अप्य् उपायैस् त्रिभिस् तात यो ऽर्थः प्राप्तुं न शक्यते । तस्य विक्रमकालांस् तान् युक्तान् आहुर् मनीषिणः ॥
प्रमत्तेष्व् अभियुक्तेषु दैवेन प्रहतेषु च । विक्रमास् तात सिध्यन्ति परीक्ष्य विधिना कृताः ॥
अप्रमत्तं कथं तं तु विजिगीषुं बले स्थितम् । जितरोषं दुराधर्षं प्रधर्षयितुम् इच्छथ ॥
समुद्रं लङ्घयित्वा तु घोरं नदनदीपतिम् । कृतं हनुमता कर्म दुष्करं तर्कयेत कः ॥
बलान्य् अपरिमेयानि वीर्याणि च निशाचराः । परेषां सहसावज्ञा न कर्तव्या कथं चन ॥
किं च राक्षसराजस्य रामेणापकृतं पुरा । आजहार जनस्थानाद् यस्य भार्यां यशस्विनः ॥
खरो यद्य् अतिवृत्तस् तु रामेण निहतो रणे । अवश्यं प्राणिनां प्राणा रक्षितव्या यथा बलम् ॥
एतन्निमित्तं वैदेही भयं नः सुमहद् भवेत् । आहृता सा परित्याज्या कलहार्थे कृते न किम् ॥
न नः क्षमं वीर्यवता तेन धर्मानुवर्तिना । वैरं निरर्थकं कर्तुं दीयताम् अस्य मैथिली ॥
apy upāyais tribhis tāta yo 'rthaḥ prāptuṃ na śakyate | tasya vikramakālāṃs tān yuktān āhur manīṣiṇaḥ ||
pramatteṣv abhiyukteṣu daivena prahateṣu ca | vikramās tāta sidhyanti parīkṣya vidhinā kṛtāḥ ||
apramattaṃ kathaṃ taṃ tu vijigīṣuṃ bale sthitam | jitaroṣaṃ durādharṣaṃ pradharṣayitum icchatha ||
samudraṃ laṅghayitvā tu ghoraṃ nadanadīpatim | kṛtaṃ hanumatā karma duṣkaraṃ tarkayeta kaḥ ||
balāny aparimeyāni vīryāṇi ca niśācarāḥ | pareṣāṃ sahasāvajñā na kartavyā kathaṃ cana ||
kiṃ ca rākṣasarājasya rāmeṇāpakṛtaṃ purā | ājahāra janasthānād yasya bhāryāṃ yaśasvinaḥ ||
kharo yady ativṛttas tu rāmeṇa nihato raṇe | avaśyaṃ prāṇināṃ prāṇā rakṣitavyā yathā balam ||
etannimittaṃ vaidehī bhayaṃ naḥ sumahad bhavet | āhṛtā sā parityājyā kalahārthe kṛte na kim ||
na naḥ kṣamaṃ vīryavatā tena dharmānuvartinā | vairaṃ nirarthakaṃ kartuṃ dīyatām asya maithilī ||
«О дорогие, мудрые говорят, что время для силы и подвига уместно тогда, когда цели невозможно достичь даже тремя средствами. Силовые действия удаются, о дорогие, когда враги беспечны, связаны боем или поражены судьбой, и когда они совершены после проверки по правилу. Но как вы хотите одолеть того, кто бдителен, желает победы, стоит с войском, победил гнев и трудноодолим? Кто мог бы оценить трудноисполнимое дело, совершённое Хануманом, который перескочил страшный океан, владыку рек и речек? О ночные ходоки, силы и доблести врагов неизмеримы; пренебрегать ими поспешно ни в коем случае нельзя. И что дурного Рама раньше сделал царю ракшасов, у которого была похищена жена славного героя из Джанастханы? Если Кхара, преступив предел, был убит Рамой в бою, то всякое живое существо непременно должно защищать свою жизнь по мере сил. По этой причине Вайдехи может стать для нас очень великой опасностью. Разве, когда дело сделано ради раздора, похищенная не должна быть отпущена? Нам не подобает вести бессмысленную вражду с тем доблестным, следующим дхарме. Пусть Майтхили будет отдана ему».
a9e1982b1db9 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вибхишана возвращает совет к дхарме и фактам. Он не отрицает силу Ланки, но показывает главное: Рама не агрессор, а муж, у которого похитили жену; бессмысленная вражда держится только на неправде.