Хануман
स योजनसहस्राणि समतीत्य महाकपिः । दिव्यौषधिधरं शैलं व्यचरन् मारुतात्मजः ॥
महौषध्यस् तु ताः सर्वास् तस्मिन् पर्वतसत्तमे । विज्ञायार्थिनम् आयान्तं ततो जग्मुर् अदर्शनम् ॥
स ता महात्मा हनुमान् अपश्यंश्; चुकोप कोपाच् च भृशं ननाद । अमृष्यमाणो ऽग्निनिकाशचक्षुर्; महीधरेन्द्रं तम् उवाच वाक्यम् ॥
किम् एतद् एवं सुविनिश्चितं ते; यद् राघवे नासि कृतानुकम्पः । पश्याद्य मद्बाहुबलाभिभूतो; विकीर्णम् आत्मानम् अथो नगेन्द्र ॥
स तस्य शृङ्गं सनगं सनागं; सकाञ्चनं धातुसहस्रजुष्टम् । विकीर्णकूटं चलिताग्रसानुं; प्रगृह्य वेगात् सहसोन्ममाथ ॥
स तं समुत्पाट्य खम् उत्पपात; वित्रास्य लोकान् ससुरान् सुरेन्द्रान् । संस्तूयमानः खचरैर् अनेकैर्; जगाम वेगाद् गरुडोग्रवीर्यः ॥
स भास्कराध्वानम् अनुप्रपन्नस्; तद् भास्कराभं शिखरं प्रगृह्य । बभौ तदा भास्करसंनिकाशो; रवेः समीपे प्रतिभास्कराभः ॥
स तेन शैलेन भृशं रराज; शैलोपमो गन्धवहात्मजस् तु । सहस्रधारेण सपावकेन; चक्रेण खे विष्णुर् इवोद्धृतेन ॥
sa yojanasahasrāṇi samatītya mahākapiḥ | divyauṣadhidharaṃ śailaṃ vyacaran mārutātmajaḥ ||
mahauṣadhyas tu tāḥ sarvās tasmin parvatasattame | vijñāyārthinam āyāntaṃ tato jagmur adarśanam ||
sa tā mahātmā hanumān apaśyaṃś; cukopa kopāc ca bhṛśaṃ nanāda | amṛṣyamāṇo 'gninikāśacakṣur; mahīdharendraṃ tam uvāca vākyam ||
kim etad evaṃ suviniścitaṃ te; yad rāghave nāsi kṛtānukampaḥ | paśyādya madbāhubalābhibhūto; vikīrṇam ātmānam atho nagendra ||
sa tasya śṛṅgaṃ sanagaṃ sanāgaṃ; sakāñcanaṃ dhātusahasrajuṣṭam | vikīrṇakūṭaṃ calitāgrasānuṃ; pragṛhya vegāt sahasonmamātha ||
sa taṃ samutpāṭya kham utpapāta; vitrāsya lokān sasurān surendrān | saṃstūyamānaḥ khacarair anekair; jagāma vegād garuḍogravīryaḥ ||
sa bhāskarādhvānam anuprapannas; tad bhāskarābhaṃ śikharaṃ pragṛhya | babhau tadā bhāskarasaṃnikāśo; raveḥ samīpe pratibhāskarābhaḥ ||
sa tena śailena bhṛśaṃ rarāja; śailopamo gandhavahātmajas tu | sahasradhāreṇa sapāvakena; cakreṇa khe viṣṇur ivoddhṛtena ||
छन्द अज्ञात
Великий обезьяна, сын Марута, пройдя тысячи йоджан, обходил гору, держащую божественные травы. Но все великие травы на этой лучшей горе, узнав, что пришёл тот, кто ищет их, ушли в невидимость. Не видя их, великий Хануман разгневался и от гнева сильно заревел; с глазами, подобными огню, не терпя этого, он сказал царю гор: «Что это такое? Неужели ты твёрдо решил не проявить сострадания к Рагхаве? Теперь, царь гор, смотри: побеждённый силой моих рук, ты увидишь себя рассыпанным». Тогда он силой схватил вершину горы — с деревьями, змеями, золотом, тысячами руд, разбросанными пиками и дрожащими верхними склонами — и внезапно вырвал её. Вырвав её, он взлетел в небо, устрашив миры вместе с богами и царями богов; прославляемый многими небожителями, он полетел с силой, грозной как у Гаруды. Следуя путём солнца и держа солнцеподобную вершину, он сам сиял как солнце рядом с солнцем, словно второе солнце. Гороподобный сын несущего запахи сильно сиял с этой горой, как Вишну в небе с поднятым огненным тысячекрайним диском.
ec719362a932 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Когда травы скрываются, Хануман не отступает и не теряет цель. Он выбирает решение, достойное служения: если нельзя найти отдельное средство, он несёт всё место, где это средство находится.