त्वं क्रुद्धस् त्व् इह कामात्मा गत्वा तस्याश्रमं मुनेः । दृष्टवांश् च तदा तां स्त्रीं दीप्ताम् अग्निशिखाम् इव ॥
सा त्वया धर्षिता शक्र कामार्तेन समन्युना । दृष्टस् त्वं च तदा तेन आश्रमे परमर्षिणा ॥
ततः क्रुद्धेन तेनासि शप्तः परमतेजसा । गतो ऽसि येन देवेन्द्र दशाभागविपर्ययम् ॥
यस्मान् मे धर्षिता पत्नी त्वया वासव निर्भयम् । तस्मात् त्वं समरे राजञ् शत्रुहस्तं गमिष्यसि ॥
अयं तु भावो दुर्बुद्धे यस् त्वयेह प्रवर्तितः । मानुषेष्व् अपि सर्वेषु भविष्यति न संशयः ॥
तत्राधर्मः सुबलवान् समुत्थास्यति यो महान् । तत्रार्धं तस्य यः कर्ता त्वय्य् अर्धं निपतिष्यति ॥
न च ते स्थावरं स्थानं भविष्यति पुरंदर । एतेनाधर्मयोगेन यस् त्वयेह प्रवर्तितः ॥
यश् च यश् च सुरेन्द्रः स्याद् ध्रुवः स न भविष्यति । एष शापो मया मुक्त इत्य् असौ त्वां तदाब्रवीत् ॥
तां तु भार्यां विनिर्भर्त्स्य सो ऽब्रवीत् सुमहातपाः । दुर्विनीते विनिध्वंस ममाश्रमसमीपतः ॥
रूपयौवनसंपन्ना यस्मात् त्वम् अनवस्थिता । तस्माद् रूपवती लोके न त्वम् एका भविष्यसि ॥
रूपं च तत् प्रजाः सर्वा गमिष्यन्ति सुदुर्लभम् । यत् तवेदं समाश्रित्य विभ्रमे ऽयम् उपस्थितः ॥
तदा प्रभृति भूयिष्ठं प्रजा रूपसमन्विताः । शापोत्सर्गाद् धि तस्येदं मुनेः सर्वम् उपागतम् ॥
तत् स्मर त्वं महाबाहो दुष्कृतं यत् त्वया कृतम् । येन त्वं ग्रहणं शत्रोर् गतो नान्येन वासव ॥
शीघ्रं यजस्व यज्ञं त्वं वैष्णवं सुसमाहितः । पावितस् तेन यज्ञेन यास्यसि त्रिदिवं ततः ॥
पुत्रश् च तव देवेन्द्र न विनष्टो महारणे । नीतः संनिहितश् चैव अर्यकेण महोदधौ ॥
एतच् छ्रुत्वा महेन्द्रस् तु यज्ञम् इष्ट्वा च वैष्णवम् । पुनस् त्रिदिवम् आक्रामद् अन्वशासच् च देवताः ॥
एतद् इन्द्रजितो राम बलं यत् कीर्तितं मया । निर्जितस् तेन देवेन्द्रः प्राणिनो ऽन्ये च किं पुनः ॥
tvaṃ kruddhas tv iha kāmātmā gatvā tasyāśramaṃ muneḥ | dṛṣṭavāṃś ca tadā tāṃ strīṃ dīptām agniśikhām iva ||
sā tvayā dharṣitā śakra kāmārtena samanyunā | dṛṣṭas tvaṃ ca tadā tena āśrame paramarṣiṇā ||
tataḥ kruddhena tenāsi śaptaḥ paramatejasā | gato 'si yena devendra daśābhāgaviparyayam ||
yasmān me dharṣitā patnī tvayā vāsava nirbhayam | tasmāt tvaṃ samare rājañ śatruhastaṃ gamiṣyasi ||
ayaṃ tu bhāvo durbuddhe yas tvayeha pravartitaḥ | mānuṣeṣv api sarveṣu bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
tatrādharmaḥ subalavān samutthāsyati yo mahān | tatrārdhaṃ tasya yaḥ kartā tvayy ardhaṃ nipatiṣyati ||
na ca te sthāvaraṃ sthānaṃ bhaviṣyati puraṃdara | etenādharmayogena yas tvayeha pravartitaḥ ||
yaś ca yaś ca surendraḥ syād dhruvaḥ sa na bhaviṣyati | eṣa śāpo mayā mukta ity asau tvāṃ tadābravīt ||
tāṃ tu bhāryāṃ vinirbhartsya so 'bravīt sumahātapāḥ | durvinīte vinidhvaṃsa mamāśramasamīpataḥ ||
rūpayauvanasaṃpannā yasmāt tvam anavasthitā | tasmād rūpavatī loke na tvam ekā bhaviṣyasi ||
rūpaṃ ca tat prajāḥ sarvā gamiṣyanti sudurlabham | yat tavedaṃ samāśritya vibhrame 'yam upasthitaḥ ||
tadā prabhṛti bhūyiṣṭhaṃ prajā rūpasamanvitāḥ | śāpotsargād dhi tasyedaṃ muneḥ sarvam upāgatam ||
tat smara tvaṃ mahābāho duṣkṛtaṃ yat tvayā kṛtam | yena tvaṃ grahaṇaṃ śatror gato nānyena vāsava ||
śīghraṃ yajasva yajñaṃ tvaṃ vaiṣṇavaṃ susamāhitaḥ | pāvitas tena yajñena yāsyasi tridivaṃ tataḥ ||
putraś ca tava devendra na vinaṣṭo mahāraṇe | nītaḥ saṃnihitaś caiva aryakeṇa mahodadhau ||
etac chrutvā mahendras tu yajñam iṣṭvā ca vaiṣṇavam | punas tridivam ākrāmad anvaśāsac ca devatāḥ ||
etad indrajito rāma balaṃ yat kīrtitaṃ mayā | nirjitas tena devendraḥ prāṇino 'nye ca kiṃ punaḥ ||
«Ты же, разгневанный и во власти желания, пришёл в обитель того мудреца и увидел эту женщину, сияющую словно пламя огня. Ты, Шакра, страдая от желания и гнева, оскорбил её, и тогда высший риши увидел тебя в своей обители. После этого ты был проклят тем разгневанным мудрецом высшего сияния и из-за этого, Девендра, пришёл к изменению десятой доли. Он сказал тебе: “Поскольку моя жена была бесстрашно оскорблена тобой, Васава, поэтому в битве, царь, ты попадёшь в руки врага. Это состояние, дурноразумный, которое ты здесь привёл в действие, распространится и среди всех людей, без сомнения. Там поднимется великая и очень сильная адхарма; половина её падёт на совершителя, а половина на тебя. Из-за этой связи с адхармой, начатой тобой здесь, о Пурандара, у тебя не будет устойчивого положения. И кто бы ни становился владыкой богов, он не будет устойчивым. Такое проклятие я произнёс”. Затем тот великий аскет сурово упрекнул свою жену и сказал: “О дурно ведущая себя, исчезни от моей обители. Поскольку ты, наделённая красотой и юностью, оказалась неустойчивой, поэтому в мире не ты одна будешь красивой. Все существа получат ту труднодостижимую красоту, из-за которой, опираясь на неё, у тебя возникло это заблуждение”. С того времени большинство существ стало наделено красотой: всё это произошло от произнесения проклятия тем мудрецом. Поэтому, могучерукий, вспомни дурной поступок, совершённый тобой; из-за него, а не по другой причине, Васава, ты попал в плен к врагу. Быстро, сосредоточившись, соверши вайшнавскую жертву; очищенный этой жертвой, ты затем пойдёшь на небо. И твой сын, о Девендра, не погиб в великой битве: Арьяка увёл его и поместил в великом океане». Услышав это, Махендра совершил вайшнавскую жертву и снова взошёл на небо, став править богами. Такова сила Индраджита, о Рама, о которой я рассказал: им был побеждён сам Девендра, что уж говорить о прочих существах.
9f54e165024a · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Поражение Индры объясняется не слабостью оружия, а нравственной причинностью. Очищение приходит через вайшнавскую жертву: возвращение власти возможно только после признания вины и обращения к высшему порядку, который сильнее даже положения царя богов.