रामायण
Агастья рассказывает о первых ракшасах7.4.14-22
2081 / 2464
रामायण · 7.4.14-22
देवनागरी

तत्र हेतिः प्रहेतिश् च भ्रातरौ राक्षसर्षभौ । मधुकैटभसंकाशौ बभूवतुर् अरिंदमौ ॥
प्रहेतिर् धार्मिकस् तत्र न दारान् सो ऽभिकाङ्क्षति । हेतिर् दारक्रियार्थं तु यत्नं परम् अथाकरोत् ॥
स कालभगिनीं कन्यां भयां नाम भयावहाम् । उदावहद् अमेयात्मा स्वयम् एव महामतिः ॥
स तस्यां जनयाम् आअस हेती राक्षसपुंगवः । पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो विद्युत्केश इति श्रुतम् ॥
विद्युत्केशो हेतिपुत्रः प्रदीप्ताग्निसमप्रभः । व्यवर्धत महातेजास् तोयमध्य इवाम्बुजम् ॥
स यदा यौवनं भद्रम् अनुप्राप्तो निशाचरः । ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता ॥
संध्यादुहितरं सो ऽथ संध्यातुल्यां प्रभावतः । वरयाम् आस पुत्रार्थं हेती राक्षसपुंगवः ॥
अवश्यम् एव दातव्या परस्मै सेति संध्यया । चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय राघव ॥
संध्यायास् तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः । रमते स तया सार्धं पौलोम्या मघवान् इव ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tatra hetiḥ prahetiś ca bhrātarau rākṣasarṣabhau | madhukaiṭabhasaṃkāśau babhūvatur ariṃdamau ||
prahetir dhārmikas tatra na dārān so 'bhikāṅkṣati | hetir dārakriyārthaṃ tu yatnaṃ param athākarot ||
sa kālabhaginīṃ kanyāṃ bhayāṃ nāma bhayāvahām | udāvahad ameyātmā svayam eva mahāmatiḥ ||
sa tasyāṃ janayām āasa hetī rākṣasapuṃgavaḥ | putraṃ putravatāṃ śreṣṭho vidyutkeśa iti śrutam ||
vidyutkeśo hetiputraḥ pradīptāgnisamaprabhaḥ | vyavardhata mahātejās toyamadhya ivāmbujam ||
sa yadā yauvanaṃ bhadram anuprāpto niśācaraḥ | tato dārakriyāṃ tasya kartuṃ vyavasitaḥ pitā ||
saṃdhyāduhitaraṃ so 'tha saṃdhyātulyāṃ prabhāvataḥ | varayām āsa putrārthaṃ hetī rākṣasapuṃgavaḥ ||
avaśyam eva dātavyā parasmai seti saṃdhyayā | cintayitvā sutā dattā vidyutkeśāya rāghava ||
saṃdhyāyās tanayāṃ labdhvā vidyutkeśo niśācaraḥ | ramate sa tayā sārdhaṃ paulomyā maghavān iva ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तत्र हेतिः प्रहेतिः चtatra hetiḥ prahetiḥ caтам Хети и Прахети
भ्रातरौ राक्षसर्षभौbhrātarau rākṣasarṣabhauдва брата, быки среди ракшасов
मधुकैटभसंकाशौmadhukaiṭabhasaṃkāśauподобные Мадху и Кайтабхе
बभूवतुः अरिंदमौbabhūvatuḥ ariṃdamauстали два укротителя врагов
प्रहेतिः धार्मिकः तत्रprahetiḥ dhārmikaḥ tatraПрахети праведный там
न दारान् सः अभिकाङ्क्षतिna dārān saḥ abhikāṅkṣatiне желал он жён
हेतिः दारक्रियार्थम् तुhetiḥ dārakriyārtham tuХети же ради брака
यत्नम् परम् अथ अकरोत्yatnam param atha akarotусилие великое тогда сделал
सः कालभगिनीम् कन्याम्saḥ kālabhaginīm kanyāmон сестру Калы, девушку
भयाम् नाम भयावहाम्bhayām nāma bhayāvahāmБхаю по имени, страх несущую
उदावहत् अमेयात्माudāvahat ameyātmāвзял в жёны неизмеримый духом
स्वयम् एव महामतिःsvayam eva mahāmatiḥсам именно, великий умом
सः तस्याम् जनयाम् आसsaḥ tasyām janayām āsaон в ней породил
हेती राक्षसपुंगवःhetī rākṣasapuṃgavaḥХети, бык среди ракшасов
पुत्रम् पुत्रवताम् श्रेष्ठःputram putravatām śreṣṭhaḥсына, лучший из имеющих сыновей
विद्युत्केशः इति श्रुतम्vidyutkeśaḥ iti śrutamВидьюткеша так известного
विद्युत्केशः हेतिपुत्रःvidyutkeśaḥ hetiputraḥВидьюткеша, сын Хети
प्रदीप्ताग्निसमप्रभःpradīptāgnisamaprabhaḥподобный пылающему огню сиянием
व्यवर्धत महातेजाःvyavardhata mahātejāḥрос великосияющий
तोयमध्ये इव अम्बुजम्toyamadhye iva ambujamкак лотос среди воды
सः यदा यौवनम् भद्रम्saḥ yadā yauvanam bhadramкогда он прекрасной юности
अनुप्राप्तः निशाचरःanuprāptaḥ niśācaraḥдостиг, ночной странник
ततः दारक्रियाम् तस्यtataḥ dārakriyām tasyaтогда брак его
कर्तुम् व्यवसितः पिताkartum vyavasitaḥ pitāсовершить решил отец
संध्यादुहितरम् सः अथsaṃdhyāduhitaram saḥ athaдочь Сандхьи он затем
संध्यातुल्याम् प्रभावतःsaṃdhyātulyām prabhāvataḥСандхье равную по силе
वरयाम् आस पुत्रार्थम्varayām āsa putrārthamвыбрал ради сына
हेतिः राक्षसपुंगवःhetiḥ rākṣasapuṃgavaḥХети, бык среди ракшасов
अवश्यम् एव दातव्याavaśyam eva dātavyāнепременно должна быть отдана
परस्मै सा इति संध्ययाparasmai sā iti saṃdhyayāдругому она так Сандхьей
चिन्तयित्वा सुता दत्ताcintayitvā sutā dattāподумав, дочь отдана
विद्युत्केशाय राघवvidyutkeśāya rāghavaВидьюткеше, Рагхава
संध्यायाः तनयाम् लब्ध्वाsaṃdhyāyāḥ tanayām labdhvāдочь Сандхьи получив
विद्युत्केशः निशाचरःvidyutkeśaḥ niśācaraḥВидьюткеша, ночной странник
रमते सः तया सार्धम्ramate saḥ tayā sārdhamнаслаждался он с ней вместе
पौलोम्या मघवान् इवpaulomyā maghavān ivaкак Магхаван с Пауломи
अनुवाद

Там были два брата, быки среди ракшасов, Хети и Прахети, два укротителя врагов, подобные Мадху и Кайтабхе. Прахети был праведен и не желал жён, а Хети приложил великое усилие ради брака. Этот великий умом и неизмеримый духом Хети взял в жёны сестру Калы, девушку по имени Бхая, несущую страх. От неё Хети, бык среди ракшасов и лучший из имеющих сыновей, породил сына, известного как Видьюткеша. Видьюткеша, сын Хети, сияющий как пылающий огонь, рос, как лотос среди воды. Когда этот ночной странник достиг прекрасной юности, отец решил устроить его брак. Тогда Хети, бык среди ракшасов, выбрал для сына дочь Сандхьи, равную Сандхье по силе. Сандхья подумала: “Она непременно должна быть отдана другому” — и, Рагхава, отдала дочь Видьюткеше. Получив дочь Сандхьи, ночной странник Видьюткеша наслаждался с ней, как Магхаван с Пауломи.

संस्करण

c627575ecd28 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से