Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
रामायण
Сон Триджаты5.25.32-38
1447 / 2464
रामायण · 5.25.32-38
॥
देवनागरी

अपि चास्या विशालाक्ष्या न किं चिद् उपलक्षये । विरुद्धम् अपि चाङ्गेषु सुसूक्ष्मम् अपि लक्ष्मणम् ॥
छाया वैगुण्य मात्रं तु शङ्के दुःखम् उपस्थितम् । अदुःखार्हाम् इमां देवीं वैहायसम् उपस्थिताम् ॥
अर्थसिद्धिं तु वैदेह्याः पश्याम्य् अहम् उपस्थिताम् । राक्षसेन्द्रविनाशं च विजयं राघवस्य च ॥
निमित्तभूतम् एतत् तु श्रोतुम् अस्या महत् प्रियम् । दृश्यते च स्फुरच् चक्षुः पद्मपत्रम् इवायतम् ॥
ईषच् च हृषितो वास्या दक्षिणाया ह्य् अदक्षिणः । अकस्माद् एव वैदेह्या बाहुर् एकः प्रकम्पते ॥
करेणुहस्तप्रतिमः सव्यश् चोरुर् अनुत्तमः । वेपन् सूचयतीवास्या राघवं पुरतः स्थितम् ॥
पक्षी च शाखा निलयं प्रविष्टः; पुनः पुनश् चोत्तमसान्त्ववादी । सुखागतां वाचम् उदीरयाणः; पुनः पुनश् चोदयतीव हृष्टः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

api cāsyā viśālākṣyā na kiṃ cid upalakṣaye | viruddham api cāṅgeṣu susūkṣmam api lakṣmaṇam ||
chāyā vaiguṇya mātraṃ tu śaṅke duḥkham upasthitam | aduḥkhārhām imāṃ devīṃ vaihāyasam upasthitām ||
arthasiddhiṃ tu vaidehyāḥ paśyāmy aham upasthitām | rākṣasendravināśaṃ ca vijayaṃ rāghavasya ca ||
nimittabhūtam etat tu śrotum asyā mahat priyam | dṛśyate ca sphurac cakṣuḥ padmapatram ivāyatam ||
īṣac ca hṛṣito vāsyā dakṣiṇāyā hy adakṣiṇaḥ | akasmād eva vaidehyā bāhur ekaḥ prakampate ||
kareṇuhastapratimaḥ savyaś corur anuttamaḥ | vepan sūcayatīvāsyā rāghavaṃ purataḥ sthitam ||
pakṣī ca śākhā nilayaṃ praviṣṭaḥ; punaḥ punaś cottamasāntvavādī | sukhāgatāṃ vācam udīrayāṇaḥ; punaḥ punaś codayatīva hṛṣṭaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अपि च अस्याः विशालाक्ष्याःapi ca asyāḥ viśālākṣyāḥи также у этой широкоокой
न किम् चित् उपलक्षयेna kim cit upalakṣayeничего не замечаю
विरुद्धम् अपि च अङ्गेषुviruddham api ca aṅgeṣuпротивного даже и в членах
सुसूक्ष्मम् अपि लक्ष्मणम्susūkṣmam api lakṣmaṇamочень тонкого даже признака
छाया वैगुण्य मात्रम् तुchāyā vaiguṇya mātram tuтени несовершенство только же
शङ्के दुःखम् उपस्थितम्śaṅke duḥkham upasthitamдумаю, страдание пришло
अदुःखार्हाम् इमाम् देवीम्aduḥkhārhām imām devīmне достойную страдания эту богиню
वैहायसम् उपस्थितम्vaihāyasam upasthitamнебесное приблизилось
अर्थसिद्धिम् तु वैदेह्याःarthasiddhim tu vaidehyāḥдостижение цели же Вайдехи
पश्यामि अहम् उपस्थिताम्paśyāmi aham upasthitāmвижу я приблизившуюся
राक्षसेन्द्रविनाशम् चrākṣasendravināśam caи гибель владыки ракшасов
विजयम् राघवस्य चvijayam rāghavasya caи победу Рагхавы
निमित्तभूतम् एतत् तुnimittabhūtam etat tuзнаком ставшее это же
श्रोतुम् अस्याः महत् प्रियम्śrotum asyāḥ mahat priyamуслышать ей великое приятное
दृश्यते च स्फुरत् चक्षुःdṛśyate ca sphurat cakṣuḥи виден дрожащий глаз
पद्मपत्रम् इव आयतम्padmapatram iva āyatamлепесток лотоса словно длинный
ईषत् च हृषितः वा अस्याःīṣat ca hṛṣitaḥ vā asyāḥслегка и взволнованный или её
दक्षिणायाः हि अदक्षिणःdakṣiṇāyāḥ hi adakṣiṇaḥправой ведь неправый
अकस्मात् एव वैदेह्याःakasmāt eva vaidehyāḥвнезапно же Вайдехи
बाहुः एकः प्रकम्पतेbāhuḥ ekaḥ prakampateрука одна дрожит
करेणुहस्तप्रतिमःkareṇuhastapratimaḥхоботу слонихи подобный
सव्यः च ऊरुः अनुत्तमःsavyaḥ ca ūruḥ anuttamaḥи левое бедро превосходное
वेपन् सूचयति इव अस्याःvepan sūcayati iva asyāḥдрожа, указывает словно ей
राघवम् पुरतः स्थितम्rāghavam purataḥ sthitamРагхаву впереди стоящего
पक्षी च शाखा निलयम्pakṣī ca śākhā nilayamи птица на ветви обитель
प्रविष्टः पुनः पुनः चpraviṣṭaḥ punaḥ punaḥ caвошедшая и снова снова
उत्तमसान्त्ववादीuttamasāntvavādīлучшее утешение говорящая
सुखागताम् वाचम् उदीरयाणःsukhāgatām vācam udīrayāṇaḥрадостнопришедшую речь произносящая
पुनः पुनः चोदयति इवpunaḥ punaḥ codayati ivaснова снова побуждает словно
हृष्टःhṛṣṭaḥрадостная
अनुवाद

«К тому же у этой широкоокой я не вижу ни одного дурного признака, даже самого тонкого, на её теле. Я замечаю лишь тень некоторой слабости, потому что к этой богине, недостойной страдания, пришла небесная тяжесть. Я вижу, что для Вайдехи приблизилось достижение цели, а для владыки ракшасов — гибель, и для Рагхавы — победа. Это стало знаком, что она скоро услышит великую радость. Её длинный глаз, подобный лепестку лотоса, дрожит; внезапно дрожит одна рука Вайдехи; её превосходное левое бедро, подобное хоботу слонихи, словно указывает ей на Рагхаву, стоящего впереди. И птица, войдя в своё жилище на ветви, снова и снова произносит радостную речь утешения, словно с восторгом побуждает её к надежде».

संस्करण

a8f6ee49d1fe · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 5.25.26-31

श्लोक बदलें इन कुंजियों से