Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
रामायण
Сита отказывается уйти на спине Ханумана5.35.49-61
1486 / 2464
रामायण · 5.35.49-61
॥
देवनागरी

ह्रियमाणां तु मां दृष्ट्वा राक्षसा भीमविक्रमाः । अनुगच्छेयुर् आदिष्टा रावणेन दुरात्मना ॥
तैस् त्वं परिवृतः शूरैः शूलम् उद्गर पाणिभिः । भवेस् त्वं संशयं प्राप्तो मया वीर कलत्रवान् ॥
सायुधा बहवो व्योम्नि राक्षसास् त्वं निरायुधः । कथं शक्ष्यसि संयातुं मां चैव परिरक्षितुम् ॥
युध्यमानस्य रक्षोभिस् ततस् तैः क्रूरकर्मभिः । प्रपतेयं हि ते पृष्ठद् भयार्ता कपिसत्तम ॥
अथ रक्षांसि भीमानि महान्ति बलवन्ति च । कथं चित् साम्पराये त्वां जयेयुः कपिसत्तम ॥
अथ वा युध्यमानस्य पतेयं विमुखस्य ते । पतितां च गृहीत्वा मां नयेयुः पापराक्षसाः ॥
मां वा हरेयुस् त्वद्धस्ताद् विशसेयुर् अथापि वा । अव्यवस्थौ हि दृश्येते युद्धे जयपराजयौ ॥
अहं वापि विपद्येयं रक्षोभिर् अभितर्जिता । त्वत्प्रयत्नो हरिश्रेष्ठ भवेन् निष्फल एव तु ॥
कामं त्वम् अपि पर्याप्तो निहन्तुं सर्वराक्षसान् । राघवस्य यशो हीयेत् त्वया शस्तैस् तु राक्षसैः ॥
अथ वादाय रक्षांसि न्यस्येयुः संवृते हि माम् । यत्र ते नाभिजानीयुर् हरयो नापि राघवः ॥
आरम्भस् तु मदर्थो ऽयं ततस् तव निरर्थकः । त्वया हि सह रामस्य महान् आगमने गुणः ॥
मयि जीवितम् आयत्तं राघवस्य महात्मनः । भ्रातॄणां च महाबाहो तव राजकुलस्य च ॥
तौ निराशौ मदर्थे तु शोकसंतापकर्शितौ । सह सर्वर्क्षहरिभिस् त्यक्ष्यतः प्राणसंग्रहम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

hriyamāṇāṃ tu māṃ dṛṣṭvā rākṣasā bhīmavikramāḥ | anugaccheyur ādiṣṭā rāvaṇena durātmanā ||
tais tvaṃ parivṛtaḥ śūraiḥ śūlam udgara pāṇibhiḥ | bhaves tvaṃ saṃśayaṃ prāpto mayā vīra kalatravān ||
sāyudhā bahavo vyomni rākṣasās tvaṃ nirāyudhaḥ | kathaṃ śakṣyasi saṃyātuṃ māṃ caiva parirakṣitum ||
yudhyamānasya rakṣobhis tatas taiḥ krūrakarmabhiḥ | prapateyaṃ hi te pṛṣṭhad bhayārtā kapisattama ||
atha rakṣāṃsi bhīmāni mahānti balavanti ca | kathaṃ cit sāmparāye tvāṃ jayeyuḥ kapisattama ||
atha vā yudhyamānasya pateyaṃ vimukhasya te | patitāṃ ca gṛhītvā māṃ nayeyuḥ pāparākṣasāḥ ||
māṃ vā hareyus tvaddhastād viśaseyur athāpi vā | avyavasthau hi dṛśyete yuddhe jayaparājayau ||
ahaṃ vāpi vipadyeyaṃ rakṣobhir abhitarjitā | tvatprayatno hariśreṣṭha bhaven niṣphala eva tu ||
kāmaṃ tvam api paryāpto nihantuṃ sarvarākṣasān | rāghavasya yaśo hīyet tvayā śastais tu rākṣasaiḥ ||
atha vādāya rakṣāṃsi nyasyeyuḥ saṃvṛte hi mām | yatra te nābhijānīyur harayo nāpi rāghavaḥ ||
ārambhas tu madartho 'yaṃ tatas tava nirarthakaḥ | tvayā hi saha rāmasya mahān āgamane guṇaḥ ||
mayi jīvitam āyattaṃ rāghavasya mahātmanaḥ | bhrātṝṇāṃ ca mahābāho tava rājakulasya ca ||
tau nirāśau madarthe tu śokasaṃtāpakarśitau | saha sarvarkṣaharibhis tyakṣyataḥ prāṇasaṃgraham ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ह्रियमाणाम् तु माम् दृष्ट्वाhriyamāṇām tu mām dṛṣṭvāуносимую же меня увидев
राक्षसाः भीमविक्रमाःrākṣasāḥ bhīmavikramāḥракшасы страшной доблести
अनुगच्छेयुः आदिष्टाःanugaccheyuḥ ādiṣṭāḥпоследовали бы, приказанные
रावणेन दुरात्मनाrāvaṇena durātmanāРаваной дурнодушным
तैः त्वम् परिवृतः शूरैःtaiḥ tvam parivṛtaḥ śūraiḥими ты окружённый героями
शूलम् उद्गर पाणिभिःśūlam udgara pāṇibhiḥс копьями и молотами в руках
भवेः त्वम् संशयम् प्राप्तःbhaveḥ tvam saṃśayam prāptaḥстал бы ты в опасность пришедший
मया वीर कलत्रवान्mayā vīra kalatravānсо мной, герой, женщину имеющий
सायुधाः बहवः व्योम्निsāyudhāḥ bahavaḥ vyomniвооружённые многие в небе
राक्षसाः त्वम् निरायुधःrākṣasāḥ tvam nirāyudhaḥракшасы, ты безоружный
कथम् शक्ष्यसि संयातुम्katham śakṣyasi saṃyātumкак сможешь сражаться
माम् च एव परिरक्षितुम्mām ca eva parirakṣitumи меня именно защитить
युध्यमानस्य रक्षोभिःyudhyamānasya rakṣobhiḥсражающегося с ракшасами
ततः तैः क्रूरकर्मभिःtataḥ taiḥ krūrakarmabhiḥзатем теми жестокоделыми
प्रपतेयम् हि ते पृष्ठात्prapateyam hi te pṛṣṭhātупала бы ведь с твоей спины
भयार्ता कपिसत्तमbhayārtā kapisattamaстрахом мучимая, лучший капи
अथ रक्षांसि भीमानिatha rakṣāṃsi bhīmāniили ракшасы страшные
महान्ति बलवन्ति चmahānti balavanti caвеликие и сильные
कथम् चित् साम्परायेkatham cit sāmparāyeкак-нибудь в битве
त्वाम् जयेयुः कपिसत्तमtvām jayeyuḥ kapisattamaтебя победили бы, лучший капи
अथ वा युध्यमानस्यatha vā yudhyamānasyaили же сражающегося
पतेयम् विमुखस्य तेpateyam vimukhasya teя упала бы, отвернувшегося тебя
पतिताम् च गृहीत्वा माम्patitām ca gṛhītvā māmи упавшую схватив меня
नयेयुः पापराक्षसाःnayeyuḥ pāparākṣasāḥунесли бы злые ракшасы
माम् वा हरेयुः त्वद्धस्तात्mām vā hareyuḥ tvaddhastātили меня унесли бы из твоей руки
विशसेयुः अथ अपि वाviśaseyuḥ atha api vāили растерзали бы даже
अव्यवस्थौ हि दृश्येतेavyavasthau hi dṛśyeteнеустойчивыми ведь видятся
युद्धे जयपराजयौyuddhe jayaparājayauв битве победа и поражение
अहम् वा अपि विपद्येयम्aham vā api vipadyeyamили я также погибла бы
रक्षोभिः अभितर्जिताrakṣobhiḥ abhitarjitāракшасами сильно устрашённая
त्वत्प्रयत्नः हरिश्रेष्ठtvatprayatnaḥ hariśreṣṭhaтвоё усилие, лучший хари
भवेत् निष्फलः एव तुbhavet niṣphalaḥ eva tuстало бы бесплодным именно же
कामम् त्वम् अपि पर्याप्तःkāmam tvam api paryāptaḥпусть ты даже способен
निहन्तुम् सर्वराक्षसान्nihantum sarvarākṣasānубить всех ракшасов
राघवस्य यशः हीयेत्rāghavasya yaśaḥ hīyetРагхавы слава уменьшилась бы
त्वया शस्तैः तु राक्षसैःtvayā śastaiḥ tu rākṣasaiḥтобой убитыми же ракшасами
अथ वा आदाय रक्षांसिatha vā ādāya rakṣāṃsiили же взяв, ракшасы
न्यस्येयुः संवृते हि माम्nyasyeyuḥ saṃvṛte hi māmпоместили бы скрытно меня
यत्र ते न अभिजानीयुःyatra te na abhijānīyuḥгде тебя не узнали бы
हरयः न अपि राघवःharayaḥ na api rāghavaḥхари и даже Рагхава
आरम्भः तु मदर्थः अयम्ārambhaḥ tu madarthaḥ ayamначинание же ради меня это
ततः तव निरर्थकःtataḥ tava nirarthakaḥтогда твоё бесполезно
त्वया हि सह रामस्यtvayā hi saha rāmasyaс тобой ведь вместе Рамы
महान् आगमने गुणःmahān āgamane guṇaḥвеликая польза в приходе
मयि जीवितम् आयत्तम्mayi jīvitam āyattamна мне жизнь зависит
राघवस्य महात्मनःrāghavasya mahātmanaḥРагхавы великодушного
भ्रातॄणाम् च महाबाहोbhrātṝṇām ca mahābāhoи братьев, могучерукий
तव राजकुलस्य चtava rājakulasya caтвоего царского рода и
तौ निराशौ मदर्थे तुtau nirāśau madarthe tuте двое отчаявшиеся ради меня же
शोकसंतापकर्शितौśokasaṃtāpakarśitauскорбью и мучением истощённые
सह सर्वर्क्षहरिभिःsaha sarvarkṣaharibhiḥсо всеми рикшами и хари
त्यक्ष्यतः प्राणसंग्रहम्tyakṣyataḥ prāṇasaṃgrahamоставят удержание жизни
अनुवाद

«Если страшнодоблестные ракшасы, посланные злодушным Раваной, увидят, как меня уносят, они последуют за нами. Окружённый этими героями с копьями и молотами в руках, ты, герой, имея со мной женщину, окажешься в опасности. В небе будет много вооружённых ракшасов, а ты без оружия: как ты сможешь сражаться и одновременно защищать меня? Если ты будешь сражаться с этими жестокими ракшасами, я, мучимая страхом, могу упасть с твоей спины, лучший капи. Или страшные, великие и сильные ракшасы как-нибудь победят тебя в бою. Или пока ты сражаешься и отвлечёшься, я упаду, а злые ракшасы схватят меня и унесут. Или они вырвут меня из твоих рук, или даже растерзают. В битве победа и поражение непостоянны. Я могу погибнуть, устрашённая ракшасами, и твоё усилие, лучший хари, станет бесплодным. Пусть даже ты способен убить всех ракшасов: если они будут убиты тобой, слава Рагхавы уменьшится. Или ракшасы, унеся меня, спрячут в закрытом месте, где меня не найдут ни хари, ни сам Рагхава. Тогда всё это начинание ради меня станет для тебя бесполезным. Великая польза в том, чтобы ты пришёл вместе с Рамой. Могучерукий, от меня зависит жизнь великодушного Рагхавы, его братьев, твоя и всего царского рода. Если эти двое ради меня впадут в отчаяние, истощённые скорбью и мучением, они вместе со всеми рикшами и хари оставят жизнь».

संस्करण

039e646a53da · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 5.35.41-48

श्लोक बदलें इन कुंजियों से