विष्णुपुराण
The Śiśumāra and the Cycle of Water2.9.12-17
426 / 1027
विष्णुपुराण · 2.9.12-17
देवनागरी

आकाशगङ्गासलिलं तथादाय गभस्तिमान् अनभ्रगतम् एवोर्व्यां सद्यः क्षिपति रश्मिभिः ।
तस्य संस्पर्शनिर्धूतपापपङ्को द्विजोत्तम न याति नरकं मर्त्यो दिव्यं स्नानं हि तत् स्मृतम् ।
दृष्टसूर्यं हि यद् वारि पतत्य् अभ्रैर् विना दिवः आकाशगङ्गासलिलं तद् गोभिः क्षिप्यते रवेः ।
कृत्तिकादिषु ऋक्षेषु विषमेष्व् अम्बु यद् दिवः दृष्टार्कं पतितं ज्ञेयं तद् गाङ्गं दिग्गजोज्झितम् ।
युग्मर्क्षेषु तु यत् तोयं पतत्य् अर्कोज्झितं दिवः तत् सूर्यरश्मिभिः सद्यः समादाय निरस्यते ।
उभयं पुण्यम् अत्यर्थं नृणां पापहरं द्विज आकाशगङ्गासलिलं दिव्यं स्नानं महामुने ।

लिप्यंतरण (IAST)

ākāśagaṅgāsalilaṃ tathādāya gabhastimān anabhragatam evorvyāṃ sadyaḥ kṣipati raśmibhiḥ /
tasya saṃsparśanirdhūtapāpapaṅko dvijottama na yāti narakaṃ martyo divyaṃ snānaṃ hi tat smṛtam /
dṛṣṭasūryaṃ hi yad vāri pataty abhrair vinā divaḥ ākāśagaṅgāsalilaṃ tad gobhiḥ kṣipyate raveḥ /
kṛttikādiṣu ṛkṣeṣu viṣameṣv ambu yad divaḥ dṛṣṭārkaṃ patitaṃ jñeyaṃ tad gāṅgaṃ diggajojjhitam /
yugmarkṣeṣu tu yat toyaṃ pataty arkojjhitaṃ divaḥ tat sūryaraśmibhiḥ sadyaḥ samādāya nirasyate /
ubhayaṃ puṇyam atyarthaṃ nṛṇāṃ pāpaharaṃ dvija ākāśagaṅgāsalilaṃ divyaṃ snānaṃ mahāmune /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आकाश-गङ्गा-सलिलम्ākāśa-gaṅgā-salilamводу небесной Ганги
तथाtathāтакже
आदायādāyaвзяв
गभस्तिमान्gabhastimānлучезарное
अनभ्र-गतम्anabhra-gatamидущую без туч
एवevaже
उर्व्याम्urvyāmна землю
सद्यःsadyaḥтотчас
क्षिपतिkṣipatiбросает
रश्मिभिःraśmibhiḥлучами
तस्यtasyaеё
संस्पर्श-निर्धूत-पाप-पङ्कःsaṃsparśa-nirdhūta-pāpa-paṅkaḥприкосновением отряхнувший грязь греха
द्विज-उत्तमdvija-uttamaо лучший из дваждырождённых
naне
यातिyātiидёт
नरकम्narakamв ад
मर्त्यःmartyaḥсмертный
दिव्यम्divyamдивным
स्नानम्snānamомовением
हिhiведь
तत्tatоно
स्मृतम्smṛtamсчитается
दृष्ट-सूर्यम्dṛṣṭa-sūryamпри видимом солнце
हिhiведь
यत्yatкоторая
वारिvāriвода
पततिpatatiпадает
अभ्रैःabhraiḥтуч
विनाvināбез
दिवःdivaḥс неба
आकाश-गङ्गा-सलिलम्ākāśa-gaṅgā-salilamвода небесной Ганги
तत्tatта
गोभिःgobhiḥлучами
क्षिप्यतेkṣipyateбросается
रवेःraveḥсолнца
कृत्तिका-आदिषुkṛttikā-ādiṣuв Криттике и прочих
ऋक्षेषुṛkṣeṣuсозвездиях
विषमेषुviṣameṣuнечётных
अम्बुambuвода
यत्yatкоторая
दिवःdivaḥс неба
दृष्ट-अर्कम्dṛṣṭa-arkamпри видимом солнце
पतितम्patitamупавшая
ज्ञेयम्jñeyamда будет ведома
तत्tatта
गाङ्गम्gāṅgamГангиной
दिक्-गज-उज्झितम्dik-gaja-ujjhitamизронённой слонами сторон света
युग्म-ऋक्षेषुyugma-ṛkṣeṣuв чётных созвездиях
तुtuже
यत्yatкоторая
तोयम्toyamвода
पततिpatatiпадает
अर्क-उज्झितम्arka-ujjhitamизронённая солнцем
दिवःdivaḥс неба
तत्tatта
सूर्य-रश्मिभिःsūrya-raśmibhiḥлучами солнца
सद्यःsadyaḥтотчас
समादायsamādāyaвзяв
निरस्यतेnirasyateизвергается
उभयम्ubhayamи то и другое
पुण्यम्puṇyamблаго
अत्यर्थम्atyarthamвесьма
नृणाम्nṛṇāmлюдям
पाप-हरम्pāpa-haramуносящее грех
द्विजdvijaо дваждырождённый
आकाश-गङ्गा-सलिलम्ākāśa-gaṅgā-salilamвода небесной Ганги
दिव्यम्divyamдивное
स्नानम्snānamомовение
महा-मुनेmahā-muneо великий мудрец
अनुवाद

Взяв воду небесной Ганги, лучезарное солнце тотчас бросает её лучами на землю — идущую без туч.

Отряхнувший её прикосновением грязь греха, о лучший из дваждырождённых, смертный не идёт в ад: это считается дивным омовением.

Вода, что падает с неба без туч, при видимом солнце, — это вода небесной Ганги, бросаемая лучами солнца.

Вода, упавшая с неба при видимом солнце в Криттике и прочих нечётных созвездиях, — да будет ведома как Гангина, изронённая слонами сторон света.

А вода, падающая с неба в чётных созвездиях, изронённая солнцем, — та, взятая лучами солнца, тотчас извергается вновь.

И то и другое весьма благо людям и уносит грех, о дваждырождённый: вода небесной Ганги — дивное омовение, о великий мудрец.

संस्करण

c4ee1e3003e9 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 2:12:43 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से