю всячески
न च मे विहितः मृत्युःna ca me vihitaḥ mṛtyuḥи не мне назначена смерть
अस्मिन् दुःखे अपि वर्ततिasmin duḥkhe api vartatiв этом страдании даже пребывает
धन्याः खलु महात्मानःdhanyāḥ khalu mahātmānaḥсчастливы воистину великие души
मुनयः सत्यसंमताःmunayaḥ satyasaṃmatāḥмуни, истиной почитаемые
जितात्मानः महाभागाःjitātmānaḥ mahābhāgāḥсебя победившие, великосчастливые
येषाम् न स्तः प्रियाप्रियेyeṣām na staḥ priyāpriyeу которых нет приятного и неприятного
प्रियात् न संभवेत् दुःखम्priyāt na saṃbhavet duḥkhamиз приятного не возникло бы страдание
अप्रियात् अधिकम् भयम्apriyāt adhikam bhayamиз неприятного сильный страх
ताभ्याम् हि ये वियुज्यन्तेtābhyām hi ye viyujyanteот них ведь которые отделяются
नमः तेषाम् महात्मनाम्namaḥ teṣām mahātmanāmпоклон тем великим душам
सा अहम् त्यक्ता प्रियेण इहsā aham tyaktā priyeṇa ihaта я оставленная любимым здесь
रामेण विदितात्मनाrāmeṇa viditātmanāРамой, познавшим себя
प्राणान् त्यक्ष्यामि पापस्यprāṇān tyakṣyāmi pāpasyaжизненные силы оставлю грешного
रावणस्य गता वशम्rāvaṇasya gatā vaśamРаваны попавшая под власть
अनुवाद

«А может быть, для мудрого Рамы, царственного риши, желающего дхармы и великого душой, уже нет пользы во мне как в жене. Любовь бывает к той, кто видима; у того, кто не видит, нет близости. Неблагодарные уничтожают привязанность, но Рама не уничтожит её. Разве во мне нет никаких достоинств? Или моя судьба иссякла, что я, Сита, красавица, лишена Рамы, достойного всего лучшего? Лучше мне умереть, чем жить, лишённой великодушного Рамы — безупречного в поведении героя, сокрушающего врагов. Или, может быть, эти два лучших из людей, братья, отложив оружие, питаются в лесу корнями и плодами и бродят там как лесные жители. Или, может быть, злодушный Равана, владыка ракшасов, обманом убил обоих героев, братьев Раму и Лакшману. Когда всё стало так, я всеми способами желаю умереть, но смерть не назначена мне, и я продолжаю пребывать даже в этом страдании. Счастливы великие души, муни, почитаемые истиной, победившие себя и благословенные: для них нет приятного и неприятного. Из приятного рождается страдание, из неприятного — сильный страх; поклон тем великим душам, которые отделились от обоих. А я, оставленная здесь любимым Рамой, познавшим себя, попав под власть грешного Раваны, оставлю жизненные силы».

संस्करण

48f43508685c · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से