विष्णुपुराण
How Viṣṇu Is Worshipped3.8.20-25
539 / 1027
विष्णुपुराण · 3.8.20-25
देवनागरी

तद् अहं श्रोतुम् इच्छामि वर्णधर्मान् अशेषतः तथैवाश्रमधर्मांश् च द्विजवर्य ब्रवीहि तान् ।
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च यथाक्रमम् त्वम् एकाग्रमना भूत्वा शृणु धर्मान् मयोदितान् ।
दानं दद्याद् यजेद् देवान् यज्ञैः स्वाध्यायतत्परः नित्योदकी भवेद् विप्रः कुर्याच् चाग्निपरिग्रहम् ।
वृत्त्यर्थं याजयेच् चान्यान् अन्यान् अध्यापयेत् तथा कुर्यात् प्रतिग्रहादानं गुर्वर्थं न्यायतो द्विजः ।
सर्वलोकहितं कुर्यान् नाहितं कस्यचिद् द्विजः मैत्री समस्तभूतेषु ब्राह्मणस्योत्तमं धनम् ।
ग्राव्णि रत्ने च पारक्ये समबुद्धिर् भवेद् द्विजः ऋताव् अभिगमः पत्न्यां शस्यते चास्य पार्थिव ।

लिप्यंतरण (IAST)

tad ahaṃ śrotum icchāmi varṇadharmān aśeṣataḥ tathaivāśramadharmāṃś ca dvijavarya bravīhi tān /
brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca yathākramam tvam ekāgramanā bhūtvā śṛṇu dharmān mayoditān /
dānaṃ dadyād yajed devān yajñaiḥ svādhyāyatatparaḥ nityodakī bhaved vipraḥ kuryāc cāgniparigraham /
vṛttyarthaṃ yājayec cānyān anyān adhyāpayet tathā kuryāt pratigrahādānaṃ gurvarthaṃ nyāyato dvijaḥ /
sarvalokahitaṃ kuryān nāhitaṃ kasyacid dvijaḥ maitrī samastabhūteṣu brāhmaṇasyottamaṃ dhanam /
grāvṇi ratne ca pārakye samabuddhir bhaved dvijaḥ ṛtāv abhigamaḥ patnyāṃ śasyate cāsya pārthiva /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तत्tatпотому
अहम्ahamя
श्रोतुम्śrotumуслышать
इच्छामिicchāmiжелаю
वर्ण-धर्मान्varṇa-dharmānдхармы варн
अशेषतःaśeṣataḥцеликом
तथाtathāтакже
एवevaже
आश्रम-धर्मान्āśrama-dharmānдхармы ашрамов
caи
द्विज-वर्यdvija-varyaо лучший из дваждырождённых
ब्रवीहिbravīhiскажи
तान्tānих
ब्राह्मण-क्षत्रिय-विशाम्brāhmaṇa-kṣatriya-viśāmбрахманов, кшатриев и вайшьев
शूद्राणाम्śūdrāṇāmшудр
caи
यथा-क्रमम्yathā-kramamпо порядку
त्वम्tvamты
एक-अग्र-मनाःeka-agra-manāḥсосредоточенный
भूत्वाbhūtvāстав
शृणुśṛṇuслушай
धर्मान्dharmānдхармы
मयाmayāмною
उदितान्uditānсказанные
दानम्dānamдар
दद्यात्dadyātпусть даёт
यजेत्yajetпусть чтит жертвой
देवान्devānбогов
यज्ञैःyajñaiḥжертвами
स्वाध्याय-तत्परःsvādhyāya-tatparaḥусердный в самостоятельном чтении
नित्य-उदकीnitya-udakīвсегда совершающий омовение
भवेत्bhavetпусть будет
विप्रःvipraḥбрахман
कुर्यात्kuryātпусть совершает
caи
अग्नि-परिग्रहम्agni-parigrahamсодержание огня
वृत्ति-अर्थम्vṛtti-arthamради пропитания
याजयेत्yājayetпусть жрецом служит
caи
अन्यान्anyānдругим
अन्यान्anyānдругих
अध्यापयेत्adhyāpayetпусть обучает
तथाtathāтакже
कुर्यात्kuryātпусть совершает
प्रतिग्रह-आदानम्pratigraha-ādānamпринятие даров
गुरु-अर्थम्guru-arthamради наставника
न्यायतःnyāyataḥпо правде
द्विजःdvijaḥбрахман
सर्व-लोक-हितम्sarva-loka-hitamблаго всему миру
कुर्यात्kuryātпусть делает
naне
अहितम्ahitamнеблага
कस्यचित्kasyacitникому
द्विजःdvijaḥбрахман
मैत्रीmaitrīдружество
समस्त-भूतेषुsamasta-bhūteṣuсо всеми существами
ब्राह्मणस्यbrāhmaṇasyaу брахмана
उत्तमम्uttamamвысшее
धनम्dhanamбогатство
ग्राव्णिgrāvṇiк камню
रत्नेratneк самоцвету
caи
पारक्येpārakyeчужому
सम-बुद्धिःsama-buddhiḥравного разумения
भवेत्bhavetпусть будет
द्विजःdvijaḥбрахман
ऋतौṛtauв срок
अभिगमःabhigamaḥсближение
पत्न्याम्patnyāmс женою
शस्यतेśasyateодобряется
caи
अस्यasyaу него
पार्थिवpārthivaо царь
अनुवाद

— Потому желаю услышать целиком дхармы варн и дхармы ашрамов; скажи их, о лучший из дваждырождённых.

— Слушай, став сосредоточенным, дхармы брахманов, кшатриев, вайшьев и шудр, сказанные мною по порядку.

Пусть брахман даёт дар, чтит богов жертвами, усерден в самостоятельном чтении, всегда совершает омовение и содержит огонь.

Ради пропитания пусть служит жрецом другим и обучает других; и пусть по правде принимает дары ради наставника.

Пусть делает благо всему миру и никому — неблага; дружество со всеми существами есть высшее богатство брахмана.

Пусть брахман будет равного разумения к камню и к чужому самоцвету; и сближение с женою в срок у него одобряется, о царь.

संस्करण

0a04e088fe29 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 4:01:48 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से