चत्वारिंशत् सहस्राणि द्वितीयो ऽक्षो विवस्वतः पञ्चान्यानि तु सार्धानि स्यन्दनस्य महामते ।
अक्षप्रमाणम् उभयोः प्रमाणं तद्युगार्धयोः ह्रस्वो ऽक्षस् तद्युगार्धं च ध्रुवाधारो रथस्य वै द्वितीये ऽक्षे तु तच् चक्रं संस्थितं मानसाचले ।
मानसोत्तरशैले तु पूर्वतो वासवी पुरी दक्षिणेन यमस्यान्या प्रतीच्यां वरुणस्य च उत्तरेण च सोमस्य तासां नामानि मे शृणु ।
वस्वोकसारा शक्रस्य याम्या संयमनी तथा पुरी सुखा जलेशस्य सोमस्य च विभावरी ।
catvāriṃśat sahasrāṇi dvitīyo 'kṣo vivasvataḥ pañcānyāni tu sārdhāni syandanasya mahāmate /
akṣapramāṇam ubhayoḥ pramāṇaṃ tadyugārdhayoḥ hrasvo 'kṣas tadyugārdhaṃ ca dhruvādhāro rathasya vai dvitīye 'kṣe tu tac cakraṃ saṃsthitaṃ mānasācale /
mānasottaraśaile tu pūrvato vāsavī purī dakṣiṇena yamasyānyā pratīcyāṃ varuṇasya ca uttareṇa ca somasya tāsāṃ nāmāni me śṛṇu /
vasvokasārā śakrasya yāmyā saṃyamanī tathā purī sukhā jaleśasya somasya ca vibhāvarī /
Вторая ось у Вивасвата — сорок тысяч, а у колесницы пять с половиною других, о великий разумом.
Мера обеих осей есть мера двух половин ярма; короткая ось и её половина ярма опираются на Дхруву, и на второй оси то колесо стоит на горе Манаса.
На горе Манасоттаре на востоке — город Васавы, на юге другой, Ямы, на западе Варуны и на севере Сомы; слушай их имена:
Васвокасара у Шакры, Самьямани у Ямы, город Сукха у владыки вод и Вибхавари у Сомы.
8f10790c966c · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 2:08:49 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Устройство колесницы досказано, и главное в нём — опора на Дхруву. Один конец оси прикреплён к тому, что не движется. Колесо ходит потому, что есть неподвижная точка, к которой оно привязано.
Затем названы четыре города на кольцевой горе Манасоттаре, по одному на каждую сторону: Индра на востоке, Яма на юге, Варуна на западе, Сома на севере.
Имена их говорящие. Самьямани — «обуздывающая», город Ямы: там сдерживают. Вибхавари — «сияющая ночь», город месяца. Сукха — «отрадная», у владыки вод.
Четыре города стоят по кругу, и солнце обходит их поочерёдно. Оттого дальше и будет сказано: когда в одном полдень, в другом полночь. Стороны света — не направления, а дома, и в каждом свой хозяин.
Выходит, что время суток есть просто то, у кого солнце сейчас гостит.