विष्णुपुराण
The Creation of the World1.2.19-21
23 / 1027
विष्णुपुराण · 1.2.19-21
देवनागरी

अव्यक्तं कारणं यत् तत् प्रधानम् ऋषिसत्तमैः प्रोच्यते प्रकृतिः सूक्ष्मा नित्या सदसदात्मिका ।
अक्षयं नान्यदाधारम् अमेयम् अजरं ध्रुवम् शब्दस्पर्शविहीनं तद् रूपादिभिर् असंहतम् ।
त्रिगुणं तज् जगद्योनिर् अनादिप्रभवाव्ययम् तेनाग्रे सर्वम् एवासीद् व्याप्तं वै प्रलयाद् अनु ।

लिप्यंतरण (IAST)

avyaktaṃ kāraṇaṃ yat tat pradhānam ṛṣisattamaiḥ procyate prakṛtiḥ sūkṣmā nityā sadasadātmikā /
akṣayaṃ nānyadādhāram ameyam ajaraṃ dhruvam śabdasparśavihīnaṃ tad rūpādibhir asaṃhatam /
triguṇaṃ taj jagadyonir anādiprabhavāvyayam tenāgre sarvam evāsīd vyāptaṃ vai pralayād anu /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अव्यक्तम्avyaktamнепроявленное
कारणम्kāraṇamпричина; первопричина
यत्yatкоторая; то, что
तत्tatто
प्रधानम्pradhānamпрадхана; первооснова
ऋषिसत्तमैःṛṣisattamaiḥлучшими из провидцев
प्रोच्यतेprocyateименуется; зовётся
प्रकृतिःprakṛtiḥприрода; пракрити
सूक्ष्माsūkṣmāтонкая
नित्याnityāвечная
सद्-असद्-आत्मिकाsad-asad-ātmikāчья суть — и сущее, и не-сущее; и существующая, и не существующая
अक्षयम्akṣayamнеистощимая
naне
अन्यत्-आधारम्anyat-ādhāramимеющая иную опору; опирающаяся на другое
अमेयम्ameyamнеизмеримая; неисчислимая
अजरम्ajaramнестареющая
ध्रुवम्dhruvamнезыблемая; постоянная
शब्द-स्पर्श-विहीनम्śabda-sparśa-vihīnamлишённая звука и осязания
तत्tatта; она
रूप-आदिभिःrūpa-ādibhiḥобликом и прочим; цветом и подобным
असंहतम्asaṃhatamне соединённая; непричастная
त्रिगुणम्triguṇamтрёхкачественная; о трёх гунах
तत्tatта
जगद्योनिःjagadyoniḥлоно мира; утроба вселенной
अनादि-प्रभव-अव्ययम्anādi-prabhava-avyayamбезначальная, источная, непреходящая; без начала, источник, без убыли
तेनtenaею; тем
अग्रेagreвначале; прежде
सर्वम्sarvamвсё
एवevaже
आसीत्āsītбыло
व्याप्तम्vyāptamохвачено; пронизано
वैvaiведь
प्रलयात्pralayātпосле растворения; от гибели мира
अनुanuвслед; по
अनुवाद

То непроявленное, что есть первопричина, лучшие из провидцев именуют прадханою: природа тонкая, вечная, чья суть — и сущее и не-сущее; неистощимая, не опирающаяся ни на что иное, неизмеримая, нестареющая, незыблемая; лишённая звука и осязания, непричастная облику и прочему; трёхкачественная, лоно мира, безначальная, источная, непреходящая. Ею одною было пронизано всё вслед за растворением мира.

संस्करण

d86c59994ff8 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 6:10:55 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से