ये तु ते राक्षसेन्द्रस्य सचिवा घोरविक्रमः । ते सहस्रं सहस्राणाम् एकैकं समयोधयन् ॥
ततो गदाभिः परिघैर् असिभिः शक्तितोमरैः । वध्यमानो दशग्रीवस् तत् सैन्यं समगाहत ॥
तैर् निरुच्छ्वासवत् तत्र वध्यमानो दशाननः । वर्षमाणैर् इव घनैर् यक्षेन्द्रैः संनिरुध्यत ॥
स दुरात्मा समुद्यम्य कालदण्डोपमां गदाम् । प्रविवेश ततः सैन्यं नयन् यक्षान् यमक्षयम् ॥
स कक्षम् इव विस्तीर्णं शुष्केन्धनसमाकुलम् । वातेनाग्निर् इवायत्तो ऽदहत् सैन्यं सुदारुणम् ॥
तैस् तु तस्य मृधे ऽमात्यैर् महोदरशुकादिभिः । अल्पावशिष्टास् ते यक्षाः कृता वातैर् इवाम्बुदाः ॥
के चित् त्व् आयुधभग्नाङ्गाः पतिताः समरक्षितौ । ओष्ठान् स्वदशनैस् तीक्ष्णैर् दंशन्तो भुवि पातिताः ॥
भयाद् अन्योन्यम् आलिङ्ग्य भ्रष्टशस्त्रा रणाजिरे । निषेदुस् ते तदा यक्षाः कूला जलहता इव ॥
हतानां स्वर्गसंस्थानां युध्यतां पृथिवीतले । प्रेक्षताम् ऋषिसंघानां न बभूवान्तरं दिवि ॥
ye tu te rākṣasendrasya sacivā ghoravikramaḥ | te sahasraṃ sahasrāṇām ekaikaṃ samayodhayan ||
tato gadābhiḥ parighair asibhiḥ śaktitomaraiḥ | vadhyamāno daśagrīvas tat sainyaṃ samagāhata ||
tair nirucchvāsavat tatra vadhyamāno daśānanaḥ | varṣamāṇair iva ghanair yakṣendraiḥ saṃnirudhyata ||
sa durātmā samudyamya kāladaṇḍopamāṃ gadām | praviveśa tataḥ sainyaṃ nayan yakṣān yamakṣayam ||
sa kakṣam iva vistīrṇaṃ śuṣkendhanasamākulam | vātenāgnir ivāyatto 'dahat sainyaṃ sudāruṇam ||
tais tu tasya mṛdhe 'mātyair mahodaraśukādibhiḥ | alpāvaśiṣṭās te yakṣāḥ kṛtā vātair ivāmbudāḥ ||
ke cit tv āyudhabhagnāṅgāḥ patitāḥ samarakṣitau | oṣṭhān svadaśanais tīkṣṇair daṃśanto bhuvi pātitāḥ ||
bhayād anyonyam āliṅgya bhraṣṭaśastrā raṇājire | niṣedus te tadā yakṣāḥ kūlā jalahatā iva ||
hatānāṃ svargasaṃsthānāṃ yudhyatāṃ pṛthivītale | prekṣatām ṛṣisaṃghānāṃ na babhūvāntaraṃ divi ||
Советники царя ракшасов, страшные доблестью, каждый сражался с тысячей тысяч врагов. Дашагрива, поражаемый палицами, засовами, мечами, шакти и томарами, погрузился в то войско. Там Дашанана, почти лишённый дыхания от ударов, был окружён владыками якшей, словно дождящими тучами. Тогда этот злодушный поднял палицу, подобную жезлу времени, и вошёл в войско, ведя якшей в обитель Ямы. Как огонь, раздуваемый ветром, сжигает широкие заросли, полные сухого топлива, так он страшно сжигал войско. А его министры, Маходара, Шука и другие, оставили от якшей лишь немногих, как ветры рассеивают тучи. Одни, с членами, разбитыми оружием, падали на поле битвы и, поверженные на землю, кусали губы своими острыми зубами. Другие, от страха обняв друг друга и потеряв оружие на поле боя, сидели как берега, разбитые водой. В небе не осталось промежутка между убитыми, оказавшимися на небесах, сражающимися на земле и сонмами риши, смотрящими на битву.
5aaac497a009 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Повествование показывает боевую мощь Раваны как огонь, питаемый сухим топливом. Но этот огонь не освещает: он ведёт якшей в обитель Ямы и делает поле битвы местом страха, где даже небо заполняется свидетелями и павшими.