Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
रामायण
Хануман передаёт послание Рамы5.32.8-18
1467 / 2464
रामायण · 5.32.8-18
॥
देवनागरी

तस्यास् तद्वचनं श्रुत्वा हनूमान् हरियूथपः । सीतायाः शोकदीनायाः समीपम् उपचक्रमे ॥
यथा यथा समीपं स हनूमान् उपसर्पति । तथा तथा रावणं सा तं सीता परिशङ्कते ॥
अहो धिग् धिक् कृतम् इदं कथितं हि यद् अस्य मे । रूपान्तरम् उपागम्य स एवायं हि रावणः ॥
ताम् अशोकस्य शाखां सा विमुक्त्वा शोककर्शिता । तस्याम् एवानवद्याङ्गी धरण्यां समुपाविशत् ॥
अवन्दत महाबाहुस् ततस् तां जनकात्मजाम् । सा चैनं भयवित्रस्ता भूयो नैवाभ्युदैक्षत ॥
तं दृष्ट्वा वन्दमानं तु सीता शशिनिभानना । अब्रवीद् दीर्घम् उच्छ्वस्य वानरं मधुरस्वरा ॥
मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणः स्वयम् । उत्पादयसि मे भूयः संतापं तन् न शोभनम् ॥
स्वं परित्यज्य रूपं यः परिव्राजकरूपधृत् । जनस्थाने मया दृष्टस् त्वं स एवासि रावणः ॥
उपवासकृशां दीनां कामरूप निशाचर । संतापयसि मां भूयः संतापं तन् न शोभनम् ॥
यदि रामस्य दूतस् त्वम् आगतो भद्रम् अस्तु ते । पृच्छामि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया राम कथा हि मे ॥
गुणान् रामस्य कथय प्रियस्य मम वानर । चित्तं हरसि मे सौम्य नदीकूलं यथा रयः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tasyās tadvacanaṃ śrutvā hanūmān hariyūthapaḥ | sītāyāḥ śokadīnāyāḥ samīpam upacakrame ||
yathā yathā samīpaṃ sa hanūmān upasarpati | tathā tathā rāvaṇaṃ sā taṃ sītā pariśaṅkate ||
aho dhig dhik kṛtam idaṃ kathitaṃ hi yad asya me | rūpāntaram upāgamya sa evāyaṃ hi rāvaṇaḥ ||
tām aśokasya śākhāṃ sā vimuktvā śokakarśitā | tasyām evānavadyāṅgī dharaṇyāṃ samupāviśat ||
avandata mahābāhus tatas tāṃ janakātmajām | sā cainaṃ bhayavitrastā bhūyo naivābhyudaikṣata ||
taṃ dṛṣṭvā vandamānaṃ tu sītā śaśinibhānanā | abravīd dīrgham ucchvasya vānaraṃ madhurasvarā ||
māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇaḥ svayam | utpādayasi me bhūyaḥ saṃtāpaṃ tan na śobhanam ||
svaṃ parityajya rūpaṃ yaḥ parivrājakarūpadhṛt | janasthāne mayā dṛṣṭas tvaṃ sa evāsi rāvaṇaḥ ||
upavāsakṛśāṃ dīnāṃ kāmarūpa niśācara | saṃtāpayasi māṃ bhūyaḥ saṃtāpaṃ tan na śobhanam ||
yadi rāmasya dūtas tvam āgato bhadram astu te | pṛcchāmi tvāṃ hariśreṣṭha priyā rāma kathā hi me ||
guṇān rāmasya kathaya priyasya mama vānara | cittaṃ harasi me saumya nadīkūlaṃ yathā rayaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तस्याः तत् वचनम् श्रुत्वाtasyāḥ tat vacanam śrutvāеё то слово услышав
हनुमान् हरियूथपःhanumān hariyūthapaḥХануман, предводитель хари
सीतायाः शोकदीनायाःsītāyāḥ śokadīnāyāḥСиты, скорбью подавленной
समीपम् उपचक्रमेsamīpam upacakrameблизко подошёл
यथा यथा समीपम्yathā yathā samīpamкак как близко
स हनुमान् उपसर्पतिsa hanumān upasarpatiтот Хануман приближается
तथा तथा रावणम्tathā tathā rāvaṇamтак так Раваной
सा तम् सीता परिशङ्कतेsā tam sītā pariśaṅkateона того Сита подозревает
अहो धिक् धिक् कृतम् इदम्aho dhik dhik kṛtam idamувы, позор, позор сделанному этому
कथितम् हि यत् अस्य मेkathitam hi yat asya meсказано ведь что этому мной
रूपान्तरम् उपागम्यrūpāntaram upāgamyaдругой облик приняв
सः एव अयम् हि रावणःsaḥ eva ayam hi rāvaṇaḥтот самый это ведь Равана
ताम् अशोकस्य शाखाम्tām aśokasya śākhāmту ашоки ветвь
सा विमुक्त्वा शोककर्शिताsā vimuktvā śokakarśitāона отпустив, скорбью истощённая
तस्याम् एव अनवद्याङ्गीtasyām eva anavadyāṅgīна той же, безупречнотелая
धरण्याम् समुपाविशत्dharaṇyām samupāviśatна земле села
अवन्दत महाबाहुःavandata mahābāhuḥпоклонился могучерукий
ततः ताम् जनकात्मजाम्tataḥ tām janakātmajāmзатем той дочери Джанаки
सा च एनम् भयवित्रस्ताsā ca enam bhayavitrastāона же его страхом перепуганная
भूयः न एव अभ्युदैक्षतbhūyaḥ na eva abhyudaikṣataснова даже не посмотрела
तम् दृष्ट्वा वन्दमानम् तुtam dṛṣṭvā vandamānam tuего увидев кланяющимся же
सीता शशिनिभाननाsītā śaśinibhānanāСита с лицом луне подобным
अब्रवीत् दीर्घम् उच्छ्वस्यabravīt dīrgham ucchvasyaсказала, глубоко вздохнув
वानरम् मधुरस्वराvānaram madhurasvarāванаре, сладкоголосая
मायाम् प्रविष्टः मायावीmāyām praviṣṭaḥ māyāvīв иллюзию вошедший, чародей
यदि त्वम् रावणः स्वयम्yadi tvam rāvaṇaḥ svayamесли ты Равана сам
उत्पादयसि मे भूयःutpādayasi me bhūyaḥпорождаешь мне снова
संतापम् तत् न शोभनम्saṃtāpam tat na śobhanamмучение, то нехорошо
स्वम् परित्यज्य रूपम्svam parityajya rūpamсвой оставив облик
यः परिव्राजकरूपधृत्yaḥ parivrājakarūpadhṛtкоторый образ странника принял
जनस्थाने मया दृष्टःjanasthāne mayā dṛṣṭaḥв Джанастхане мной увиден
त्वम् सः एव असि रावणःtvam saḥ eva asi rāvaṇaḥты тот самый есть Равана
उपवासकृशाम् दीनाम्upavāsakṛśām dīnāmпостом истощённую, несчастную
कामरूप निशाचरkāmarūpa niśācaraпроизвольнообразный ночной скиталец
संतापयसि माम् भूयःsaṃtāpayasi mām bhūyaḥмучаешь меня снова
संतापम् तत् न शोभनम्saṃtāpam tat na śobhanamмучение то нехорошо
यदि रामस्य दूतः त्वम्yadi rāmasya dūtaḥ tvamесли Рамы посланник ты
आगतः भद्रम् अस्तु तेāgataḥ bhadram astu teпришёл, благо пусть будет тебе
पृच्छामि त्वाम् हरिश्रेष्ठpṛcchāmi tvām hariśreṣṭhaспрашиваю тебя, лучший из хари
प्रिया रामकथा हि मेpriyā rāmakathā hi meдорога история Рамы ведь мне
गुणान् रामस्य कथयguṇān rāmasya kathayaкачества Рамы расскажи
प्रियस्य मम वानरpriyasya mama vānaraлюбимого моего, ванара
चित्तम् हरसि मे सौम्यcittam harasi me saumyaум уносишь мой, кроткий
नदीकूलम् यथा रयःnadīkūlam yathā rayaḥберег реки как поток
अनुवाद

Услышав её слова, Хануман, предводитель хари, приблизился к Сите, подавленной скорбью. Но чем ближе он подходил, тем сильнее Сита подозревала в нём Равану. «Увы, позор тому, что я сказала ему! Это же сам Равана, принявший другой облик». Измученная скорбью, безупречная телом Сита отпустила ветвь ашоки и села на землю. Могучерукий Хануман поклонился дочери Джанаки, но она, перепуганная страхом, больше не смотрела на него. Увидев, что он кланяется, луноликая Сита, сладкоголосая, глубоко вздохнула и сказала ванаре: «Если ты сам Равана, чародей, вошедший в обманный образ, и снова причиняешь мне мучение, это нехорошо. Ты тот самый Равана, который оставил свой облик, принял вид странника и был увиден мной в Джанастхане. О ночной скиталец, принимающий любой облик, если ты снова мучаешь меня, истощённую постом и несчастную, это нехорошо. Но если ты действительно пришёл как посланник Рамы, да будет тебе благо. Я спрашиваю тебя, лучший из хари, потому что рассказ о Раме дорог мне. Ванара, расскажи качества моего любимого Рамы. Кроткий, ты уносишь мой ум, как поток уносит берег реки».

संस्करण

6212134cb9c6 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 5.32.1-7

श्लोक बदलें इन कुंजियों से