क्रोधात्तु पिशाचांश् च जनयामास महाबलान् । गास्तु वै जनयामास सुराभीर्महिषीस् तथा । इरावृक्षलतावल्लीस्तृमजतीश् च सर्वशः ।
खषा तु यक्षरक्षांसि मुनिर् अप्सरसस् तथा अरिष्टा तु महासत्त्वान् गन्धर्वान् समजीजनत् ।
एते कश्यपदायादाः कीर्तिताः स्थाणुजङ्गमाः तेषां पुत्राश् च पौत्राश् च शतशो ऽथ सहस्रशः ।
एष मन्वन्तरे सर्गो ब्रह्मन्स्वारोचिषेस्मृतः ।
वैवस्वते च महति वारुणे वितते कृतौ । जुह्वानस्य ब्रह्मणो वै प्रजासर्ग इहोच्यते ।
पूर्वं यत्र तु सप्तर्षिनुत्पन्नान्सप्तमानसान् । पुत्रत्वे कल्पयामास स्वयमेव पितामहः । गन्धर्वभोगिदेवानां दानवानां च सत्तम ।
krodhāttu piśācāṃś ca janayāmāsa mahābalān / gāstu vai janayāmāsa surābhīrmahiṣīs tathā / irāvṛkṣalatāvallīstṛmajatīś ca sarvaśaḥ /
khaṣā tu yakṣarakṣāṃsi munir apsarasas tathā ariṣṭā tu mahāsattvān gandharvān samajījanat /
ete kaśyapadāyādāḥ kīrtitāḥ sthāṇujaṅgamāḥ teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ /
eṣa manvantare sargo brahmansvārociṣesmṛtaḥ /
vaivasvate ca mahati vāruṇe vitate kṛtau / juhvānasya brahmaṇo vai prajāsarga ihocyate /
pūrvaṃ yatra tu saptarṣinutpannānsaptamānasān / putratve kalpayāmāsa svayameva pitāmahaḥ / gandharvabhogidevānāṃ dānavānāṃ ca sattama /
От Кродхи — весьма могучие пишачи; Сурабхи породила коров и буйволиц; Ира — деревья, лианы, вьюнки и все породы трав; Кхаша — якшей и ракшасов; Муни — апсар; а Аришта породила весьма могучих гандхарвов. Эти названы наследниками Кашьяпы, недвижные и движущиеся, и сыновья и внуки их — сотнями и тысячами.
Это творение, о брахман, названо бывшим в манвантару Сварочиши. А в великом, простёртом Варуновом обряде, при Вайвасвате, у возливающего Брахмы творение потомства излагается здесь так: прежде праотец сам поставил себе в сыновья семерых мудрецов, рождённых умом, — и гандхарвов, змиев, богов и данавов, о добрейший.
93990c75ebe8 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 12:24:42 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Список жён Кашьяпы кончается, и в нём видно устройство мира по разрядам: у одной матери — скот, у другой — растения, у третьей — якши и ракшасы, у четвёртой — апсары, у пятой — гандхарвы.
Любопытно, что деревья, лианы и травы названы потомством наравне с богами и демонами. У леса есть мать, и мать эта — жена того же мудреца.
А последние два стиха ставят весь перечень на место: это творение манвантары Сварочиши. То есть всё перечисленное относится не к нынешнему веку, а к другому, давно прошедшему.
Оттого пураны и расходятся между собою в родословиях: они описывают разные манвантары, а мы читаем их так, будто это одна летопись.
И прибавлено о нынешней: тогда праотец сам взял себе в сыновья семерых мудрецов. Не породил, а поставил — усыновил уже бывших.