तैश् चापि सामवेदो ऽसौ शाखाभिर् बहुलीकृतः अथर्वणाम् अथो वक्ष्ये संहितानां समुच्चयम् अथर्ववेदं स मुनिः सुमन्तुर् अमितद्युतिः ।
शिष्यम् अध्यापयाम् आस कबन्धं सो ऽपि तं द्विधा कृत्वा तु देवदर्शाय तथा पथ्याय दत्तवान् ।
देवदर्शस्य शिष्यास् तु मौद्गो ब्रह्मबलिस् तथा शौल्कायनिः पिप्पलादस् तथान्यो मुनिसत्तम ।
पथ्यस्यापि त्रयः शिष्याः कृता यैर् द्विज संहिताः जाजलिः कुमुदादिश् च तृतीयः शौनको द्विज ।
शौनकस् तु द्विधा कृत्वा ददाव् एकां तु बभ्रवे द्वितीयां संहितां प्रादात् सैन्धवाय च संज्ञिने ।
सैन्धवान् मुञ्जकेशश् च ऽभिनद् वेदं द्विधा पुनः नक्षत्रकल्पो वेदानां संहितानां तथैव च ।
चतुर्थः स्याद् आङ्गिरसः शान्तिकल्पश् च पञ्चमः श्रेष्ठास् त्व् अथर्वणाम् एते संहितानां विकल्पकाः ।
taiś cāpi sāmavedo 'sau śākhābhir bahulīkṛtaḥ atharvaṇām atho vakṣye saṃhitānāṃ samuccayam atharvavedaṃ sa muniḥ sumantur amitadyutiḥ /
śiṣyam adhyāpayām āsa kabandhaṃ so 'pi taṃ dvidhā kṛtvā tu devadarśāya tathā pathyāya dattavān /
devadarśasya śiṣyās tu maudgo brahmabalis tathā śaulkāyaniḥ pippalādas tathānyo munisattama /
pathyasyāpi trayaḥ śiṣyāḥ kṛtā yair dvija saṃhitāḥ jājaliḥ kumudādiś ca tṛtīyaḥ śaunako dvija /
śaunakas tu dvidhā kṛtvā dadāv ekāṃ tu babhrave dvitīyāṃ saṃhitāṃ prādāt saindhavāya ca saṃjñine /
saindhavān muñjakeśaś ca 'bhinad vedaṃ dvidhā punaḥ nakṣatrakalpo vedānāṃ saṃhitānāṃ tathaiva ca /
caturthaḥ syād āṅgirasaḥ śāntikalpaś ca pañcamaḥ śreṣṭhās tv atharvaṇām ete saṃhitānāṃ vikalpakāḥ /
Ими и Самаведа умножена ветвями. Теперь изложу совокупность собраний атхарванов.
Тот безмерно сияющий мудрец Суманту стал обучать Атхарваведе ученика Кабандху; а он, сделав её надвое, отдал Девадарше и Патхье.
Ученики Девадарши — Маудга, Брахмабали, Шаулкаяни и ещё Пиппалада, о лучший из мудрецов.
У Патхьи же трое учеников, которыми сделаны собрания: Джаджали, Кумуда и третий Шаунака, о брахман.
Шаунака, сделав надвое, одно отдал Бабхру, а второе собрание — Саиндхаве.
От Саиндхавы Мунджакеша вновь расчленил веду надвое. Накшатра-кальпа, кальпа вед, кальпа собраний,
четвёртая — Ангираса и пятая — Шанти-кальпа: таковы лучшие разновидности собраний атхарванов.
5fff6aa1f65c · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 3:30:31 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
У Атхарваведы делят иначе: не на десятки и тысячи ветвей, а надвое, и так несколько раз подряд. Кабандха надвое, Шаунака надвое, Мунджакеша надвое.
Выходит родословное древо простого вида — каждый раз пополам. Оттого школ здесь немного, и они помнятся поимённо: Пиппалада и Шаунака — две главные, дошедшие до наших дней.
И отдельно перечислено пять кальп — уставов, а не собраний гимнов: Накшатра-кальпа (об обрядах по созвездиям), кальпа вед, кальпа собраний, Ангираса и Шанти-кальпа (об умиротворении бед).
Это и есть особенность четвёртой веды: у неё сильна прикладная часть. К гимнам приложены уставы — когда что делать по звёздам, чем отвращать напасть.
Потому и в прошлой главе Атхарваведу отдали брахману-надзирателю и царю: она про то, как править и как поправлять, а не про то, как звать и петь.