ततः सुदर्शनं नाम नीलजीमूतसंनिभम् । ऐरावतकुले जातम् आरुरोह महोदरः ॥
सर्वायुधसमायुक्तं तूणीभिश् च स्वलंकृतम् । रराज गजम् आस्थाय सवितेवास्तमूर्धनि ॥
हयोत्तमसमायुक्तं सर्वायुधसमाकुलम् । आरुरोह रथश्रेष्ठं त्रिशिरा रावणात्मजः ॥
त्रिशिरा रथम् आस्थाय विरराज धनुर्धरः । सविद्युदुल्कः सज्वालः सेन्द्रचाप इवाम्बुदः ॥
त्रिभिः किरीटैस् त्रिशिराः शुशुभे स रथोत्तमे । हिमवान् इव शैलेन्द्रस् त्रिभिः काञ्चनपर्वतैः ॥
अतिकायो ऽपि तेजस्वी राक्षसेन्द्रसुतस् तदा । आरुरोह रथश्रेष्ठं श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥
सुचक्राक्षं सुसंयुक्तं सानुकर्षं सकूबरम् । तूणीबाणासनैर् दीप्तं प्रासासि परिघाकुलम् ॥
स काञ्चनविचित्रेण किरीटेन विराजता । भूषणैश् च बभौ मेरुः प्रभाभिर् इव भास्वरः ॥
स रराज रथे तस्मिन् राजसूनुर् महाबलः । वृतो नैरृतशार्दूलैर् वज्रपाणिर् इवामरैः ॥
हयम् उच्चैःश्रवः प्रख्यं श्वेतं कनकभूषणम् । मनोजवं महाकायम् आरुरोह नरान्तकः ॥
गृहीत्वा प्रासम् उक्लाभं विरराज नरान्तकः । शक्तिम् आदाय तेजस्वी गुहः शत्रुष्व् इवाहवे ॥
देवान्तकः समादाय परिघं वज्रभूषणम् । परिगृह्य गिरिं दोर्भ्यां वपुर् विष्णोर् विडम्बयन् ॥
महापार्श्वो महातेजा गदाम् आदाय वीर्यवान् । विरराज गदापाणिः कुबेर इव संयुगे ॥
ते प्रतस्थुर् महात्मानो बलैर् अप्रतिमैर् वृताः । सुरा इवामरावत्यां बलैर् अप्रतिमैर् वृताः ॥
तान् गजैश् च तुरंगैश् च रथैश् चाम्बुदनिस्वनैः । अनुजग्मुर् महात्मानो राक्षसाः प्रवरायुधाः ॥
ते विरेजुर् महात्मानो कुमाराः सूर्यवर्चसः । किरीटिनः श्रिया जुष्टा ग्रहा दीप्ता इवाम्बरे ॥
प्रगृहीता बभौ तेषां छत्राणाम् आवलिः सिता । शारदाभ्रप्रतीकाशां हंसावलिर् इवाम्बरे ॥
मरणं वापि निश्चित्य शत्रूणां वा पराजयम् । इति कृत्वा मतिं वीरा निर्जग्मुः संयुगार्थिनः ॥
जगर्जुश् च प्रणेदुश् च चिक्षिपुश् चापि सायकान् । जहृषुश् च महात्मानो निर्यान्तो युद्धदुर्मदाः ॥
क्ष्वेडितास्फोटनिनदैः संचचालेव मेदिनी । रक्षसां सिंहनादैश् च पुस्फोटेव तदाम्बरम् ॥
ते ऽभिनिष्क्रम्य मुदिता राक्षसेन्द्रा महाबलाः । ददृशुर् वानरानीकं समुद्यतशिलानगम् ॥
हरयो ऽपि महात्मानो ददृशुर् नैरृतं बलम् । हस्त्यश्वरथसंबाधं किङ्किणीशतनादितम् ॥
नीलजीमूतसंकाशं समुद्यतमहायुधम् । दीप्तानलरविप्रख्यैर् नैरृतैः सर्वतो वृतम् ॥
तद् दृष्ट्वा बलम् आयान्तं लब्धलक्ष्याः प्लवंगमाः । समुद्यतमहाशैलाः संप्रणेदुर् मुहुर् मुहुः ॥
ततः समुद्घुष्टरवं निशम्य; रक्षोगणा वानरयूथपानाम् । अमृष्यमाणाः परहर्षम् उग्रं; महाबला भीमतरं विनेदुः ॥
tataḥ sudarśanaṃ nāma nīlajīmūtasaṃnibham | airāvatakule jātam āruroha mahodaraḥ ||
sarvāyudhasamāyuktaṃ tūṇībhiś ca svalaṃkṛtam | rarāja gajam āsthāya savitevāstamūrdhani ||
hayottamasamāyuktaṃ sarvāyudhasamākulam | āruroha rathaśreṣṭhaṃ triśirā rāvaṇātmajaḥ ||
triśirā ratham āsthāya virarāja dhanurdharaḥ | savidyudulkaḥ sajvālaḥ sendracāpa ivāmbudaḥ ||
tribhiḥ kirīṭais triśirāḥ śuśubhe sa rathottame | himavān iva śailendras tribhiḥ kāñcanaparvataiḥ ||
atikāyo 'pi tejasvī rākṣasendrasutas tadā | āruroha rathaśreṣṭhaṃ śreṣṭhaḥ sarvadhanuṣmatām ||
sucakrākṣaṃ susaṃyuktaṃ sānukarṣaṃ sakūbaram | tūṇībāṇāsanair dīptaṃ prāsāsi parighākulam ||
sa kāñcanavicitreṇa kirīṭena virājatā | bhūṣaṇaiś ca babhau meruḥ prabhābhir iva bhāsvaraḥ ||
sa rarāja rathe tasmin rājasūnur mahābalaḥ | vṛto nairṛtaśārdūlair vajrapāṇir ivāmaraiḥ ||
hayam uccaiḥśravaḥ prakhyaṃ śvetaṃ kanakabhūṣaṇam | manojavaṃ mahākāyam āruroha narāntakaḥ ||
gṛhītvā prāsam uklābhaṃ virarāja narāntakaḥ | śaktim ādāya tejasvī guhaḥ śatruṣv ivāhave ||
devāntakaḥ samādāya parighaṃ vajrabhūṣaṇam | parigṛhya giriṃ dorbhyāṃ vapur viṣṇor viḍambayan ||
mahāpārśvo mahātejā gadām ādāya vīryavān | virarāja gadāpāṇiḥ kubera iva saṃyuge ||
te pratasthur mahātmāno balair apratimair vṛtāḥ | surā ivāmarāvatyāṃ balair apratimair vṛtāḥ ||
tān gajaiś ca turaṃgaiś ca rathaiś cāmbudanisvanaiḥ | anujagmur mahātmāno rākṣasāḥ pravarāyudhāḥ ||
te virejur mahātmāno kumārāḥ sūryavarcasaḥ | kirīṭinaḥ śriyā juṣṭā grahā dīptā ivāmbare ||
pragṛhītā babhau teṣāṃ chatrāṇām āvaliḥ sitā | śāradābhrapratīkāśāṃ haṃsāvalir ivāmbare ||
maraṇaṃ vāpi niścitya śatrūṇāṃ vā parājayam | iti kṛtvā matiṃ vīrā nirjagmuḥ saṃyugārthinaḥ ||
jagarjuś ca praṇeduś ca cikṣipuś cāpi sāyakān | jahṛṣuś ca mahātmāno niryānto yuddhadurmadāḥ ||
kṣveḍitāsphoṭaninadaiḥ saṃcacāleva medinī | rakṣasāṃ siṃhanādaiś ca pusphoṭeva tadāmbaram ||
te 'bhiniṣkramya muditā rākṣasendrā mahābalāḥ | dadṛśur vānarānīkaṃ samudyataśilānagam ||
harayo 'pi mahātmāno dadṛśur nairṛtaṃ balam | hastyaśvarathasaṃbādhaṃ kiṅkiṇīśatanāditam ||
nīlajīmūtasaṃkāśaṃ samudyatamahāyudham | dīptānalaraviprakhyair nairṛtaiḥ sarvato vṛtam ||
tad dṛṣṭvā balam āyāntaṃ labdhalakṣyāḥ plavaṃgamāḥ | samudyatamahāśailāḥ saṃpraṇedur muhur muhuḥ ||
tataḥ samudghuṣṭaravaṃ niśamya; rakṣogaṇā vānarayūthapānām | amṛṣyamāṇāḥ paraharṣam ugraṃ; mahābalā bhīmataraṃ vineduḥ ||
Затем Маходара оседлал слона по имени Сударшана, подобного синей туче и рождённого в роду Айраваты, снабжённого всем оружием и прекрасно украшенного колчанами. Взойдя на этого слона, он сиял как солнце на вершине заката. Тришира, сын Раваны, взошёл на лучшую колесницу, запряжённую лучшими конями и полную всякого оружия. Держа лук, он сиял на ней как туча с молнией, метеором, пламенем и радугой; тремя коронами на трёх головах он был подобен Химавану с тремя золотыми вершинами. Сияющий Атикая, сын царя ракшасов и лучший среди всех лучников, взошёл на лучшую колесницу с прекрасными колёсами, упряжью и ярмом, сияющую колчанами, стрелами и луками, полную копий, мечей и дубин. Золотой сияющей короной и украшениями он сверкал как Меру своими лучами; могучий царевич, окружённый тиграми найрритов, сиял на колеснице как ваджроносец среди бессмертных. Нарантака оседлал белого коня, похожего на Уччайхшраваса, украшенного золотом, быстрого как мысль и огромнотелого. Взяв копьё, подобное метеору, он сиял, как сияющий Гуха с шакти среди врагов в битве. Девантака взял дубину, украшенную ваджрой, и, словно подражая телу Вишну, держал её как гору в руках. Доблестный и великосияющий Махапаршва взял палицу и сиял с ней как Кубера в сражении. Эти великие отправились, окружённые несравненными войсками, как боги в Амаравати; за ними следовали ракшасы с лучшим оружием, на слонах, конях и колесницах, гремящих как тучи. Царевичи, сияющие как солнце, увенчанные коронами и наделённые красотой, сияли как яркие планеты в небе; белая череда поднятых зонтов над ними была подобна осенним облакам и ряду лебедей в небе. Решив принять либо смерть, либо поражение врагов, эти герои, желающие битвы, вышли. Они рычали, ревели, метали стрелы и радовались, опьянённые войной; от их криков, хлопков и львиных рёвов ракшасов земля словно дрожала, а небо словно разрывалось. Выйдя радостными, могучие владыки ракшасов увидели войско ванаров с поднятыми камнями и деревьями. Великие ванары тоже увидели найрритское войско, густое от слонов, коней и колесниц, звенящее сотнями колокольчиков, подобное синей туче, с поднятым великим оружием, окружённое найрритами, сияющими как пылающий огонь и солнце. Увидев приближающуюся силу, прыгуны, держа великие горы, снова и снова заревели. А могучие ракшасы, услышав громкий клич предводителей ванаров и не терпя их яростной радости, закричали ещё страшнее.
8912ed6fe501 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сарга задерживается на блеске оружия и колесниц, чтобы показать последнюю вспышку ланкийской гордости. Чем роскошнее выход, тем яснее контраст с тем, что впереди их ждёт закон Рамы.